«Από το δεν θέλουμε ανθρώπους εξαρτημένους από επιδόματα» σε καμπάνια επιδομάτων στα μέσα μαζικής μεταφοράς

«Δεν θέλουμε ανθρώπους εξαρτημένους από επιδόματα». Με αυτή τη χαρακτηριστική φράση ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, περιέγραφε την 1η Νοεμβρίου 2017 τη φιλοσοφία του απέναντι στην κοινωνική πολιτική της τότε κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Ήταν η εποχή που η Νέα Δημοκρατία ασκούσε έντονη κριτική στη λογική της χορήγησης επιδομάτων, υποστηρίζοντας ότι δεν αντιμετωπίζει τις βαθύτερες αιτίες της φτώχειας, αλλά συντηρεί την οικονομική εξάρτηση των πολιτών από το κράτος.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, τον Δεκέμβριο του 2017, στο 11ο Συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανερχόταν στο ίδιο ζήτημα, μιλώντας για την ανάγκη δημιουργίας ευκαιριών απασχόλησης αντί για «επιδόματα ανέχειας». Η κεντρική θέση του ήταν ότι η πραγματική κοινωνική πρόοδος πρέπει να στηρίζεται στην παραγωγική εργασία, στην ανάπτυξη και σε καλύτερα εισοδήματα, όχι στη διαρκή αναδιανομή έκτακτων ενισχύσεων.

Σχεδόν εννέα χρόνια μετά τις δηλώσεις αυτές και επτά χρόνια μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης από τη Νέα Δημοκρατία, η εικόνα που παρουσιάζεται στους συρμούς και στους σταθμούς του Μετρό της Αθήνας επαναφέρει το ζήτημα της συνέπειας ανάμεσα στον προεκλογικό λόγο και την κυβερνητική πρακτική.

Το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, σε συνεργασία με το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών και τη ΣΤΑΣΥ, προβάλλει μια καμπάνια με πρόσωπα πολιτών που παρουσιάζουν πώς ωφελήθηκαν από κρατικές κοινωνικές παρεμβάσεις. Η εκστρατεία προκάλεσε αντιδράσεις, τόσο για τον τρόπο παρουσίασης των δικαιούχων όσο και για το κατά πόσον η ενημέρωση για τις δημόσιες παροχές μετατρέπεται σε επικοινωνιακή προβολή της κυβέρνησης.

Οι αφίσες στο Μετρό και οι 26 ιστορίες της κυβερνητικής καμπάνιας

Η διαφημιστική εκστρατεία του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας βασίζεται στην παρουσίαση πραγματικών ιστοριών ανθρώπων που έχουν αξιοποιήσει προγράμματα κοινωνικής προστασίας και στήριξης. Οι αφίσες που εμφανίστηκαν στο Μετρό τις τελευταίες ημέρες του Οκτωβρίου παρουσιάζουν πρόσωπα πολιτών, συνοδευόμενα από αναφορές στις παροχές και στις υπηρεσίες που έλαβαν. Μέσω κωδικών QR, οι επιβάτες μπορούν να μεταβούν στις προσωπικές αφηγήσεις τους και να πληροφορηθούν περισσότερα για την εμπειρία τους.

Σύμφωνα με το υπουργείο, η συνολική καμπάνια περιλαμβάνει 26 πραγματικές ιστορίες. Από αυτές, έξι προβάλλονται στο Μετρό, ενώ μόνο μία από τις συγκεκριμένες έξι αφορά άμεσα τη χορήγηση επιδόματος και συγκεκριμένα το Επίδομα Γέννησης. Συνολικά, τρεις από τις 26 ιστορίες αφορούν επιδόματα, με τις υπόλοιπες να αναφέρονται σε άλλες δράσεις κοινωνικής πολιτικής.
Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας

Αντιδράσεις για τη «διαφήμιση της φτώχειας»

Η εμφάνιση των αφισών προκάλεσε επικρίσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με χρήστες να αμφισβητούν τη σκοπιμότητα της καμπάνιας και να σχολιάζουν την επιλογή να παρουσιαστούν δικαιούχοι κοινωνικών παροχών ως κεντρικά πρόσωπα μιας δημόσιας διαφημιστικής εκστρατείας.

