The Independent: Ο ΟΗΕ επεξεργάζεται λύση «εποικοδομητικής ασάφειας» για το Κυπριακό

Μια αμφιλεγόμενη συμφωνία που καταρτίζεται από τα Ηνωμένα Έθνη για τον τερματισμό της κυπριακής κρίσης, όπως ονομάζει τη διχοτόμηση και την τουρκική κατοχή του 37% νησιού, θα μπορούσε να τερματίσει 52 χρόνια αδιεξόδου με μια αποδυναμωμένη ομοσπονδιακή λύση που θα πλησιάζει τις τουρκικές απαιτήσεις για δύο ξεχωριστά κράτη.

Σύμφωνα με την αποκάλυψη της βρετανικής εφημερίδας The Independent, η προοπτική μιας συμφωνίας θα ήταν εξαιρετικά σημαντική για το Ηνωμένο Βασίλειο λόγω της συνεχιζόμενης κατάστασης των δύο κυρίαρχων βάσεων του στο νησί, οι οποίες είναι κρίσιμες για την αντιμετώπιση των προβλημάτων στη Μέση Ανατολή.

Αυτό έρχεται επίσης μετά από μια επίθεση του Ιράν σε μία από αυτές τις βάσεις κατά τη διάρκεια του πρόσφατου πολέμου που ξεκίνησε ο Ντόναλντ Τραμπ και τη μετεγκατάσταση του βρετανικού αντιτορπιλικού HMS Dragon για την προστασία των βρετανικών και συμμαχικών συμφερόντων εκεί.

Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, το μεσογειακό νησί είναι επίσημα διαιρεμένο από το 1974, μετά από ένα στρατιωτικό πραξικόπημα στο νησί, το οποίο οδήγησε σε μια προσπάθεια ένωσής του με την Ελλάδα και σε ένα ξέσπασμα συγκρούσεων μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων.

Η επέμβαση του τουρκικού στρατού στις 20 Ιουλίου 1974 οδήγησε στη διαίρεση και κατοχή του νησιού σε βορρά και νότο, με την μη αναγνωρισμένη Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου (ΤΔΒΚ) να ανακηρύσσει μονομερώς την ανεξαρτησία της το 1983.

Ωστόσο, η Μαρία Άντζελα Χολγκίν, προσωπική απεσταλμένη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για την Κύπρο, εργάζεται πάνω σε μια συμφωνία με την ΤΔΒΚ, υποστηρίζοντας ότι το καθεστώς των Τουρκοκυπρίων δεν αντιμετωπίζεται ισότιμα ​​όπως είχε αρχικά συμφωνηθεί όταν το νησί ανεξαρτητοποιήθηκε από τη βρετανική αυτοκρατορία το 1960.

Λεπτομέρειες που είδε η εφημερίδα The Independent υποδηλώνουν ότι η κα Χόλγκιν προτείνει μια πιο χαλαρή λύση εντός της ΕΕ, απομακρύνοντας το ομοσπονδιακό μοντέλο των προηγούμενων διαπραγματεύσεων.

Φαίνεται ότι ελπίζει ότι η δομή θα είναι τέτοια που οι Ελληνοκύπριοι θα μπορούσαν να αποκαλέσουν ομοσπονδία και οι Τουρκοκύπριοι συνομοσπονδία – γεφυρώνοντας το χάσμα μέσω σκόπιμης «εποικοδομητικής ασάφειας».

Πιο ευέλικτος ο νέος πρόεδρος του ψευδοκράτους, Τουφάν Ερχούρμαν

Υπό τον προηγούμενο πρόεδρο της ΤΔΒΚ, Ερσίν Τατάρ, με την υποστήριξη της τουρκικής κυβέρνησης στην Άγκυρα, οι Τουρκοκύπριοι πίεσαν για μια καθαρή λύση δύο κρατών. Αλλά από τότε που κέρδισε τις εκλογές πέρυσι, ο νέος πρόεδρος της ΤΔΒΚ, Τουφάν Ερχούρμαν, υιοθέτησε μια πιο ευέλικτη προσέγγιση.

