Τα ψιλά γράμματα του πλαφόν στο κόστος εξυπηρέτησης των νέων καταναλωτικών δανείων

Το νομοσχέδιο του Υπουργείου Ανάπτυξης, το οποίο τέθηκε σε διαβούλευση έως τις 29 Ιουνίου, βάζει ανώτατα όρια στο ΣΕΠΕ (Συνολικό Ετήσιο Πραγματικό Επιτόκιο) και στο συνολικό κόστος αποπληρωμής δανείων που σχετίζονται με καναλαλωτικές δαπάνες, καθώς και στα έξοδα, που συνοδεύουν την έκδοση των δανείων αυτών. Ωστόσο, ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες.

Η διάταξη-κλειδί είναι το άρθρο 40. Προβλέπει ότι το ΣΕΠΕ δεν μπορεί να υπερβαίνει το μέσο ΣΕΠΕ για αντίστοιχες συμβάσεις πίστωσης, όπως αυτό θα δημοσιεύεται ανά τρίμηνο από την Τράπεζα της Ελλάδος, προσαυξημένο κατά 30% έως 50%. Παράλληλα, το μέγιστο συνολικό κόστος της πίστωσης τόκοι, επιβαρύνσεις και έξοδα κάθε είδους ορίζεται στο 60% του κεφαλαίου για δάνεια έως 4 έτη, στο 70% για διάρκεια άνω των 4 και έως 8 ετών και στο 75% για διάρκεια άνω των 8 ετών. Για τις πιστωτικές κάρτες εφαρμόζεται μόνο το πλαφόν στο ΣΕΠΕ.

Συνεπώς το κρίσιμο μέγεθος είναι το ΣΕΠΕ, το οποίο η Τράπεζα της Ελλάδος θα δημοσιεύει ανά κατηγορία δανείων. Αυτή η δημοσίευση ακόμη δεν έχει ξεκινήσει γιατί ο νόμος δεν έχει ψηφιστεί.

Ωστόσο, αν χρησιμοποιήσουμε ως οδηγό τα τελευταία στοιχεία της ΤτΕ για τα νέα καταναλωτικά δάνεια: Τον Μάρτιο 2026 το μέσο επιτόκιο στα νέα καταναλωτικά δάνεια συγκεκριμένης διάρκειας ήταν 9,81%. Τον Φεβρουάριο 2026 ήταν 11,07%. Τα καταναλωτικά χωρίς καθορισμένη διάρκεια (κάρτες, ανοικτά δάνεια, υπεραναλήψεις) κινούνταν στο 14,72%. Προσοχή όμως, αυτά είναι μέσα τραπεζικά επιτόκια, όχι ΣΕΠΕ. Το ΣΕΠΕ συνήθως είναι υψηλότερο κατά 1-3 ποσοστιαίες μονάδες, γιατί ενσωματώνει προμήθειες, έξοδα φακέλου, ασφάλιστρα κ.λπ.

Ένα ρεαλιστικό σενάριο σήμερα

Αν το μέσο ΣΕΠΕ που θα ανακοινώσει η ΤτΕ για τα καταναλωτικά δάνεια βγει:

Ένα άλλο σημαντικό σημείο είναι το άρθρο 40, το οποίο προβλέπει ότι έξοδα μπορούν να επιβάλλονται μόνο όταν αντιστοιχούν σε ειδικές υπηρεσίες του πιστωτικού φορέα ή σε πραγματικές δαπάνες υπέρ τρίτων και όχι για την κάλυψη του λειτουργικού κόστους της τράπεζας. Αυτό περιορίζει την πρακτική μετακύλισης κόστους στον δανειολήπτη μέσα από χρεώσεις που συχνά δεν είναι πλήρως κατανοητές στον πελάτη.

Σημαντικό είναι και το άρθρο 59: αν στη σύμβαση αναγράφεται ΣΕΠΕ χαμηλότερο από το πραγματικά εφαρμοζόμενο, το χρεωστικό επιτόκιο μειώνεται κατά τη διαφορά. Αν επιβληθούν παράνομες επιβαρύνσεις, ο καταναλωτής αποκτά ιδιωτικού δικαίου αξιώσεις.

Παράδειγμα η σύμβαση γράφει: Επιτόκιο 10% και ΣΕΠΕ: 12%. Αν στην πράξη όμως η τράπεζα χρεώνει έξοδα φακέλου, ασφάλιστρα, προμήθειες, με αποτέλεσμα το πραγματικό ΣΕΠΕ να βγαίνει 15%. Τότε, προκύπτει διαφορά τριών ποσοστιαίων μονάδων. Η κύρωση είναι ότι το συμβατικό επιτόκιο μειώνεται κατά αυτές τις τρεις μονάδες. Δηλαδή θα υπχωρήσει από το 10%  στο 7%. Πρακτικά η τράπεζα τιμωρείται επειδή παρουσίασε στον πελάτη φθηνότερο δάνειο από αυτό που τελικά του χορήγησε.

Σημείο SOS: Τι γίνεται σε περίπτωση καταγγελίας του δανείου

Με βάση όσα προκύπτουν από το νομοσχέδιο, δεν υπάρχει ρητή διάταξη που να λέει ότι μετά την καταγγελία του δανείου συνεχίζει να ισχύει το πλαφόν του άρθρου 40. Συνήθως μετά την καταγγελία ενός δανείου το ανεξόφλητο κεφάλαιο καθίσταται άμεσα απαιτητό, παύει να τρέχει ο συμβατικός τόκος και αρχίζει να υπολογίζεται τόκος υπερημερίας (ή συμβατικός τόκος προσαυξημένος με την εισφορά του ν.128/75 όπου προβλέπεται).

Το κρίσιμο άρθρο 59 

Στην περίπτωση που το δάνειο καταγγελθεί υπάρχει ένα κρίσιμο άρθρο, που μπορεί να παίξει ρόλο. Είναι το άρθρο 59. Εκεί προβλέπεται ότι όταν ο πιστωτής δεν έχει διενεργήσει ορθά την αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας και ο δανειολήπτης αδυνατεί να πληρώσει για λόγους που θα έπρεπε να είχαν εντοπιστεί εξαρχής, τότε η τράπεζα δεν μπορεί να αξιώσει τόκο υπερημερίας υψηλότερο από τον εξωτραπεζικό νόμιμο τόκο υπερημερίας.

Αυτό δείχνει ότι ο νομοθέτης αντιμετωπίζει και τους τόκους υπερημερίας ως μέρος του πλαισίου προστασίας και δεν τους αφήνει εντελώς εκτός ελέγχου.

Από το κείμενο που βρίσκεται σήμερα σε διαβούλευση δεν προκύπτει καθαρή απάντηση ότι οι τόκοι υπερημερίας μετά την καταγγελία εξαιρούνται από τα νέα όρια. Υπάρχει νομικό κενό που πιθανότατα θα αποτελέσει σημείο παρέμβασης των τραπεζών στη διαβούλευση. Αν το νομοσχέδιο ψηφιστεί χωρίς διευκρίνιση, είναι πολύ πιθανό να ανακύψει ζήτημα ερμηνείας για το αν το πλαφόν 60%-70%-75% λειτουργεί ως απόλυτο ανώτατο όριο της απαίτησης ακόμη και μετά την καταγγελία ή αν οι τόκοι υπερημερίας συνεχίζουν να τρέχουν πέραν αυτού.