Βανς: Είναι νωρίς να ειπωθεί «πότε ή αν» θα ολοκληρωθεί η συμφωνία με το Ιράν

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται να βρίσκονται κοντά σε μια προσωρινή συμφωνία αποκλιμάκωσης, χωρίς όμως να έχει ακόμη υπάρξει οριστική έγκριση από την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη. Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος JD Vance δήλωσε ότι οι δύο πλευρές εξακολουθούν να επεξεργάζονται κρίσιμες λεπτομέρειες, προειδοποιώντας πως είναι ακόμη νωρίς να ειπωθεί «πότε ή αν» θα ολοκληρωθεί η συμφωνία.

Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, οι διαπραγματευτές έχουν καταλήξει σε ένα πλαίσιο συμφωνίας, υπό τη μορφή μνημονίου κατανόησης, το οποίο θα πρέπει να εγκριθεί από τον πρόεδρο Donald Trump και την ιρανική ηγεσία. Το σχέδιο φέρεται να προβλέπει παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, επανέναρξη συνομιλιών για το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και σταδιακή αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ.

Με βάση τις αναφορές, το υπό συζήτηση πλαίσιο θα μπορούσε να επιτρέψει την «απεριόριστη» διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ το Ιράν θα είχε προθεσμία 30 ημερών για την απομάκρυνση ναρκών από το πέρασμα. Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ θα ήραν τον ναυτικό αποκλεισμό και θα εξέδιδαν εξαιρέσεις από κυρώσεις, ώστε η Τεχεράνη να μπορέσει να επαναλάβει μέρος των εξαγωγών πετρελαίου.

Ωστόσο, η συμφωνία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Ο Vance ανέφερε ότι οι διαπραγματευτές ανταλλάσσουν διατυπώσεις για ορισμένα σημεία του κειμένου, με σημαντικότερο το ζήτημα του εμπλουτισμού ουρανίου. «Δεν έχουμε φτάσει ακόμη εκεί, αλλά είμαστε πολύ κοντά και θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε», δήλωσε σε δημοσιογράφους στην Ουάσιγκτον.

Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν παραμένει το πιο ευαίσθητο ζήτημα. Οι ΗΠΑ απαιτούν εδώ και χρόνια από την Τεχεράνη να σταματήσει την παραγωγή υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου και να διαθέσει ή να καταστρέψει τα υπάρχοντα αποθέματά της. Το Ιράν, από την πλευρά του, επιμένει ότι το πρόγραμμά του έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα και αρνείται ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων.

Παρά την αισιοδοξία του Vance, οι αντιφατικές πληροφορίες των τελευταίων ημερών δείχνουν πόσο εύθραυστη παραμένει η διαδικασία. Η ιρανική πλευρά δεν έχει επιβεβαιώσει την ύπαρξη τελικής συμφωνίας, ενώ ιρανικά μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν στοιχεία ενός φερόμενου ανεπίσημου προσχεδίου 14 σημείων. Ο Λευκός Οίκος χαρακτήρισε το συγκεκριμένο έγγραφο «πλήρη κατασκευή».

Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον συνεχίζει να διατηρεί πίεση στην Τεχεράνη. Νέες αμερικανικές κυρώσεις κατά δικτύων που συνδέονται με ιρανικές πετρελαϊκές πωλήσεις δείχνουν ότι οι ΗΠΑ δεν εγκαταλείπουν τα οικονομικά εργαλεία πίεσης, ακόμη και ενώ οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται.

Η εκεχειρία, που τέθηκε σε ισχύ στις 8 Απριλίου, έχει επανειλημμένα δοκιμαστεί. Οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορούνται για παραβιάσεις, ενώ η Ουάσιγκτον έχει προειδοποιήσει ότι η επιστροφή σε στρατιωτικές επιχειρήσεις παραμένει στο τραπέζι εάν η διπλωματική προσπάθεια αποτύχει.

Αν εγκριθεί, το μνημόνιο δεν θα αποτελέσει τελική ειρηνευτική συμφωνία, αλλά ένα προσωρινό πλαίσιο αποκλιμάκωσης. Θα προσφέρει χρόνο στις δύο πλευρές για να διαπραγματευθούν τα δυσκολότερα ζητήματα: το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, την τύχη των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, τις κυρώσεις και τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια στη ναυσιπλοΐα του Κόλπου.