Το χάος ταιριάζει στη Λεπέν: Η Γαλλία φλέγεται, ο Μακρόν αποδυναμώνεται

Η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις σοβαρότερες κρίσεις της τελευταίας δεκαετίας, με τις εικόνες λεηλατημένων καταστημάτων, πυρπολημένων κτιρίων και βίαιων συγκρούσεων να ενισχύουν την αίσθηση ότι η χώρα διολισθαίνει σε μια κατάσταση ανεξέλεγκτου χάους.

Για τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, οι ταραχές αποτελούν ένα ακόμη πλήγμα σε μια ήδη αποδυναμωμένη προεδρία. Για τη Μαρίν Λεπέν, αντίθετα, ενδέχεται να αποδειχθούν το ισχυρότερο πολιτικό της όπλο ενόψει των εκλογών του 2027.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Γαλλία: Μερική απαγόρευση κυκλοφορίας μετά τις βίαιες ταραχές – Ταξιδιωτικές προειδοποιήσεις από ευρωπαϊκές χώρες

Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί ζητά στοχευμένους περιορισμούς στην κυκλοφορία, ενώ ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούν τους πολίτες τους να αποφεύγουν τις διαδηλώσεις και τις μεγάλες συγκεντρώσεις

Οι βίαιες αναταραχές που ξέσπασαν το Σάββατο 17 Οκτωβρίου, με αφετηρία τις κινητοποιήσεις για το αυξανόμενο κόστος ζωής και την κατάσταση των δημόσιων υπηρεσιών, έχουν φέρει στο προσκήνιο την αδυναμία της κυβέρνησης να ανταποκριθεί ταυτόχρονα στην κοινωνική δυσαρέσκεια και στην ανάγκη διατήρησης της δημόσιας τάξης.

Ο Μακρόν βρίσκεται πλέον εγκλωβισμένος ανάμεσα σε δύο ασφυκτικές πιέσεις: από τη μία, μια κοινωνία που ζητά περισσότερη κρατική στήριξη και, από την άλλη, μια οικονομία που δεν αφήνει περιθώρια για γενναιόδωρες παραχωρήσεις.

Σχεδόν δέκα χρόνια μετά την άνοδό του στην εξουσία, με την υπόσχεση ότι θα ανανεώσει το γαλλικό πολιτικό σύστημα και θα προωθήσει βαθιές μεταρρυθμίσεις, ο Γάλλος πρόεδρος βλέπει την πολιτική του κληρονομιά να επισκιάζεται από την κοινωνική έκρηξη, τη δημοσιονομική πίεση και την αμφισβήτηση της ηγεσίας του.

Η Γαλλία στις φλόγες και ο Μακρόν σε πολιτική παράλυση

Η έκταση των επεισοδίων προκάλεσε σοκ στη γαλλική κοινωνία. Χιλιάδες διαδηλωτές βγήκαν στους δρόμους, ενώ οι κινητοποιήσεις εξελίχθηκαν σε βίαιες συγκρούσεις με τις αστυνομικές δυνάμεις, λεηλασίες επιχειρήσεων και καταστροφές δημόσιων κτιρίων.

Σύμφωνα με το Reuters, περίπου 2.400 άνθρωποι συνελήφθησαν, σχεδόν 1.000 αστυνομικοί τραυματίστηκαν και περίπου 3.000 εμπορικά καταστήματα επηρεάστηκαν από τα επεισόδια. Οι εικόνες από το Παρίσι, τη Μασσαλία και τη Λυών ανέδειξαν το μέγεθος της κρίσης, καθώς η βία εξαπλώθηκε ακόμη και σε περιοχές που συνήθως βρίσκονται μακριά από τέτοιου είδους επεισόδια.

Η κατάσταση επαναφέρει μνήμες από το κίνημα των «Κίτρινων Γιλέκων» της περιόδου 2018-2019, όταν ο Μακρόν επιχείρησε να εκτονώσει την κοινωνική οργή με οικονομικές παραχωρήσεις δισεκατομμυρίων ευρώ.

Ωστόσο, οι συνθήκες σήμερα είναι διαφορετικές. Το υψηλό δημόσιο χρέος, τα δημοσιονομικά ελλείμματα και το κατακερματισμένο κοινοβούλιο περιορίζουν δραστικά τα περιθώρια ελιγμών του προέδρου.

Η απόφασή του να διαλύσει την Εθνοσυνέλευση και να προκηρύξει πρόωρες βουλευτικές εκλογές το 2024 εξακολουθεί να θεωρείται από πολιτικούς του αντιπάλους, αλλά και πρώην συνεργάτες του, η αφετηρία της σημερινής πολιτικής παράλυσης.

