Τσάφος: Από το 18% εισαγωγών στις εξαγωγές ρεύματος – Πώς αλλάζει η ενεργειακή θέση της Ελλάδας

Σε διαφορετική θέση στον ενεργειακό χάρτη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης βρίσκεται πλέον η Ελλάδα, καθώς μέσα σε λίγα χρόνια πέρασε από την καθαρή εξάρτηση από εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας σε αυξημένη εξαγωγική δραστηριότητα, την ώρα που δρομολογούνται νέες επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ σε δίκτυα, φυσικό αέριο, αποθήκευση και κρίσιμες υποδομές.

Το 2019 η χώρα εισήγαγε περίπου το 18% των αναγκών της σε ηλεκτρική ενέργεια. Σήμερα, σύμφωνα με τον υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκο Τσάφο, έχει εξελιχθεί σε σημαντικό εξαγωγέα ρεύματος και βρίσκεται μεταξύ των χωρών με υψηλή διείσδυση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.

Η μεταβολή αυτή συνοδεύεται από ένα νέο επενδυτικό κύμα, με επίκεντρο τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, την αποθήκευση ενέργειας, τα δίκτυα φυσικού αερίου και τις υποδομές που μπορούν να ενισχύσουν τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακής πύλης προς τα Βαλκάνια.

Στο επίκεντρο διασυνδέσεις και αποθήκευση

Μετά την ολοκλήρωση της διασύνδεσης της Κρήτης, στον σχεδιασμό ακολουθούν τα Δωδεκάνησα και το Βόρειο Αιγαίο, ενώ κρίσιμο ζήτημα για την επόμενη ημέρα θεωρείται η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των δικτύων.

Το μεγαλύτερο στοίχημα, ωστόσο, είναι η αποθήκευση ενέργειας. Η περαιτέρω αύξηση της παραγωγής από ΑΠΕ δημιουργεί την ανάγκη για νέες υποδομές που θα επιτρέπουν την αξιοποίηση της πλεονάζουσας παραγωγής και θα περιορίζουν τους περιορισμούς στο ηλεκτρικό σύστημα.

Ταυτόχρονα, η Αθήνα επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση, σε μια περίοδο κατά την οποία οι χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης αναζητούν εναλλακτικές πηγές προμήθειας φυσικού αερίου. Όπως ανέφερε ο κ. Τσάφος, η Ελλάδα βρίσκεται πλέον «στην πρώτη γραμμή» αυτής της προσπάθειας, ενώ στον ίδιο ενεργειακό σχεδιασμό εντάσσονται και οι έρευνες για πιθανά αξιοποιήσιμα κοιτάσματα φυσικού αερίου.

ΔΕΣΦΑ: Επενδύσεις 1,5 δισ. ευρώ

Σημαντικό μέρος του νέου επενδυτικού κύκλου αφορά τις υποδομές φυσικού αερίου. Ο ΔΕΣΦΑ προχωρά σε επενδύσεις ύψους 1,5 δισ. ευρώ, οι οποίες, σύμφωνα με τον Chief Strategy and Development Officer του Διαχειριστή Μιχάλη Θωμαδάκη, ουσιαστικά διπλασιάζουν τις υποδομές που έχουν κατασκευαστεί μέχρι σήμερα.

Μέσα σε πέντε χρόνια, η δυνατότητα του ελληνικού συστήματος να εξάγει φυσικό αέριο προς τα Βαλκάνια έχει τριπλασιαστεί ή ακόμη και τετραπλασιαστεί, ενισχύοντας τον ρόλο της χώρας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.

Οι νέοι αγωγοί, μάλιστα, σχεδιάζονται με προδιαγραφές που θα επιτρέπουν στο μέλλον τη μεταφορά βιομεθανίου και υδρογόνου, ώστε οι σημερινές επενδύσεις να μπορούν να προσαρμοστούν στη σταδιακή μετάβαση προς καθαρότερα καύσιμα.

Έως 5 δισ. ευρώ από την αγορά αποθήκευσης CO₂

Νέο επενδυτικό πεδίο μπορεί να δημιουργήσει και η ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα.