Αντίστοιχες επιφυλάξεις διατυπώθηκαν και σε δημοσιεύματα που συνέδεσαν την καμπάνια με την παλαιότερη αντιπαράθεση Νέας Δημοκρατίας και ΣΥΡΙΖΑ για τα επιδόματα, καθώς και με τη σημερινή οικονομική πίεση που δέχονται τα νοικοκυριά.

Η ανακοίνωση του υπουργείου: «Η καμπάνια κόστισε μηδέν ευρώ»

Απέναντι στις επικρίσεις, το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, με επικεφαλής τη Δόμνα Μιχαηλίδου, εξέδωσε στις 29 Οκτωβρίου επίσημη ανακοίνωση, υπερασπιζόμενο τόσο τη σκοπιμότητα όσο και τον τρόπο υλοποίησης της εκστρατείας. Η ανακοίνωση είχε τίτλο «Μια καμπάνια χωρίς κόστος. Μια καταγγελία χωρίς στοιχεία. Μια επίθεση χωρίς μέτρο».

Το υπουργείο υποστήριξε κατηγορηματικά ότι η παραγωγή και η προβολή της εκστρατείας δεν προκάλεσαν οικονομική επιβάρυνση του Δημοσίου. Όπως εξήγησε, το δημιουργικό μέρος υλοποιήθηκε από υπηρεσιακά στελέχη του, ενώ οι πολίτες που εμφανίζονται στις αφίσες συμμετείχαν εθελοντικά, χωρίς αμοιβή. Δεν χρησιμοποιήθηκαν αμειβόμενοι ηθοποιοί ούτε ανατέθηκε, σύμφωνα με την ανακοίνωση, η δημιουργία της εκστρατείας σε εξωτερικούς συντελεστές.

Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση, η προβολή πραγματοποιήθηκε βάσει μνημονίου συνεργασίας μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, χωρίς χρέωση για τον διαφημιστικό χώρο.

Το υπουργείο υπερασπίστηκε επίσης την επιλογή του Μετρό, επισημαίνοντας ότι αποτελεί έναν χώρο καθημερινής μετακίνησης, από τον οποίο διέρχονται πολίτες διαφορετικών εισοδηματικών και κοινωνικών ομάδων. Υποστήριξε ότι η πρόσβαση στην πληροφορία έχει ιδιαίτερη σημασία για τους ευάλωτους πολίτες, οι οποίοι ενδέχεται να μη γνωρίζουν τις υπηρεσίες και τις παροχές που δικαιούνται.

Ταυτόχρονα, απέρριψε τις αιτιάσεις περί κυβερνητικής προπαγάνδας, υποστηρίζοντας ότι η ενημέρωση για τις δημόσιες πολιτικές αποτελεί διαχρονική υποχρέωση του κράτους.

Στο τελευταίο μέρος της ανακοίνωσης, το υπουργείο αναφέρθηκε και στην ανάγκη προστασίας των πολιτών που συμμετείχαν στην καμπάνια, καταγγέλλοντας ότι υπήρξε στοχοποίησή τους. Αναγνώρισε το δικαίωμα της αντιπολίτευσης και των μέσων ενημέρωσης να ασκούν κριτική στην κυβέρνηση, διαχώρισε όμως αυτή την κριτική από τυχόν προσωπικές επιθέσεις στους ωφελούμενους.

Καταλήγοντας, ξεκαθάρισε ότι θα συνεχίσει τόσο την εφαρμογή όσο και την ενημερωτική προβολή των κοινωνικών του προγραμμάτων.

Η διαβεβαίωση του υπουργείου ότι η καμπάνια πραγματοποιήθηκε χωρίς δημοσιονομική επιβάρυνση δεν κλείνει τη συζήτηση γύρω από τη χρήση δημόσιων χώρων και υποδομών για την προβολή κυβερνητικών δράσεων. Η αξιοποίηση διαφημιστικών επιφανειών στα μέσα σταθερής τροχιάς έχει και μια ευρύτερη διάσταση, καθώς οι χώροι αυτοί διαθέτουν εμπορική αξία.