Ο πρώην βουλευτής του προεδρικού στρατοπέδου Λοΐκ Κερβράν περιέγραψε το τέλος της προεδρίας Μακρόν ως μια «αργή αγωνία», αποδίδοντας στον ίδιο την ευθύνη για το πολιτικό αδιέξοδο. Χαρακτήρισε μάλιστα τη διάλυση της Εθνοσυνέλευσης το 2024 ως ενδεχομένως τη χειρότερη απόφαση στην ιστορία της Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας.

Ένας «αυτοκινητόδρομος έξι λωρίδων» για τη Λεπέν

Μέσα σε αυτό το κλίμα, η Μαρίν Λεπέν αναδεικνύεται σε έναν από τους βασικούς πολιτικούς ωφελημένους της κρίσης.

Η επικεφαλής φυσιογνωμία του ακροδεξιού Εθνικού Συναγερμού επιχειρεί να αξιοποιήσει την κοινωνική δυσαρέσκεια, τον φόβο για την ασφάλεια και την εικόνα μιας κυβέρνησης που αδυνατεί να επιβάλει την τάξη.

Η πολιτική της στρατηγική στηρίζεται στην παρουσίαση του Εθνικού Συναγερμού ως της δύναμης που μπορεί να αποκαταστήσει την κρατική εξουσία και να δώσει απαντήσεις σε προβλήματα που, σύμφωνα με την ίδια, οι παραδοσιακές πολιτικές δυνάμεις απέτυχαν να αντιμετωπίσουν.

Η κατάσταση έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό ακόμη και στο πρώην πολιτικό στρατόπεδο του Μακρόν.

«Η Λεπέν δεν χρειάζεται πλέον να ξοδεύει χρήματα για να κάνει προεκλογική εκστρατεία», δήλωσε στο Reuters ο πρώην βουλευτής Ζαν-Μπατίστ Μορό.

Η εκτίμησή του ήταν χαρακτηριστική: «Δεν είναι απλώς ένας καθαρός δρόμος μπροστά της — είναι ένας αυτοκινητόδρομος έξι λωρίδων κυκλοφορίας».

Πίσω από αυτή τη φράση βρίσκεται ο φόβος ότι η συσσώρευση κρίσεων μπορεί να μετατρέψει την προεδρική αναμέτρηση του 2027 σε δημοψήφισμα κατά του πολιτικού συστήματος που εκπροσωπεί ο Μακρόν.

Η Λεπέν έσπευσε να τοποθετηθεί με βιντεοσκοπημένο μήνυμα προς τους Γάλλους, παρουσιάζοντας την κυβέρνηση ως μια εξουσία που καταρρέει και προβάλλοντας την ίδια ως εναλλακτική επιλογή για την αποκατάσταση της τάξης.

Ωστόσο, η πολιτική δυναμική υπέρ της δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με εκλογική νίκη, καθώς η τελική έκβαση θα εξαρτηθεί και από τις υποψηφιότητες, τις πολιτικές συμμαχίες και τις εξελίξεις μέχρι την κάλπη.

Η αδύναμη απάντηση Μακρόν και τα πυρά των πρώην συμμάχων

Η αντίδραση του Γάλλου προέδρου στην κρίση προκάλεσε νέα αντιπαράθεση.

Στο διάγγελμά του προς το έθνος, ο Μακρόν καταδίκασε τη βία, χωρίς όμως να ανακοινώσει άμεσα ένα συγκεκριμένο πακέτο έκτακτων μέτρων ικανό να αλλάξει την κατάσταση στους δρόμους.

Η απόφασή του να μην κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης και η συνέχιση των λεηλασιών τροφοδότησαν την κριτική ότι η προεδρία δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στο μέγεθος της πρόκλησης.

Ο πρώην πρωθυπουργός Εντουάρ Φιλίπ, ο οποίος προετοιμάζει τη δική του υποψηφιότητα για την προεδρία, επέκρινε δημόσια τον Μακρόν.

«Κύριε Πρόεδρε, σας άκουσα χθες το βράδυ», έγραψε στην πλατφόρμα X, προσθέτοντας ότι ο ίδιος, όπως και εκατομμύρια Γάλλοι, θα προτιμούσε να δει αποφάσεις και πρωτοβουλίες για την αποκατάσταση της τάξης.

«Η χώρα μας χρειάζεται διοίκηση», υπογράμμισε.

Η κριτική αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς δεν προέρχεται αποκλειστικά από την αντιπολίτευση, αλλά και από πρόσωπα που είχαν διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην πολιτική πορεία του Μακρόν.

Τη Δευτέρα, το Ελιζέ ανακοίνωσε ότι ο πρόεδρος απέρριψε την παραίτηση του υπουργού Εσωτερικών Λοράν Νουνιές, ο οποίος ανέλαβε την ευθύνη για την αδυναμία των αρχών να αποτρέψουν την κλιμάκωση της βίας.

