Θρίλερ με τις συνομιλίες ΗΠΑ και Ιράν για την κυριαρχία στα Στενά του Ορμούζ

Σε τεντωμένο σχοινί παραμένουν οι σχέσεις Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, με τον Ντόναλντ Τραμπ να επιμένει ότι οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο πλευρών βρίσκονται σε εξέλιξη, παρά τη ρητή διάψευση της ιρανικής ηγεσίας.

Από τον Λευκό Οίκο, ο Αμερικανός πρόεδρος απηύθυνε αυστηρή προειδοποίηση προς την Ισλαμική Δημοκρατία, κάνοντας λόγο για μια «τελευταία ευκαιρία πριν από τον αποκεφαλισμό», ενώ παράλληλα διευκρίνισε ότι η απόφασή του να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας ελήφθη κατόπιν αιτήματος της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Κατάρ και άλλων περιφερειακών συμμάχων.

Το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν διέψευσε ότι πραγματοποιούνται συνομιλίες με την Ουάσινγκτον, ωστόσο ο Τραμπ επέμεινε ότι οι επαφές συνεχίζονται.

«Μιλάμε αυτή τη στιγμή», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας: «Αυτή είναι η τελευταία ευκαιρία τους να υπογράψουν ένα καλό έγγραφο. Θέλω να τους δώσω κάθε τελευταία ευκαιρία πριν από τον αποκεφαλισμό».

Στενά του Ορμούζ και πυρηνικό πρόγραμμα στο επίκεντρο των συνομιλιών

Οι συνομιλίες, σύμφωνα με τον Αμερικανό πρόεδρο, επικεντρώνονται στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, κάτι που εκτίμησε ότι θα μπορούσε να συμβεί «κυριολεκτικά μέχρι αύριο», καθώς και στην αποπυρηνικοποίηση του Ιράν, διαδικασία που, όπως ανέφερε, «θα χρειαστεί λίγο χρόνο».

Οι σχέσεις Ουάσινγκτον και Τεχεράνης παραμένουν ιδιαίτερα τεταμένες από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν αιφνιδιαστικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν. Ωστόσο, μήνες διακυμάνσεων στη διπλωματική προσπάθεια έχουν οδηγήσει κατά περιόδους σε σχετική αποκλιμάκωση.

Περισσότερο από πέντε μήνες αργότερα, το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει δυνατότητα εκτόξευσης πυραύλων και drones εναντίον αμερικανικών και συμμαχικών στόχων στην περιοχή, ενώ διατηρεί αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου.

Παράλληλα, η βρετανική υπηρεσία θαλάσσιας ασφάλειας UKMTO ανακοίνωσε ότι φορτηγό πλοίο επλήγη από «άγνωστο βλήμα» στα Στενά του Ορμούζ, ανοικτά των ακτών του Ομάν. Το πλοίο, το οποίο δεν κατονομάστηκε, ανέφερε ότι δέχθηκε πλήγμα, ενώ οι αρχές διερευνούν το περιστατικό χωρίς να έχουν δώσει λεπτομέρειες για πιθανές ζημιές ή τραυματισμούς.

Αντιπαράθεση για τον αποκλεισμό

Σε μια εξέλιξη που χαρακτηρίζεται πλέον ως επαναλαμβανόμενο μοτίβο, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε απειλήσει την περασμένη εβδομάδα ότι θα πλήξει το Ιράν «πολύ σκληρά», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων επιθέσεων εναντίον ενεργειακών υποδομών. Ωστόσο, το Σάββατο εμφανίστηκε πιο διαλλακτικός, δηλώνοντας ότι υπάρχουν οι «βάσεις» για μια συμφωνία.

Το Ιράν, από την πλευρά του, επιμένει ότι δεν διεξάγει διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Οι διαπραγματεύσεις μας είναι με το Ομάν για τη διασφάλιση της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκαΐ.

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα σημεία τριβής στις προσπάθειες τερματισμού της σύγκρουσης. Μετά την κατάρρευση της εκεχειρίας, το Ιράν επανέφερε τον αποκλεισμό της θαλάσσιας οδού, που είχε εφαρμόσει στην αρχή του πολέμου, εμποδίζοντας πλοία να διέλθουν και πραγματοποιώντας επιθέσεις εναντίον εμπορικών σκαφών.

Ο Τραμπ κατηγόρησε την Τεχεράνη για «διπροσωπία», επειδή, όπως είπε, δηλώνει δημόσια ότι δεν διαπραγματεύεται, ενώ ο ίδιος υποστηρίζει ότι υπάρχει διάλογος για την επίλυση ενός προβλήματος που «το Ιράν δημιούργησε εδώ και δεκαετίες».

Αναφερόμενος στον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, δήλωσε ότι «τίποτα δεν περνά προς το Ιράν, εκτός αν το επιτρέψουμε», υποστηρίζοντας ότι η κατάσταση θα αλλάξει μόνο μέσω συμφωνίας ή «πλήρους παράδοσης».

Διαφωνία για τον έλεγχο της θαλάσσιας οδού

Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ πραγματοποιούνταν ελεύθερα. Το Ιράν πλέον επιδιώκει να διατηρήσει τον έλεγχο της περιοχής και να επιβάλει τέλη διέλευσης, κάτι που οι Ηνωμένες Πολιτείες απορρίπτουν.

Η Τεχεράνη έχει επίσης αρνηθεί να επιτρέψει τη διέλευση πλοίων από οποιαδήποτε άλλη διαδρομή πέρα από αυτή που ακολουθεί την ιρανική ακτογραμμή.

Την Κυριακή, ο Μπαγκαΐ δήλωσε στην κρατική τηλεόραση ότι βρίσκεται κοντά μια συμφωνία με το Ομάν για τη διαχείριση της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία χωρίζουν το Ιράν από το Ομάν.

«Πρόκειται να καταλήξουμε σε μια κατανόηση για μια διαδρομή αποδεκτή και από τις δύο πλευρές, ούτε τη βόρεια ούτε τη νότια, αλλά μια διαδρομή που θα σέβεται τα κυριαρχικά δικαιώματα και θα προστατεύει τα εθνικά συμφέροντα και την ασφάλεια», ανέφερε.

Ωστόσο, διευκρίνισε ότι μια τέτοια συμφωνία δεν θα σημαίνει απαραίτητα την επαναλειτουργία των Στενών.

Η αποπυρηνικοποίηση παραμένει βασική απαίτηση των ΗΠΑ

Ο Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε ότι η αποπυρηνικοποίηση του Ιράν «πρέπει να συμβεί», υποστηρίζοντας ότι το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης αποτέλεσε βασικό λόγο για τη στρατιωτική σύγκρουση.

Οι δυτικές χώρες κατηγορούν το Ιράν ότι επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικού όπλου, ενώ η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι το πρόγραμμά της έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα.

Ο Τραμπ δήλωσε επίσης ότι το Ιράν και περιφερειακοί σύμμαχοι των ΗΠΑ του ζήτησαν να μην προχωρήσει σε νέες επιθέσεις, τις οποίες χαρακτήρισε ως πιθανώς «τη μεγαλύτερη επίθεση από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο». Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης διέψευσαν ότι η Τεχεράνη υπέβαλε τέτοιο αίτημα.

Μια προηγούμενη συμφωνία εκεχειρίας κατέρρευσε τον περασμένο μήνα. Στόχος της ήταν να ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ για τα πλοία που μεταφέρουν ζωτικής σημασίας ενεργειακές εξαγωγές από τον Κόλπο προς την παγκόσμια αγορά.