Συναγερμός για τις ληστείες στα μουσεία: Οι νέες άγριες μέθοδοι των δραστών

Μια νέα και ιδιαίτερα ανησυχητική τάση στις ληστείες ευρωπαϊκών μουσείων καταγράφει η Europol, προειδοποιώντας ότι οι δράστες εγκαταλείπουν πλέον τις «αθόρυβες» μεθόδους του παρελθόντος και στρέφονται όλο και συχνότερα στη βία.

Όπλα, βαριοπούλες, τσεκούρια, λοστοί, ακόμη και εκρηκτικά χρησιμοποιούνται για την παραβίαση κτιρίων και προθηκών που φιλοξενούν αντικείμενα μεγάλης αξίας.

Στη νέα έκθεσή της, όπως αναφέρει ο Guardian, η ευρωπαϊκή αστυνομική υπηρεσία επισημαίνει ότι οι κλοπές από μουσεία θεωρούνταν παραδοσιακά μη βίαιη μορφή οργανωμένου εγκλήματος. Οι δράστες βασίζονταν στη διακριτικότητα, στην παρακολούθηση των χώρων και στον προσεκτικό σχεδιασμό.

Τα τελευταία περιστατικά, όμως, δείχνουν σημαντική αλλαγή τακτικής, γεγονός που ενδέχεται να συνδέεται με την είσοδο νέων εγκληματικών δικτύων στον συγκεκριμένο χώρο.

Σε ορισμένες επιθέσεις έχουν χρησιμοποιηθεί πυροβόλα όπλα για τον εκφοβισμό φυλάκων και επισκεπτών, ενώ έχουν καταγραφεί ακόμη και περιστατικά κατά τα οποία εργαζόμενοι δέθηκαν ή δέχθηκαν σωματική βία.

Χαρακτηριστική ήταν η ληστεία στο Drents Museum στην Ολλανδία τον Ιανουάριο του 2025. Οι δράστες χρησιμοποίησαν εκρηκτικά στην είσοδο και άρπαξαν σημαντικά αρχαιολογικά αντικείμενα των Δακών, μεταξύ των οποίων το χρυσό κράνος του Coțofenești και τρία χρυσά βραχιόλια.

Ανάλογη εικόνα είχε καταγραφεί το 2024 στο μουσείο Cognacq-Jay στο Παρίσι, όταν τέσσερις κουκουλοφόροι εισέβαλαν κρατώντας ρόπαλα του μπέιζμπολ και τσεκούρια και απέσπασαν επτά αντικείμενα διακοσμημένα με χρυσό και διαμάντια. Ακόμη μεγαλύτερη αίσθηση προκάλεσε η ληστεία στο Λούβρο τον Οκτώβριο του 2025, όπου οι δράστες έσπασαν παράθυρο, απείλησαν φύλακες και επισκέπτες και αφαίρεσαν κοσμήματα εκτιμώμενης αξίας 88 εκατ. ευρώ.

Στο στόχαστρο βρίσκονται κυρίως πολύτιμα μέταλλα, κοσμήματα και πολύτιμοι λίθοι. Ο χρυσός και το ασήμι μπορούν να λιώσουν, δυσκολεύοντας τον εντοπισμό τους, ενώ οι πολύτιμοι λίθοι αφαιρούνται από τα κοσμήματα και μπορούν να μεταπωληθούν. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης η αύξηση των κλοπών κινεζικών πολιτιστικών αντικειμένων, όπως αρχαίες πορσελάνες, για τις οποίες υπάρχει υψηλή ζήτηση στην αγορά τέχνης.

Η Europol εξετάζει ακόμη το ενδεχόμενο ορισμένοι δράστες να στρατολογούνται περιστασιακά μέσω social media και εφαρμογών άμεσης επικοινωνίας, στο πλαίσιο ενός μοντέλου «crime-as-a-service». Μια άλλη εκδοχή είναι εγκληματικά δίκτυα που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικούς παράνομους τομείς να έχουν αντιληφθεί ότι οι ληστείες μουσείων μπορούν να προσφέρουν μεγάλα κέρδη με σχετικά περιορισμένο ρίσκο.