Σύνοδος κορυφής για ενεργειακή κρίση: Τα μέτρα που συζητούν οι ηγέτες

Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να αναζητήσουν άμεσες λύσεις για τον περιορισμό της απότομης αύξησης των τιμών ενέργειας, η οποία προκλήθηκε από τον πόλεμο με το Ιράν, κατά τη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης. Ωστόσο, οι διαθέσιμες επιλογές παραμένουν περιορισμένες και χωρίς εύκολες απαντήσεις.

Η έντονη εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενη ενέργεια καθιστά την ήπειρο ιδιαίτερα ευάλωτη στις αυξήσεις τιμών, ειδικά μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Από την έναρξη της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί περίπου 70%.

Αρκετές κυβερνήσεις εκφράζουν αμφιβολίες για το κατά πόσο η ΕΕ, με τα διαφορετικά ενεργειακά μείγματα και φορολογικά συστήματα των 27 κρατών-μελών, μπορεί να αντισταθμίσει μια τόσο έντονη αύξηση τιμών που οφείλεται σε παγκόσμιες αναταράξεις.

Σύμφωνα με προσχέδιο συμπερασμάτων της συνόδου, οι ηγέτες θα ζητήσουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρουσιάσει άμεσα ένα «πακέτο στοχευμένων, προσωρινών μέτρων» για την αντιμετώπιση της αύξησης των τιμών των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων.

Η Πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρουσίασε επιλογές που περιλαμβάνουν περιορισμένες παρεμβάσεις, όπως τροποποιήσεις στο σύστημα εμπορίας εκπομπών (ETS), μειώσεις φόρων ενέργειας από τα κράτη-μέλη ή ενίσχυση κρατικών επιδοτήσεων προς βιομηχανίες που πλήττονται.

Ωστόσο, καμία από αυτές τις λύσεις δεν αναμένεται να μειώσει δραστικά τις τιμές όσο παραμένουν εμπόδια στα Στενά του Ορμούζ. Επιπλέον, κάθε επιλογή συνοδεύεται από κινδύνους. Για παράδειγμα περισσότερες κρατικές ενισχύσεις μπορεί να εντείνουν τις ανισότητες μεταξύ πλουσιότερων και φτωχότερων χωρών, ενώ η μείωση φόρων είναι δύσκολη σε μια περίοδο αυξημένων αμυντικών δαπανών.

Ιδιαίτερη ένταση υπάρχει γύρω από το σύστημα εμπορίας εκπομπών της ΕΕ (ETS), βασικό εργαλείο για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Η Επιτροπή εξετάζει παρεμβάσεις για τον περιορισμό των τιμών των δικαιωμάτων εκπομπών, ενώ δέκα χώρες, μεταξύ των οποίων η Ιταλία και η Πολωνία, ζητούν πιο ριζικές αλλαγές, όπως περισσότερα δωρεάν δικαιώματα για τη βιομηχανία.

Αντίθετα, χώρες όπως η Ισπανία και η Ολλανδία αντιτίθενται σε οποιαδήποτε αποδυνάμωση του συστήματος.

Οι διαφωνίες αναμένεται να συνεχιστούν, καθώς οι ηγέτες θα πρέπει να αποφασίσουν ποιες κατευθύνσεις θα δώσουν στην Επιτροπή. Παράλληλα, το προσχέδιο περιλαμβάνει και μια σειρά προθεσμιών – πολλές εντός του έτους – για μέτρα που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ και θα μειώσουν το χάσμα με τις ΗΠΑ και την Κίνα, συμπεριλαμβανομένου ενός σχεδίου «EU Inc» για την απλοποίηση των κανόνων ίδρυσης καινοτόμων επιχειρήσεων.