Volkswagen: Το πιο σκληρό σχέδιο αναδιάρθρωσης στην ιστορία της με 100.000 απολύσεις

Η Volkswagen βρίσκεται μπροστά σε μια αναδιάρθρωση ιστορικών διαστάσεων, η οποία, εφόσον επιβεβαιωθεί και εγκριθεί από τα αρμόδια όργανα, μπορεί να αλλάξει ριζικά τη φυσιογνωμία του μεγαλύτερου βιομηχανικού συμβόλου της Γερμανίας.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Manager Magazin, το οποίο επικαλούνται διεθνή μέσα ενημέρωσης, όπως το Reuters και οι Financial Times, ο διευθύνων σύμβουλος Όλιβερ Μπλούμε εξετάζει περικοπές έως και 100.000 θέσεων εργασίας τα επόμενα χρόνια, στο πλαίσιο μιας πολύ ευρύτερης εκστρατείας μείωσης κόστους και αναδιάταξης του ομίλου.

Το σχέδιο, εάν υλοποιηθεί στην πλήρη του έκταση, θα αποτελέσει τη μεγαλύτερη αναδιάρθρωση στην 89χρονη ιστορία της Volkswagen. Δεν περιορίζεται σε ένα πρόγραμμα εθελουσίων εξόδων ή σε σταδιακές περικοπές προσωπικού. Αγγίζει την ίδια τη βιομηχανική βάση του ομίλου στη Γερμανία, τη δομή των εμπορικών σημάτων, τις επενδυτικές προτεραιότητες και τον τρόπο με τον οποίο η VW σκοπεύει να χρηματοδοτήσει τη μετάβασή της σε μια νέα εποχή ηλεκτροκίνησης, λογισμικού και σκληρότερου διεθνούς ανταγωνισμού.

H Volkswagen πάντως δήλωσε ότι δεν σχολιάζει εμπιστευτικά έγγραφα και ότι οι αποφάσεις θα περάσουν από τα αρμόδια όργανα, ενώ IG Metall και συμβούλιο εργαζομένων προανήγγειλαν κινητοποιήσεις αν εφαρμοστούν τα μέτρα.

Από την πώληση της Everllence στο νέο δόγμα λιτότητας

Η συζήτηση για τις βαθιές περικοπές έρχεται λίγες μόλις ημέρες μετά τη συμφωνία πώλησης πλειοψηφικού ποσοστού της Everllence, της μονάδας μεγάλων κινητήρων και θαλάσσιων συστημάτων της Volkswagen, στην αμερικανική εταιρεία ιδιωτικών κεφαλαίων Bain Capital. Η συναλλαγή, αξίας περίπου 7,4 δισ. ευρώ, δίνει στη Bain το 51% της εταιρείας, ενώ η Volkswagen διατηρεί μειοψηφικό ποσοστό 49%.

Η πώληση δεν είναι μια απλή αποεπένδυση. Εντάσσεται σε μια στρατηγική συρρίκνωσης της πολυπλοκότητας του ομίλου και ενίσχυσης της χρηματοοικονομικής του θέσης. Η Volkswagen, ένας όμιλος με δεκάδες θυγατρικές, πολυάριθμες μάρκες και βαρύ βιομηχανικό αποτύπωμα, καλείται να απελευθερώσει κεφάλαια για να χρηματοδοτήσει την τεχνολογική μετάβαση, χωρίς να υπονομεύσει περαιτέρω την κερδοφορία της.

Η διοίκηση του Μπλούμε φαίνεται να επιδιώκει ένα πιο «καθαρό» εταιρικό σχήμα, με λιγότερες μη βασικές δραστηριότητες και μεγαλύτερη έμφαση στον πυρήνα της αυτοκινητοβιομηχανίας. Όμως αυτή η στροφή συνοδεύεται από βαρύ κοινωνικό και πολιτικό κόστος.

Στο τραπέζι τέσσερα γερμανικά εργοστάσια

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Volkswagen εξετάζει μεσοπρόθεσμα τον τερματισμό της παραγωγής στα εργοστάσια του Ανόβερου, του Τσβίκαου και του Έμντεν, καθώς και στις εγκαταστάσεις της Audi στο Νέκαρσουλμ, όταν ολοκληρωθεί ο κύκλος ζωής των σημερινών μοντέλων που παράγονται εκεί.

Μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε καμπή για τη γερμανική βιομηχανία. Τα εργοστάσια της Volkswagen δεν είναι απλώς μονάδες παραγωγής. Είναι κόμβοι τοπικής απασχόλησης, τεχνογνωσίας, προμηθευτικών αλυσίδων και πολιτικής ισχύος. Κάθε απόφαση για κλείσιμο ή παύση παραγωγής στη Γερμανία αγγίζει όχι μόνο τους εργαζομένους της VW, αλλά και χιλιάδες μικρότερες επιχειρήσεις που εξαρτώνται από τον όμιλο.

Το μέγεθος των πιθανών περικοπών είναι ενδεικτικό της πίεσης που δέχεται η εταιρεία. Με παγκόσμιο εργατικό δυναμικό άνω των 667.000 ανθρώπων το 2025, εκ των οποίων σχεδόν το 43% στη Γερμανία, ένα σχέδιο μείωσης έως 100.000 θέσεων θα αντιστοιχούσε περίπου στο 15% του συνολικού προσωπικού.

Περικοπή επενδύσεων και νέα εταιρική αρχιτεκτονική

Η αναδιάρθρωση δεν περιορίζεται στην απασχόληση. Το σχέδιο προβλέπει και μείωση των προγραμματισμένων επενδύσεων κατά περίπου 15%, σε λίγο πάνω από 130 δισ. ευρώ για την επόμενη πενταετία. Πρόκειται για μια κρίσιμη απόφαση, καθώς η Volkswagen βρίσκεται ταυτόχρονα αντιμέτωπη με την ανάγκη να επενδύσει σε ηλεκτρικά οχήματα, μπαταρίες, λογισμικό και νέες πλατφόρμες παραγωγής.

Ο Μπλούμε και ο οικονομικός διευθυντής Άρνο Άντλιτς φέρονται επίσης να εξετάζουν πιο ριζικές κινήσεις, όπως την απόσχιση της βασικής μάρκας Volkswagen και των δραστηριοτήτων ανταλλακτικών σε ξεχωριστές οντότητες. Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να κάνει τον όμιλο πιο ευέλικτο, να διευκολύνει την αποτίμηση επιμέρους δραστηριοτήτων και να ανοίξει τον δρόμο για νέες χρηματοδοτικές ή εταιρικές επιλογές.

Στον πυρήνα της στρατηγικής βρίσκεται η ιδέα «Group Target Picture» για το 2030, την οποία ο Μπλουμ έχει παρουσιάσει στο εκτελεστικό συμβούλιο και αναμένεται να θέσει ενώπιον του εποπτικού συμβουλίου στις 9 Ιουλίου. Το ερώτημα είναι αν το σχέδιο θα μετατραπεί σε επίσημη γραμμή του ομίλου ή αν θα αναθεωρηθεί υπό την πίεση των εργαζομένων, των συνδικάτων και της πολιτικής πραγματικότητας στη Γερμανία.

Η πίεση από Κίνα, δασμούς και ηλεκτροκίνηση

Η Volkswagen πληρώνει το τίμημα μιας τριπλής πίεσης. Πρώτον, ο ανταγωνισμός από τους κινεζικούς κατασκευαστές έχει ενταθεί, όχι μόνο στην Κίνα αλλά και στην Ευρώπη. Εταιρείες με χαμηλότερο κόστος, ταχύτερους κύκλους ανάπτυξης και ισχυρή παρουσία στα ηλεκτρικά οχήματα πιέζουν τα περιθώρια κέρδους των παραδοσιακών ευρωπαϊκών ομίλων.

Δεύτερον, οι εμπορικές εντάσεις και οι δασμοί αυξάνουν την αβεβαιότητα για έναν όμιλο με παγκόσμιο παραγωγικό και εμπορικό αποτύπωμα. Τρίτον, η μετάβαση στα ηλεκτρικά οχήματα αποδεικνύεται ακριβότερη και πιο σύνθετη από ό,τι ανέμεναν πολλοί κατασκευαστές. Οι επενδύσεις είναι τεράστιες, ενώ η ζήτηση σε ορισμένες αγορές δεν αναπτύσσεται πάντα με τον ρυθμό που είχαν προβλέψει οι αυτοκινητοβιομηχανίες.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Volkswagen επιχειρεί να μειώσει κόστος, να απλοποιήσει δομές και να προστατεύσει τη μελλοντική της ανταγωνιστικότητα. Ωστόσο, το ερώτημα είναι αν η εταιρεία μπορεί να γίνει πιο αποδοτική χωρίς να αποδυναμώσει την παραγωγική βάση που τη στήριξε επί δεκαετίες.