Κρίσιμο είναι ότι το προσχέδιο λύσης του ΟΗΕ θα μπορούσε ενδεχομένως να δημιουργήσει δύο συνιστώσες πολιτείες με πολιτική ισότητα και δραστική μείωση των κοινών αρμοδιοτήτων. Το μεγαλύτερο μέρος της καθημερινής διακυβέρνησης θα διεκπεραιωνόταν από τα δύο κράτη, με μια μικρή κεντρική δομή για ό,τι δεν μπορεί να αφεθεί σε κάθε πλευρά.

Αλλά σε αντάλλαγμα για την αναγνώριση και την αυτονομία, η ΤΔΒΚ θα έπρεπε να παραχωρήσει γη, συμπεριλαμβανομένου του εγκαταλελειμμένου θέρετρου Μαράς (Βαρόσα).

Για τις κοινές αρμοδιότητες θα υπήρχε ένα εκ περιτροπής προεδρικό συμβούλιο με επικεφαλής τους δύο ηγέτες (αναλογία 2-1 ή 3-1 υπέρ της ελληνοκυπριακής πλευράς), ένα συνολικό συμβούλιο Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων βουλευτών αντί για ένα άμεσα εκλεγμένο ομοσπονδιακό κοινοβούλιο, και ένα κοινό υπουργικό συμβούλιο περίπου πέντε ή έξι υπουργείων (εξωτερικών, άμυνας, εσωτερικών/ιθαγένειας, οικονομικών, ευρωπαϊκών υποθέσεων).

Τουλάχιστον μία αποφασιστική ψήφος για έναν Τουρκοκύπριο υπουργό στο Συμβούλιο Υπουργών – κεντρικής σημασίας για την πραγματική πολιτική ισότητα– προτείνεται ως μέτρο διασφάλισης, αλλά θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο τριβής στις συνομιλίες.

Η κυπριακή κυβέρνηση στο νότο θέλει να δει την απομάκρυνση των τουρκικών δυνάμεων από το νησί, τις οποίες θεωρεί στρατό κατοχής, ενώ η ΤΔΒΚ επιμένει ότι βρίσκεται εκεί για την προστασία της.

Για να αντιμετωπιστεί το σύστημα των εγγυητών που θεσπίστηκε το 1960, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Τουρκία και η Ελλάδα θα αντικατασταθούν από μια φόρμουλα του ΝΑΤΟ, επιτρέποντας ενδεχομένως μια μικρή πολυεθνική παρουσία στο νησί.

Ο ΟΗΕ φέρεται να εξετάζει μια μεταβατική περίοδο δύο ή τριών ετών, με αρχικές εδαφικές επιστροφές (πρώτα τα Βαρώσια) και τη σταδιακή εισαγωγή των «τριών D» της τουρκοκυπριακής πλευράς – άμεσο εμπόριο, απευθείας πτήσεις και άμεσες επαφές – συν χαλάρωση των τουρκικών περιορισμών και πρόσβαση στα τουρκικά λιμάνια.

Υπάρχει επίσης ελπίδα για πιθανή πρόοδο στην εκμετάλλευση του φυσικού αερίου, καθώς και σαφής σύνδεση μεταξύ μιας διευθέτησης του Κυπριακού και της ατζέντας Τουρκίας-ΕΕ όσον αφορά την τελωνειακή ένωση, καθιστώντας την εν λόγω συμφωνία μέρος ενός ευρύτερου πακέτου ΕΕ-Τουρκίας.

Είναι κατανοητό ότι ο πρόεδρος της ΤΔΒΚ, Έρχουρμαν, είναι πιο έτοιμος να διαπραγματευτεί ένα τέτοιο πλαίσιο, ενώ ο Κύπριος πρόεδρος, Νίκος Χριστοδουλίδης, είναι πιο διστακτικός, εξισορροπώντας τη διαδικασία με τις εσωτερικές πολιτικές πιέσεις.

