Τι αναφέρει η Έκθεση Αξιολόγησης Κινδύνων της EBA για ευρωπαϊκές και ελληνικές τράπεζες

Το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα συνεχίζει να εμφανίζει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα παρά το ασταθές διεθνές περιβάλλον, σύμφωνα με τη νέα Έκθεση Αξιολόγησης Κινδύνων (Risk Assessment Report) της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (EBA), που δημοσιεύτηκε την Πέμπτη. Ωστόσο, οι εποπτικές αρχές προειδοποιούν ότι οι γεωπολιτικές εντάσεις, η αυξημένη μεταβλητότητα των αγορών και οι νέοι τεχνολογικοί κίνδυνοι – κυρίως στον τομέα της κυβερνοασφάλειας και της τεχνητής νοημοσύνης – αποτελούν τις μεγαλύτερες απειλές για τον κλάδο τα επόμενα χρόνια.

Η EBA διαπιστώνει ότι οι τράπεζες της Ε.Ε. και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου εισήλθαν στο 2026 με ισχυρή κεφαλαιακή βάση και υψηλά επίπεδα ρευστότητας. Η κερδοφορία παραμένει σε ικανοποιητικά επίπεδα, καθώς τα καθαρά έσοδα από τόκους συνεχίζουν να στηρίζουν τα αποτελέσματα, παρά τη σταδιακή προσαρμογή των επιτοκίων.

Παράλληλα, τα τελευταία πανευρωπαϊκά stress tests έδειξαν ότι οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές τράπεζες μπορούν να απορροφήσουν σοβαρούς οικονομικούς κραδασμούς χωρίς να παραβιάσουν τα ελάχιστα εποπτικά κεφάλαια.

Η EBA επισημαίνει ότι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι εμπορικές εντάσεις μεταξύ μεγάλων οικονομιών και οι διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού ενδέχεται να δημιουργήσουν νέες πιέσεις στις αγορές και στην πραγματική οικονομία.

Οι ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές θεωρούν ότι μέχρι στιγμής οι επιπτώσεις αυτών των κρίσεων δεν έχουν αποτυπωθεί πλήρως στους τραπεζικούς ισολογισμούς. Ωστόσο, ιστορικά οι επιδράσεις στην ποιότητα των δανείων εμφανίζονται με χρονική υστέρηση αρκετών ετών, γεγονός που απαιτεί αυξημένη επαγρύπνηση.

Κυβερνοασφάλεια και τεχνητή νοημοσύνη: Η νέα πρόκληση

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους τεχνολογικούς κινδύνους. Η EBA και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προειδοποιούν ότι η εξάρτηση των τραπεζών από εξωτερικούς τεχνολογικούς παρόχους, η αυξανόμενη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και η ενίσχυση των κυβερνοεπιθέσεων δημιουργούν ένα νέο πεδίο συστημικών κινδύνων.

Μάλιστα, η ΕΚΤ έχει ήδη ανακοινώσει ειδικές ασκήσεις αντοχής για την αξιολόγηση της ανθεκτικότητας των τραπεζών απέναντι σε γεωπολιτικά και κυβερνοασφαλιστικά σοκ, ενώ η EBA συνεχίζει να ενισχύει το εποπτικό πλαίσιο για τους ψηφιακούς κινδύνους.

Η εικόνα στην Ελλάδα

Για την Ελλάδα, τα συμπεράσματα της έκθεσης έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι συστημικές τράπεζες έχουν διανύσει μια μακρά περίοδο εξυγίανσης μετά την κρίση χρέους και πλέον εμφανίζουν σημαντικά βελτιωμένους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας και κερδοφορίας. Οι ελληνικές τράπεζες έχουν καταφέρει τα τελευταία χρόνια:

• Να μειώσουν δραστικά τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα (NPEs).
• Να ενισχύσουν την οργανική τους κερδοφορία.
• Να επαναφέρουν τη δυνατότητα διανομής μερισμάτων.
• Να βελτιώσουν τη χρηματοδότηση της οικονομίας μέσω νέων δανείων προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Η θετική αυτή εικόνα συνάδει με τη γενικότερη διαπίστωση της EBA ότι ο ευρωπαϊκός τραπεζικός τομέας διαθέτει σήμερα πολύ ισχυρότερες άμυνες σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία.

Πού εντοπίζονται οι κίνδυνοι για την Ελλάδα

Παρά τη βελτίωση των μεγεθών, οι ελληνικές τράπεζες δεν μένουν ανεπηρέαστες από τους ευρωπαϊκούς κινδύνους:
– Γεωπολιτική αβεβαιότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, που μπορεί να επηρεάσει τον τουρισμό, το εμπόριο και τις ενεργειακές τιμές.
– Πιθανή επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας, η οποία θα μπορούσε να περιορίσει τις εξαγωγές και τις επενδύσεις.
– Αυξανόμενες κυβερνοαπειλές, καθώς οι ελληνικές τράπεζες επιταχύνουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό τους.
– Πιέσεις στα περιθώρια κέρδους, εφόσον συνεχιστεί η αποκλιμάκωση των επιτοκίων από την ΕΚΤ.