Συστάσεις προς την Κομισιόν για τα μηνύματα μεταξύ υψηλόβαθμων αξιωματούχων

Νέα πίεση δέχεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται τις ψηφιακές επικοινωνίες της ηγεσίας της, μετά τη διαπίστωση της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας Teresa Anjinho ότι ο χειρισμός αιτήματος πρόσβασης σε μήνυμα του Emmanuel Macron προς την Ursula von der Leyen συνιστά περίπτωση κακοδιοίκησης.

Η υπόθεση αφορά μήνυμα που φέρεται να έστειλε ο Γάλλος πρόεδρος στις αρχές του 2024 στην πρόεδρο της Κομισιόν, ζητώντας να «παγώσουν» οι συνομιλίες για την εμπορική συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη Mercosur, το μπλοκ της Λατινικής Αμερικής στο οποίο συμμετέχουν η Αργεντινή, η Βραζιλία, η Παραγουάη και η Ουρουγουάη. Το μήνυμα είχε σταλεί σε μια περίοδο έντονων αντιδράσεων, κυρίως από τη Γαλλία και αγροτικούς φορείς, που προειδοποιούσαν για τις επιπτώσεις της συμφωνίας στον ευρωπαϊκό αγροτικό τομέα.

Η συμφωνία ΕΕ-Mercosur, έπειτα από πολυετείς διαπραγματεύσεις, εγκρίθηκε από τα κράτη-μέλη με ειδική πλειοψηφία στις αρχές του 2026, παρά την αντίσταση μιας μειοψηφίας χωρών υπό γαλλική ηγεσία. Το εμπορικό της σκέλος εφαρμόζεται προσωρινά από την 1η Μαΐου 2026, δημιουργώντας μία από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερου εμπορίου παγκοσμίως, με αγορά άνω των 700 εκατομμυρίων ανθρώπων.

Η έρευνα της Διαμεσολαβήτριας ξεκίνησε μετά από αίτημα πρόσβασης στο επίμαχο μήνυμα από τον δημοσιογράφο Alexander Fanta του Follow the Money. Η Κομισιόν αναγνώρισε ότι το μήνυμα είχε υπάρξει, αλλά υποστήριξε ότι δεν ήταν πλέον διαθέσιμο, καθώς είχε διαγραφεί αυτόματα μέσω της λειτουργίας «disappearing messages» της εφαρμογής Signal.

Στη σύστασή της, η Anjinho ζητεί από την Επιτροπή να διασφαλίζει στο εξής ότι όλα τα SMS και τα μηνύματα άμεσης επικοινωνίας που σχετίζονται με πολιτικές, δραστηριότητες και αποφάσεις της Κομισιόν —ιδίως όταν ανταλλάσσονται με αρχηγούς κρατών, κυβερνήσεων ή υπουργούς— θα διατηρούνται για εύλογο χρονικό διάστημα, ακόμη και όταν αποστέλλονται μέσω εφαρμογών που προβλέπουν αυτόματη διαγραφή.

Η Διαμεσολαβήτρια επέκρινε επίσης την Επιτροπή για την καθυστέρηση περίπου 15 μηνών στην απάντηση στο αίτημα πρόσβασης. Παράλληλα, σημείωσε ότι δεν μπορούσε να αποκλείσει το ενδεχόμενο το μήνυμα να είχε διαγραφεί μετά την υποβολή του αιτήματος, στοιχείο που εντείνει τα ερωτήματα για τις εσωτερικές διαδικασίες αρχειοθέτησης και διαφάνειας της Κομισιόν.

Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέφρασε τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν δόθηκε εγκαίρως αρχική απάντηση στον αιτούντα, αποδίδοντας την παράλειψη σε διοικητική αστοχία. Εκπρόσωπός της υποστήριξε ότι η διαπίστωση περί κακοδιοίκησης αφορά την καθυστέρηση στον χειρισμό του αιτήματος και όχι καθαυτή τη μη διατήρηση του μηνύματος. Η Κομισιόν τόνισε επίσης ότι η πρόεδρος της Επιτροπής και οι ηγέτες των κρατών-μελών πρέπει να μπορούν να επικοινωνούν σε κλίμα εμπιστευτικότητας.

Η υπόθεση, ωστόσο, επαναφέρει ένα ήδη ευαίσθητο ζήτημα για τη von der Leyen: τη χρήση και διατήρηση προσωπικών ή άτυπων ηλεκτρονικών μηνυμάτων σε υποθέσεις μεγάλου δημόσιου ενδιαφέροντος. Τον Μάιο του 2025, το Γενικό Δικαστήριο της ΕΕ ακύρωσε απόφαση της Κομισιόν με την οποία είχε αρνηθεί πρόσβαση σε μηνύματα μεταξύ της von der Leyen και του CEO της Pfizer, Albert Bourla, κατά την περίοδο των διαπραγματεύσεων για τα εμβόλια κατά της Covid-19.