Οι συνομιλίες συνεχίζονται εδώ και δεκαετίες, με τη συμφωνία Ανάν να απορρίπτεται την τελευταία στιγμή από τους Ελληνοκύπριους το 2004. Μια προσπάθεια συνομιλιών στο Κραν Μονταν το 2017 σχεδόν αναβίωσε τη συμφωνία, αλλά επίσης απέτυχε.

Δεν έχει υπάρξει επίσημη πρόταση του ΟΗΕ

Ο Σπύρος Μιλτιάδης, αναπληρωτής ύπατος αρμοστής για την Κύπρο στο Λονδίνο, δήλωσε: «Από όσο γνωρίζω, δεν έχει υπάρξει επίσημη πρόταση του ΟΗΕ στην οποία να έχει ζητηθεί να απαντήσει καμία από τις δύο πλευρές. Οι ιδέες που κυκλοφορούν φαίνεται να είναι εικασίες παρά μια συγκεκριμένη πρόταση ή σχέδιο. Οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδος θα πρέπει να επιτευχθεί μέσω της καθιερωμένης διαδικασίας υπό την ηγεσία του ΟΗΕ και εντός του συμφωνημένου πλαισίου του ΟΗΕ».

Ο πρόεδρος της ΤΔΒΚ, Έρχουρμαν, έγραψε στο Facebook: «Η βούληση του λαού μας για λύση είναι σαφής. Έχουμε δηλώσει την υποστήριξή μας στις προσπάθειες του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ και συνεχίζουμε να τις υποστηρίζουμε».

«Είχαμε πει ότι δεν υπήρχε σχέδιο, μόνο κάποιες ιδέες (αν κάποιος είχε αμφιβολίες, νομίζω ότι έχει καταλάβει ότι δεν πρέπει να υπάρχει καμία αμφιβολία με τις νέες δηλώσεις). Παρ’ όλα αυτά, ενημερώσαμε το Συμβούλιο των Πολιτικών Κομμάτων μας, τα συνδικάτα μας, το Γραφείο Συντονισμού Νεολαίας, τις επιχειρηματικές μας οργανώσεις και όποιον επιθυμούσε να ενημερωθεί για τις ιδέες.»

«Η μόνη μας ανησυχία είναι τα δικαιώματα, το μέλλον, η ισότητα, η ασφάλεια και η αλληλεπίδραση με τον κόσμο του λαού μας, ιδίως των παιδιών μας, και η διατήρηση της θέσης των Τουρκοκυπρίων ως “υπηκόων”».

Σε δήλωσή της την 1η Ιουλίου, η κα Ολγκίν δήλωσε: «Αναγνωρίζω τις προσπάθειες του παρελθόντος και τις δύσκολες διαπραγματεύσεις σε όλη την ιστορία.

«Είμαι πεπεισμένος ότι οι Κύπριοι μπορούν να συνεργαστούν και να μοιραστούν ένα όραμα για το μέλλον των νέων γενεών. Η Κύπρος έχει πραγματικά τη δυνατότητα να γίνει κεντρικός περιφερειακός παράγοντας ενώνοντας τις δυνάμεις της γύρω από κοινά συμφέροντα, σεβόμενη παράλληλα τα εσωτερικά της χαρακτηριστικά και την ποικιλομορφία της.»

«Η Κύπρος μπορεί να είναι ένα μέρος όπου χτίζονται γέφυρες προς όλες τις κατευθύνσεις και προωθείται η συνύπαρξη σε αυτήν την πολύπλοκη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου. Ως εκ τούτου, η Κύπρος μπορεί πραγματικά να γίνει παράδειγμα για την περιοχή, για την Ευρώπη και για τον υπόλοιπο κόσμο».