Δήλωση Μητσοτάκη για Βενεζουέλα: Κάλυψη σε τουρκική και ρωσική εισβολή

Η αιφνιδιαστική στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα με πλήγματα σε στόχους γύρω από το Καράκας και τη σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο άνοιξε μέσα σε λίγες ώρες έναν νέο διεθνή κύκλο αντιπαράθεσης για τα όρια της ισχύος, το διεθνές δίκαιο και την «επόμενη μέρα» στη Λατινική Αμερική.

Στην Ελλάδα, όμως, η κρίση μετατράπηκε σε μετωπική πολιτική σύγκρουση, όταν η δημόσια τοποθέτηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη ερμηνεύτηκε από την αντιπολίτευση ως αποφυγή κάθε καθαρής αναφοράς στη νομιμότητα της αμερικανικής ενέργειας, σε μια συγκυρία όπου η Αθήνα έχει ισχυρό κίνητρο να υπερασπίζεται σταθερά τους κανόνες του διεθνούς δικαίου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Μητσοτάκης για Βενεζουέλα: «Δεν είναι ώρα να σχολιάσουμε τη νομιμότητα»

Η δήλωση που άργησε, δημοσιοποιήθηκε μόνο στα αγγλικά και προκαλεί ήδη πολιτικές αντιδράσεις

Το πολιτικό φορτίο πολλαπλασιάστηκε όταν ο Ντόναλντ Τραμπ μίλησε για αμερικανική πρόθεση να  διοικήσει τη Βενεζουέλα ώσπου να υπάρξει «σωστή μετάβαση», ρητορική που αναζωπύρωσε συγκρίσεις με προηγούμενες επεμβάσεις των ΗΠΑ.

Η ανάρτηση Μητσοτάκη και η φράση-κλειδί

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Έλληνας πρωθυπουργός τοποθετήθηκε δημόσια χαρακτηρίζοντας το καθεστώς Μαδούρο «βάναυσο και καταπιεστικό» και υποστηρίζοντας ότι «το τέλος» του προσφέρει «νέα ελπίδα» στη χώρα. Η επίμαχη φράση, ωστόσο, ήταν η επισήμανση ότι «δεν είναι η κατάλληλη στιγμή να σχολιάσουμε τη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών», με προτεραιότητα σε μια «ειρηνική και ταχεία μετάβαση» και τη μέριμνα για την ασφάλεια των Ελλήνων πολιτών.
Ακριβώς αυτή η επιλογή διατύπωσης («όχι τώρα για τη νομιμότητα») είναι που έδωσε στην αντιπολίτευση το πλαίσιο να μεταφράσει το μήνυμα ως «θα τα δούμε αργότερα» και να το αντιπαραβάλει με τις πάγιες ελληνικές θέσεις περί διεθνούς δικαίου, ειδικά απέναντι στην Τουρκία και την αναθεωρητική ρητορική που κατά καιρούς υιοθετεί η Άγκυρα.

Αντιπολίτευση: «διπλά μέτρα», Κύπρος-Ουκρανία και “δίκαιο του ισχυρού”

ΠΑΣΟΚ: «νόμος της ζούγκλας» και ευθεία αναφορά σε Κύπρο και Ουκρανία
Ο υπεύθυνος ΚΤΕ Εξωτερικών του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, Δημήτρης Μάντζος, κατηγόρησε την κυβέρνηση για καθυστέρηση και απροθυμία και μίλησε για εγκατάλειψη της διεθνούς νομιμότητας. Στο ίδιο σκεπτικό εντάχθηκε και το πιο πολιτικά αιχμηρό ερώτημα: αν η ίδια «σιωπή για τη νομιμότητα» θα ήταν αποδεκτή και το 2022 (ρωσική εισβολή στην Ουκρανία) ή το 1974 (τουρκική εισβολή στην Κύπρο).

ΣΥΡΙΖΑ: «επικίνδυνο γιατί νομιμοποιεί την επιθετικότητα
Ο ΣΥΡΙΖΑ χαρακτήρισε τη δήλωση «αδιανόητη», υποστηρίζοντας ότι η διεθνής νομιμότητα αφορά «κάθε γωνιά του πλανήτη» και ότι η λογική του «δικαίου του ισχυρού» δεν είναι απλώς κυνική αλλά και επικίνδυνη – ακριβώς επειδή, όπως σημείωσε, τέτοιες εξαιρέσεις «τροφοδοτούν» και τη νομιμοποίηση επιθετικών πρακτικών στην ευρύτερη περιοχή μας.