Σκληρή αντίδραση από εργαζομένους και IG Metall

Η αντίδραση των εργαζομένων ήταν άμεση. Το συμβούλιο εργαζομένων της Volkswagen και το ισχυρό γερμανικό συνδικάτο IG Metall προειδοποίησαν ότι θα αντισταθούν σε οποιοδήποτε σχέδιο αυτού του είδους. Η κοινή τους θέση είναι ότι, εάν τέτοια μέτρα προχωρήσουν, θα κάνουν ό,τι μπορούν για να τα αποτρέψουν.

Η σύγκρουση προμηνύεται δύσκολη. Η Volkswagen δεν είναι μια συνηθισμένη εισηγμένη εταιρεία. Η ισχυρή εκπροσώπηση των εργαζομένων, η συμμετοχή του κρατιδίου της Κάτω Σαξονίας και η ιστορική βαρύτητα του ομίλου στη γερμανική οικονομία καθιστούν κάθε απόφαση για περικοπές πολιτικά ευαίσθητη.

Επιπλέον, οι νέες προτάσεις φαίνεται να υπερβαίνουν το υφιστάμενο πρόγραμμα μείωσης περίπου 50.000 θέσεων εργασίας και έρχονται παρά τη συμφωνία του 2024 με τα συνδικάτα, η οποία απέκλειε το κλείσιμο εργοστασίων στη Γερμανία μέσα στη δεκαετία.

Η Volkswagen σε σημείο καμπής

Εκπρόσωπος της Volkswagen αρνήθηκε να σχολιάσει «εμπιστευτικά έγγραφα», τονίζοντας ότι οι αποφάσεις θα συζητηθούν και θα εγκριθούν από τα αρμόδια διοικητικά όργανα. Παράλληλα, όμως, η εταιρεία αναγνωρίζει ότι ολόκληρος ο όμιλος, συμπεριλαμβανομένων των εμπορικών σημάτων και των θυγατρικών του, χρειάζεται εκτεταμένες αλλαγές.

Αυτό είναι και το πραγματικό μήνυμα της υπόθεσης. Η Volkswagen δεν αντιμετωπίζει απλώς μια κυκλική κάμψη ή μια προσωρινή πίεση στα κέρδη. Αντιμετωπίζει ένα δομικό πρόβλημα προσαρμογής σε μια αυτοκινητοβιομηχανία που αλλάζει ταχύτερα από τις παραδοσιακές βιομηχανικές δομές της Ευρώπης.

Η αγορά, προς το παρόν, δεν αντέδρασε πανικόβλητα. Οι μετοχές της VW κινήθηκαν με μικρές μεταβολές, υπεραποδίδοντας έναντι του γερμανικού DAX, ο οποίος υποχωρούσε. Αυτό δείχνει ότι οι επενδυτές αναγνωρίζουν την ανάγκη για βαθύτερη αναδιάρθρωση. Όμως η χρηματιστηριακή ψυχραιμία δεν μειώνει το μέγεθος του κοινωνικού και βιομηχανικού ρίσκου.

Για τον Όλιβερ Μπλούμε, το στοίχημα είναι διπλό: να πείσει τις αγορές ότι η Volkswagen μπορεί να γίνει πιο λιτή, πιο ευέλικτη και πιο κερδοφόρα, αλλά και να πείσει τη Γερμανία ότι η αναδιάρθρωση δεν θα σημάνει την αποδόμηση ενός από τους σημαντικότερους πυλώνες της βιομηχανικής της ισχύος. Το αποτέλεσμα αυτής της μάχης θα καθορίσει όχι μόνο το μέλλον της Volkswagen, αλλά και το πώς η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία θα επιχειρήσει να επιβιώσει στη νέα παγκόσμια εποχή.