Τραμπ προς Ιράν: «Παραδοθείτε», τελεσίγραφο με φόντο πυρηνικά και Ορμούζ

Σε ακόμη πιο σκληρή γραμμή απέναντι στην Τεχεράνη κινείται ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, εκτιμώντας ότι το Ιράν δεν πρόκειται να αποδεχθεί τη συμφωνία που η Ουάσιγκτον θεωρεί απαραίτητη για τον τερματισμό του πολέμου. Μιλώντας τη Δευτέρα 17 Αυγούστου σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι για την αμερικανική κυβέρνηση το βασικό ζήτημα παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και η διασφάλιση ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Παράλληλα, δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν επιδιώκουν παράταση της προσωρινής συμφωνίας που είχε συναφθεί τον Ιούνιο.

Η συμφωνία εκείνη προέβλεπε άμεση διακοπή των στρατιωτικών επιχειρήσεων και έδινε στις δύο πλευρές περιθώριο έως 60 ημερών για να καταλήξουν σε μία συνολική διευθέτηση. Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων βρίσκονταν, μεταξύ άλλων, το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, οι κυρώσεις, η ασφάλεια στην περιοχή και η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Η προθεσμία των 60 ημερών εξέπνευσε στις 17 Αυγούστου χωρίς οριστική συμφωνία.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

“Σεισμός” στις αγορές με ρεκόρ δεκαετιών στα ομόλογα και “βουτιά” στην Ασία

Η λήξη της εκεχειρίας ΗΠΑ-Ιράν και οι πολεμικές απειλές της Τεχεράνης πυροδοτούν παγκόσμιο κύμα πωλήσεων και ραγδαία κλιμάκωση της γεωπολιτικής αβεβαιότητας

Στην πραγματικότητα, η εκεχειρία είχε αρχίσει να καταρρέει πολύ νωρίτερα. Ο Τραμπ είχε δηλώσει στις αρχές Ιουλίου ότι η προσωρινή συμφωνία είχε ουσιαστικά τελειώσει, ενώ λίγες ημέρες αργότερα το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι θεωρούσε τη συμφωνία «σε αναστολή». Έκτοτε οι συνομιλίες παρέμειναν χωρίς ουσιαστική πρόοδο και η στρατιωτική ένταση αυξήθηκε εκ νέου.

Λίγες ώρες πριν από τις δηλώσεις του στο Οβάλ Γραφείο, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε ανεβάσει ακόμη περισσότερο τους τόνους, λέγοντας σε τηλεφωνική συνέντευξη στο Fox News ότι το Ιράν θα πρέπει να υψώσει «λευκή σημαία παράδοσης».

Η τοποθέτηση αυτή αποτυπώνει τη σημαντική απόσταση που εξακολουθεί να χωρίζει τις δύο πλευρές. Από την πλευρά της, η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι, εάν η διπλωματική προσπάθεια αποτύχει, είναι έτοιμη να περάσει σε πιο επιθετική στρατιωτική στάση, ιδιαίτερα στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ. Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι η χώρα θα μπορούσε να προχωρήσει σε στρατιωτικές ενέργειες με στόχο να σπάσει τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό.

Στο επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ

Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο της αντιπαράθεσης αφορά τα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς για την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Πριν από την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων εναντίον του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, από την περιοχή διερχόταν περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, σύμφωνα με το Reuters. Η δραστική μείωση της ναυσιπλοΐας έχει πλέον μετατρέψει τα Στενά σε κρίσιμο σημείο τόσο της στρατιωτικής όσο και της οικονομικής αντιπαράθεσης.

Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη διατυπώνουν αντικρουόμενους ισχυρισμούς για το ποιος ελέγχει ουσιαστικά τη θαλάσσια δίοδο. Ο Τραμπ έχει υποστηρίξει ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν «πλήρη έλεγχο» των Στενών, ενώ Ιρανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι κανένα πλοίο δεν μπορεί να περάσει χωρίς την έγκριση της Τεχεράνης.

Η εμπλοκή του Ομάν και η νέα απειλή Τραμπ

Παράλληλα, Ιράν και Ομάν βρίσκονται σε επαφές με στόχο μία συμφωνία που θα μπορούσε να αποκαταστήσει την εμπορική ναυσιπλοΐα. Προηγούμενες πληροφορίες του Reuters ανέφεραν ότι μία υπό συζήτηση φόρμουλα θα έδινε στην Τεχεράνη σημαντικό ρόλο στη διαχείριση των πλοίων που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο μέσω των Στενών. Οι προσπάθειες αυτές επιβαρύνθηκαν από τις ιδιαίτερα επιθετικές δηλώσεις του Τραμπ κατά του Ομάν. Ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε ακόμη και με στρατιωτική επίθεση εάν, όπως είπε, το Μουσκάτ σταθεί εμπόδιο στην αμερικανική στρατηγική. Αργότερα, στο Οβάλ Γραφείο, εμφανίστηκε ελαφρώς πιο συγκρατημένος, χωρίς όμως να ανακαλέσει την κριτική του προς το Ομάν.

Ανεβαίνει ξανά το πετρέλαιο

Το παρατεταμένο αδιέξοδο έχει άμεσες συνέπειες και στις διεθνείς αγορές. Στις 18 Αυγούστου οι τιμές του πετρελαίου ανέβηκαν κοντά σε υψηλά τριών εβδομάδων, καθώς περιορίζονται οι προσδοκίες για μία άμεση συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Το Brent κινήθηκε πάνω από τα 91 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI ξεπέρασε τα 85 δολάρια, με την αγορά να ενσωματώνει τον κίνδυνο νέων προβλημάτων στις προμήθειες από τη Μέση Ανατολή.

Ήδη μία ημέρα νωρίτερα, οι τιμές είχαν ενισχυθεί κατά περισσότερα από δύο δολάρια το βαρέλι, καθώς η περιορισμένη κίνηση πλοίων μέσω του Ορμούζ ενίσχυσε τους φόβους για νέα διαταραχή στην παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία.

Και η εσωτερική πολιτική πίεση στις ΗΠΑ

Η άνοδος του ενεργειακού κόστους δημιουργεί επιπλέον πολιτική πίεση στον Λευκό Οίκο, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες κατευθύνονται προς τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, από τις οποίες θα κριθεί ο έλεγχος του Κογκρέσου. Ο Τραμπ, πάντως, απορρίπτει την εκτίμηση ότι οι εκλογικές σκοπιμότητες επηρεάζουν τις αποφάσεις του για το Ιράν. Επιμένει ότι η στρατηγική της κυβέρνησής του καθορίζεται πρωτίστως από έναν στόχο, δηλαδή να μην αποκτήσει η Τεχεράνη πυρηνικό όπλο.