Σύμφωνα με τον κ. Θωμαδάκη, η συγκεκριμένη αγορά θα μπορούσε να κινητοποιήσει νέες επενδύσεις της τάξης των 4 έως 5 δισ. ευρώ, προσθέτοντας έναν ακόμη κρίκο στην αλυσίδα των ενεργειακών επενδύσεων που σχεδιάζονται στη χώρα.

Τσάφος: 18% χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο το οικιακό ρεύμα

Στο μέτωπο των τιμών, ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας υποστήριξε ότι, παρά τα δύο διαδοχικά ενεργειακά σοκ και την άνοδο των διεθνών τιμών, η Ελλάδα συγκαταλέγεται σήμερα στις χώρες με τις χαμηλότερες τιμές χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε, οι οικιακοί καταναλωτές πληρώνουν ηλεκτρική ενέργεια κατά 18% χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Πάνω από 4 δισ. ευρώ για δημόσιες υποδομές

Στο μέτωπο της χρηματοδότησης, το ενδιαφέρον μεταφέρεται ήδη στην περίοδο μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης.

Ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου Παναγιώτης Σταμπουλίδης έδωσε έμφαση στην αξιοποίηση πόρων του Modernization Fund και του Decarbonization Fund, με στόχο τα grants να κατευθύνονται κυρίως προς παραγωγικές μονάδες που διατηρούν και δημιουργούν θέσεις εργασίας.

Παράλληλα, μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου προβλέπεται, τουλάχιστον στην πρώτη φάση, η κινητοποίηση άνω των 4 δισ. ευρώ για δημόσιες υποδομές, μεταξύ των οποίων συγκοινωνίες, κοινωνικές κατοικίες και φοιτητικές εστίες.

ΔΕΘ: Ισχυρό ενδιαφέρον από την κατασκευαστική αγορά

Στο επίκεντρο του κατασκευαστικού ενδιαφέροντος αναμένεται να βρεθεί και η ανάπλαση της ΔΕΘ-HELEXPO. Ο κ. Σταμπουλίδης εκτίμησε ότι το ενδιαφέρον της αγοράς είναι έντονο και ότι το έργο αναμένεται να προσελκύσει μεγάλο αριθμό υποψηφίων.

Την ίδια στιγμή, σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται το επενδυτικό πρόγραμμα του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών. Στα έργα περιλαμβάνονται νέο πολυώροφο πάρκινγκ, χώρος στάθμευσης αεροσκαφών και νέο VIP Terminal, ενώ η χρηματοδότηση της επέκτασης έχει σε μεγάλο βαθμό εξασφαλιστεί.

Η πρόσφατη έκδοση ομολόγου ύψους 500 εκατ. ευρώ ενίσχυσε, σύμφωνα με τη διοίκηση του ΔΑΑ, τη δυνατότητα του αεροδρομίου να αντλεί κεφάλαια από τις αγορές.

Το «φρένο» των αδειοδοτήσεων και της Δικαιοσύνης

Παρά την αυξημένη επενδυτική κινητικότητα, δύο διαχρονικές αδυναμίες εξακολουθούν να λειτουργούν ως ανασταλτικός παράγοντας: οι αδειοδοτήσεις και οι καθυστερήσεις στην απονομή της Δικαιοσύνης.

Ο Chief Corporate & Investment Banking της Τράπεζας Πειραιώς Θεόδωρος Τζούρος επισήμανε ότι τα μεγάλα έργα έχουν υψηλό αρχικό κόστος και ορίζοντα απόδοσης που μπορεί να φθάνει τα 15 έως 20 χρόνια, καθιστώντας την προβλεψιμότητα του θεσμικού περιβάλλοντος καθοριστικό παράγοντα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε, για την τελεσιδικία εμπορικών και αστικών υποθέσεων απαιτούνται στην Ελλάδα περίπου 630 ημέρες, έναντι περίπου 100 ημερών στην Ευρώπη, με τις καθυστερήσεις να μεταφέρονται άμεσα στα χρονοδιαγράμματα των επενδύσεων.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας αγοράς που περνά σε νέα φάση: μεγαλύτερες ενεργειακές ροές, περισσότερες διασυνδέσεις και έργα δισεκατομμυρίων ευρώ. Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο εάν υπάρχει επενδυτικό ενδιαφέρον, αλλά πόσο γρήγορα οι σχεδιαζόμενες επενδύσεις μπορούν να περάσουν από τα χαρτιά στην υλοποίηση.