Τα ιδιωτικά τζετ, οι επιχειρηματίες, η Γκιλφόιλ και τα «γιουσουφάκια»

Υπάρχει κάτι βαθιά νοσηρό στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ένα μέρος του ελληνικού δημόσιου βίου. Κάθε φορά που αποκαλύπτεται μια υπόθεση με οσμή διαπλοκής, κάθε φορά που τίθενται ερωτήματα για τις σχέσεις επιχειρηματικής ισχύος και πολιτικής εξουσίας, εμφανίζονται σχεδόν αυτομάτως οι πρόθυμοι υπερασπιστές. Όχι για να αναζητήσουν την αλήθεια, αλλά για να αμφισβητήσουν εκείνους που τη διερευνούν. Η υπόθεση της Κίμπερλι Γκιλφόιλ και των σχέσεων που είχε αναπτύξει με υποστηρικτές του Τραμπ στις ΗΠΑ, με εταιρείες των ΗΠΑ (Venture Global) και με τους τους εγχώριους επιχειρηματίες Αλέξανδρο Εξάρχου, Νικόλα Τσάκο και τον λομπίστα Χρήστος Μαραφάτσο αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της παθογένειας. Αυτό βέβαια που ακολούθησε ήταν συντριπτικό. Την ώρα, που στην Ελλάδα κάποιοι παρουσίαζαν τις αποκαλύψεις ως «εργολαβία» κατά της Αμερικανίδας πρέσβεως, ο ίδιος ο Λευκός Οίκος ζητούσε την παραίτησή της.

Υπάρχουν καταγεγραμμένες απόψεις, που οι αποκαλύψεις της Wall Street Journal, που ξεκίνησε τα ρεπορτάζ και ακολούθησαν δεκάδες άλλα, παρουσιάζονται ως υποκινούμενη επιχείρηση κατά της Γκιλφόιλ και του ομίλου Aktor. Δεν περιορίζονται στην υπεράσπιση του ενεργειακού σχεδιασμού. Προχωρούν πολύ περισσότερο. Ότι όσοι αναδεικνύουν τις καταγγελίες εξυπηρετούν, περίπου συνειδητά, τα συμφέροντα της Τουρκίας και υπονομεύουν τις εθνικές επιδιώξεις. Πρόκειται για μια παλιά και δοκιμασμένη μέθοδο. Oταν δεν μπορείς να εξουδετερώσεις τα ερωτήματα, επιχειρείς να στιγματίσεις εκείνον που τα θέτει. Δεν συζητάς αν υπήρξαν δώρα, ταξίδια, προνομιακή μεταχείριση ή σύγκρουση συμφερόντων. Συζητάς αν ο δημοσιογράφος είναι αρκετά πατριώτης.

Δεν εξετάζεις αν μια πρέσβης χρησιμοποίησε τη διπλωματική της ιδιότητα προς όφελος συγκεκριμένων ιδιωτικών επιχειρηματικών συμφερόντων ή εάν έλαβε δώρα. Καταγγέλλεις εκείνους που ερευνούν τις σχέσεις αυτές ως εχθρούς μιας μεγάλης εθνικής προσπάθειας.

Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι. Κανείς δεν αμφισβητεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να ενισχύσουν την παρουσία του αμερικανικού LNG στην Ευρώπη. Ούτε ότι ο λεγόμενος κάθετος διάδρομος αποτελεί σημαντικό γεωπολιτικό και ενεργειακό εγχείρημα.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε επιχειρηματίας που συμμετέχει στο εγχείρημα αποκτά ασυλία από τη δημοσιογραφική έρευνα. Ούτε ότι μια πρέσβης μπορεί να αναπτύσσει οποιαδήποτε σχέση με ιδιώτες επιχειρηματίες χωρίς να οφείλει εξηγήσεις για τη φύση της.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν η νόμιμη εκπροσώπηση επιχειρηματικών συμφερόντων μετατρέπεται σε αδιαφανή πρόσβαση στη διπλωματική εξουσία. Αν παρέχονται ιδιωτικές διευκολύνσεις σε δημόσιους αξιωματούχους που μπορούν να επηρεάζουν αποφάσεις δισεκατομμυρίων. Και κυρίως, αν όλα αυτά γίνονται με κανόνες διαφάνειας ή μέσα σε ένα περιβάλλον προσωπικών εξυπηρετήσεων.

Ακόμη πιο αδύναμο είναι το επιχείρημα ότι στην Atlantic-SEE LNG συμμετέχει και η κρατική ΔΕΠΑ Εμπορίας. Αλήθεια, με ποιον τρόπο η κρατική ΔΕΠΑ με την τεράστια εμπειρία στο φυσικό αέριο έγινε ξαφνικά μειοψηφών μέτοχος ενός σχήματος που την πλειοψηφία κατέχει μία εταιρεία που δεν είχε σχέση με το φυσικό αέριο; Υπάρχουν διαδρομές ανάμεσα στις δύο εταιρείες; Υπάρχουν πολιτικές παρεμβάσεις; Τι ακριβώς αποφάσισε το διοικητικό συμβούλιο της ΔΕΠΑ Εμπορίας; Ποιος έκανε την εισήγηση και με ποια τεκμηρίωση; Ο μέτοχος, δηλαδή το Υπερταμείο ασχολήθηκε με το θέμα ή αποδέχτηκε δια περιφοράς τους όρους;

Το δημόσιο ευρύτερο συμφέρον, ως συμφέρον των πολιτών, δεν ταυτίζεται αυτομάτως με το συμφέρον μιας κρατικά ελεγχόμενης εταιρείας, ούτε με το συμφέρον ενός ιδιώτη επιχειρηματία επειδή ο τελευταίος συμμετέχει σε μια συμφωνία, που υποστηρίζει η κυβέρνηση.

Και εδώ αρχίζει το μεγάλο ελληνικό πρόβλημα. Όχι μόνο στην ενέργεια, αλλά και σε άλλους κλάδους της οικονομίας. Είναι άλλωστε οφθλαμοφανές.

Κλείνοντας να τονίσουμε πως υπάρχει μια κρίσιμη διαφορά ανάμεσα στην τεκμηριωμένη δημοσιογραφική άποψη και στην άνευ όρων υπεράσπιση των ισχυρών, με ταυτόχρονη συκοφάντηση κάθε αντίθετης έρευνας.

Η δημοσιογραφία είναι πολύ δύσκολο επάγγελμα όταν είναι ανεξάρτητη. Όποιος εμφανίζει την υποβολή ερωτήσεων ως εθνική προδοσία, έχει εγκαταλείψει θεμελιώδεις αρχές του επαγγέλματος.

Σε ότι αφορά την εξέλιξη της υπόθεσης αποτελεί κόλαφο για το αφήγημα περί δήθεν κατασκευασμένης εκστρατείας εναντίον της Γκιλφόιλ, αφού ο Λευκός Οίκος την απέπεμψε (ποιος ξέρει όμως, μπορεί κάποιοι να πουν ότι ο Λευκός Οίκος υπονομεύει τον κάθετο διάδρομο…ελευθερία του λόγου έχουμε)