ΚΚΕ: «νομιμοποιεί επεμβάσεις», αναφορά στην Κύπρο
Το ΚΚΕ μίλησε με σκληρή γλώσσα για «ντροπιαστική» τοποθέτηση που «κλείνει τα μάτια» στην παραβίαση του διεθνούς δικαίου και υποστήριξε ότι τέτοιες δηλώσεις ανοίγουν δρόμο για να παρουσιάζονται ως «κανονικότητα» οι στρατιωτικές επιθέσεις, παραπέμποντας ρητά και στο κυπριακό προηγούμενο.

Νέα Αριστερά: «υποτέλεια» και «όχι στο όνομά μας»
Ο Αλέξης Χαρίτσης έκανε λόγο για «δουλική στάση» που –κατά τη Νέα Αριστερά– είναι «ντροπιαστική και επικίνδυνη», μεταφέροντας τη σύγκρουση από την ουσία του γεγονότος σε μια ευρύτερη κριτική περί «υποταγής» σε ισχυρούς συμμάχους.

Κυβέρνηση: «ρηχότητα και ιδεοληψία» και αντεπίθεση
Η κυβέρνηση επέστρεψε πυρά μέσω του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη, ο οποίος χαρακτήρισε τις αντιδράσεις της αντιπολίτευσης προϊόν «ρηχότητας» και «ιδεοληψιών», υποστηρίζοντας ότι απαιτείται «υπευθυνότητα» λόγω των συνθηκών. Σε παράλληλη γραμμή, κυβερνητικές απαντήσεις απέδωσαν ειδικά στον ΣΥΡΙΖΑ κίνητρα που σχετίζονται με παλαιότερες σχέσεις/τοποθετήσεις για το καθεστώς Μαδούρο.

Σημειωτέον ότι το ΥΠΕΞ επέμεινε θεσμικά στον επιχειρησιακό χειρισμό. Ανακοίνωσε ότι παρακολουθεί στενά την κατάσταση, σε συντονισμό με ευρωπαϊκούς εταίρους και με την Πρεσβεία στο Καράκας, με έμφαση στην ελληνική κοινότητα στη χώρα.

Γιατί η νομιμότητα είναι νευραλγική για την Ελλάδα
Πίσω από τους υψηλούς τόνους υπάρχει μια κλασική και ιδιαίτερα ελληνική σταθερά. Η Αθήνα έχει χτίσει επί δεκαετίες σημαντικό μέρος της διπλωματικής της επιχειρηματολογίας στην προσήλωση στο διεθνές δίκαιο, ιδίως όταν ζητήματα κυριαρχίας και ασφάλειας τέμνονται με τον τουρκικό αναθεωρητισμό.

Διεθνές περιβάλλον: Γκουτέρες, Ε.Ε., και μια Λατινική Αμερική διχασμένη
Σε διεθνές επίπεδο, η επιχείρηση των ΗΠΑ αντιμετωπίστηκε από πολλούς ως «επικίνδυνο προηγούμενο». Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες εξέφρασε ανησυχία και υπογράμμισε την ανάγκη σεβασμού του Χάρτη του ΟΗΕ, μέσω δηλώσεων του εκπροσώπου του.

Στην Ευρώπη, ευρωπαϊκές ηγεσίες κάλεσαν σε αυτοσυγκράτηση και σεβασμό του διεθνούς δικαίου, επιχειρώντας να ισορροπήσουν ανάμεσα στην πολιτική αποστροφή προς το καθεστώς Μαδούρο και στην αρχή της μη χρήσης βίας.
Στη Λατινική Αμερική, η εικόνα ήταν πιο πολωμένη: η Βραζιλία του Λούλα μίλησε για «απαράδεκτη γραμμή» και «εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο», ζητώντας ισχυρή αντίδραση του ΟΗΕ, ενώ η Κούβα κατήγγειλε «κρατική τρομοκρατία».
Ταυτόχρονα, άλλες κυβερνήσεις εμφανίστηκαν πιο θετικές ή ουδέτερες, κάτι που αποτυπώθηκε και σε διεθνείς ανταποκρίσεις για «καταδίκη και χειροκρότημα» στην περιοχή.