Άνοδος στις τιμές πετρελαίου λόγω γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή

Οι διεθνείς τιμές πετρελαίου κατέγραψαν σημαντική άνοδο τη Δευτέρα, καθώς η προσοχή των επενδυτών στράφηκε εκ νέου στους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι ενεργειακές εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή. Η κλιμάκωση των στρατιωτικών επιθέσεων και οι εντάσεις στην περιοχή δημιουργούν σοβαρές ανησυχίες για την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου, ιδιαίτερα λόγω της στρατηγικής σημασίας του Στενού του Ορμούζ, μιας από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς μεταφοράς ενέργειας στον κόσμο.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του πετρελαίου Brent αυξήθηκαν 1,2% φτάνοντας τα 104,41 δολάρια το βαρέλι. Παράλληλα, το αμερικανικό αργό πετρέλαιο West Texas Intermediate (WTI) σημείωσε άνοδο 0,6% στα 99,25 δολάρια το βαρέλι.

Αξιοσημείωτο είναι ότι και οι δύο δείκτες έχουν αυξηθεί πάνω από 40% μέσα στον ίδιο μήνα, φτάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022.

Ο ρόλος των Στενών του Ορμούζ στην παγκόσμια αγορά

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μια από τις σημαντικότερες ενεργειακές διόδους στον κόσμο, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, η Τεχεράνη ανακοίνωσε τη διακοπή της ναυσιπλοΐας μέσω του στενού, προκαλώντας μία από τις μεγαλύτερες διαταραχές στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου. Η κίνηση αυτή προκάλεσε άμεση ανησυχία στις διεθνείς αγορές, καθώς η παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την απρόσκοπτη λειτουργία αυτής της διαδρομής.

Σύμφωνα με αναλυτές της αγοράς εμπορευμάτων, οι πρόσφατες αμερικανικές επιθέσεις στο νησί Kharg του Ιράν αύξησαν τις ανησυχίες για την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου. Το νησί Kharg αποτελεί βασικό κόμβο εξαγωγής για το ιρανικό πετρέλαιο, καθώς περίπου το 90% των εξαγωγών της χώρας περνά από εκεί.

Αν και οι επιθέσεις φαίνεται να στόχευσαν κυρίως στρατιωτικές εγκαταστάσεις, η πιθανότητα περαιτέρω ζημιών σε ενεργειακές υποδομές παραμένει υψηλή. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ακόμη και περιορισμένες ζημιές σε τέτοιες εγκαταστάσεις μπορούν να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στις διεθνείς τιμές.

Η ένταση αυξήθηκε περαιτέρω όταν ιρανικά drones επιτέθηκαν σε σημαντικό πετρελαϊκό τερματικό σταθμό στη Φουτζέιρα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Παρότι οι εργασίες φόρτωσης πετρελαίου επανεκκίνησαν, παραμένει ασαφές εάν οι εγκαταστάσεις λειτουργούν πλήρως κανονικά. Η Φουτζέιρα αποτελεί σημαντικό εξαγωγικό κόμβο για το πετρέλαιο Murban των ΗΑΕ, με ημερήσια παραγωγή περίπου ενός εκατομμυρίου βαρελιών, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 1% της παγκόσμιας ζήτησης.

Πιθανά σενάρια στρατιωτικής κλιμάκωσης

Αναλυτές εκτιμούν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξετάζουν διάφορες στρατιωτικές επιλογές υψηλού ρίσκου, όπως επιχειρήσεις για την κατάληψη πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν ή την προστασία της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ. Τέτοιες κινήσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σημαντική κλιμάκωση της σύγκρουσης και σε μεγαλύτερη αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Στο μεταξύ ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών κάλεσε άλλες χώρες να συμβάλουν στην προστασία του Στενού του Ορμούζ, τονίζοντας ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις με διάφορα κράτη για τη διασφάλιση της θαλάσσιας ασφάλειας στην περιοχή. Παράλληλα, δήλωσε ότι υπάρχουν επαφές με το Ιράν, αν και εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο η Τεχεράνη είναι έτοιμη για σοβαρές διαπραγματεύσεις με στόχο τον τερματισμό της κρίσης.

Παρέμβαση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας

Για να περιοριστεί η άνοδος των τιμών και να αποφευχθούν ελλείψεις στην αγορά, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ανακοίνωσε την απελευθέρωση περισσότερων από 400 εκατομμυρίων βαρελιών από στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου.

Τα αποθέματα από χώρες της Ασίας και της Ωκεανίας θα διοχετευθούν άμεσα στην αγορά, ενώ εκείνα από την Ευρώπη και την Αμερική θα διατεθούν στα τέλη Μαρτίου.