Παράλληλα, ζήτησε επανεξέταση των αστοχιών στις υπηρεσίες πληροφοριών και στον επιχειρησιακό σχεδιασμό της αστυνομίας.

Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί προώθησε την επιβολή περιορισμένων και τοπικών απαγορεύσεων κυκλοφορίας, απορρίπτοντας προς το παρόν μια γενικευμένη απαγόρευση για ολόκληρο το Παρίσι.

Στη μέγγενη των αγορών και των διαδηλωτών

Η κοινωνική αναταραχή δεν περιορίζεται στο πολιτικό πεδίο. Έχει αρχίσει να επηρεάζει και την οικονομική εικόνα της Γαλλίας, αυξάνοντας την ανησυχία των επενδυτών για τη σταθερότητα της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας της ευρωζώνης.

Οι γαλλικές χρηματοπιστωτικές αγορές δέχθηκαν πιέσεις τη Δευτέρα, καθώς η βία προστέθηκε στους ήδη αυξημένους πολιτικούς και δημοσιονομικούς κινδύνους.

Η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με την ανάγκη περιορισμού των δημόσιων δαπανών και του ελλείμματος, την ίδια στιγμή που οι διαδηλωτές ζητούν μεγαλύτερη οικονομική στήριξη, καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες και ανακούφιση από το αυξημένο κόστος ζωής.

Στο πολιτικό αυτό περιβάλλον, ακόμη και οι πρωτοβουλίες της προεδρίας στο εξωτερικό μπορούν να μετατραπούν σε πρόσθετη πηγή αμφισβήτησης.

Παρά τις εκκλήσεις της αντιπολίτευσης να παραμείνει στη χώρα, ο Μακρόν αναχώρησε τη Δευτέρα για το Κουβέιτ, στο πλαίσιο περιοδείας στις χώρες του Κόλπου με στόχο, μεταξύ άλλων, την εξασφάλιση ενεργειακών προμηθειών και την αντιμετώπιση των οικονομικών πιέσεων.

Το ταξίδι, αν και συνδέεται με ουσιαστικές οικονομικές προτεραιότητες, ενέχει τον πολιτικό κίνδυνο να ενισχύσει την εικόνα ενός προέδρου απομακρυσμένου από τα προβλήματα της καθημερινότητας.

Ανάλογες αντιδράσεις προκάλεσαν και οι εικόνες του Μακρόν με τη σύζυγό του Μπριζίτ σε συναυλία της Σελίν Ντιόν, λίγες ώρες πριν από το ξέσπασμα των επεισοδίων. Οι επικριτές του αξιοποίησαν τα στιγμιότυπα ως σύμβολο της απόστασης ανάμεσα στο Ελιζέ και στην κοινωνική πραγματικότητα.

Σενάρια πρόωρης αποχώρησης από το Ελιζέ

Η κρίση έχει φτάσει πλέον στο σημείο να τροφοδοτεί ακόμη και συζητήσεις για το ενδεχόμενο πρόωρης αποχώρησης του Γάλλου προέδρου.

Ορισμένοι πρώην σύμμαχοί του εκτιμούν ότι η παραμονή του μέχρι τη λήξη της θητείας μπορεί να παρατείνει το πολιτικό αδιέξοδο και να επιδεινώσει την αστάθεια.

Ο Ζαν-Μπατίστ Μορό αποκάλυψε ότι, σε επικοινωνία του με τον Μακρόν την Κυριακή, τον προέτρεψε να προετοιμάσει μια συντεταγμένη πρόωρη αποχώρηση, προκειμένου να αποφευχθούν άλλοι έξι μήνες πολιτικής έντασης.

«Δεν θέλει να τα παρατήσει, αυτός δεν είναι ο χαρακτήρας του. Αλλά αυτό πρέπει να κάνει για τη χώρα», δήλωσε.

Ο Μακρόν, πάντως, δεν δείχνει διατεθειμένος να εγκαταλείψει την εξουσία πριν από την ολοκλήρωση της θητείας του.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον ίδιο δεν είναι μόνο η ένταση των διαδηλώσεων, αλλά το γεγονός ότι η κρίση ενισχύει την εντύπωση μιας προεδρίας που έχει χάσει την πρωτοβουλία των κινήσεων.

Και ενώ οι αντίπαλοί του προετοιμάζονται για τη διαδοχή του, η Μαρίν Λεπέν επιχειρεί να μετατρέψει την κοινωνική οργή και την ανασφάλεια σε πολιτική δυναμική.

Το παράδοξο για τον Μακρόν είναι ότι το χάος που απειλεί να σφραγίσει αρνητικά το τέλος της προεδρίας του μπορεί να εξελιχθεί στο ισχυρότερο πλεονέκτημα της πολιτικού την οποία επιχείρησε επί σχεδόν μία δεκαετία να κρατήσει μακριά από το Ελιζέ.