Σχεδόν 11% η απόδοση ιδίων κεφαλαίων και στο 20,1% ο συνολικός δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας - Αδυναμίες στην κυβερνοασφάλεια εντοπίζονται στο 92% των σημαντικών τραπεζών - Σταθερές οι κεφαλαιακές απαιτήσεις για το 2027
Ισχυρές κεφαλαιακές βάσεις, υψηλή ρευστότητα και αυξημένη κερδοφορία, αλλά και σημαντικές αδυναμίες στην κυβερνοασφάλεια, στη διαχείριση πιστωτικού κινδύνου και στην εταιρική διακυβέρνηση, καταγράφει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) στην ετήσια αξιολόγηση 108 τραπεζών της ευρωζώνης.
Τα αποτελέσματα της διαδικασίας εποπτικού ελέγχου και αξιολόγησης (SREP) για το 2026, που δημοσιοποιήθηκαν την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου, αποτυπώνουν ένα τραπεζικό σύστημα που εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά αποθέματα ανθεκτικότητας απέναντι στις οικονομικές και γεωπολιτικές αναταράξεις. Ωστόσο, η Φρανκφούρτη προειδοποιεί ότι οι κίνδυνοι δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί πλήρως στους ισολογισμούς των πιστωτικών ιδρυμάτων.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι στο 92% των σημαντικών τραπεζών εντοπίστηκαν ελλείψεις που σχετίζονται με την κυβερνοασφάλεια, τη διαχείριση εξωτερικών παρόχων και τους ελέγχους κινδύνων πληροφορικής. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της αξιολόγησης, το οποίο εξηγεί και τη μετατόπιση του εποπτικού ενδιαφέροντος προς την ψηφιακή και επιχειρησιακή ανθεκτικότητα.
Κεφάλαια και κερδοφορία σε υψηλά επίπεδα
Η εικόνα των βασικών οικονομικών μεγεθών παραμένει θετική. Ο σταθμισμένος μέσος συνολικός δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας των τραπεζών διαμορφώθηκε στο 20,1% το δεύτερο τρίμηνο του 2026, ενώ ο δείκτης μόχλευσης ανήλθε στο 5,8%, σημαντικά υψηλότερα από το ελάχιστο όριο του 3%.
Αντίστοιχα, ο δείκτης κάλυψης ρευστότητας (LCR) διαμορφώθηκε στο 155%, έναντι ελάχιστης κανονιστικής απαίτησης 100%, και ο δείκτης καθαρής σταθερής χρηματοδότησης (NSFR) στο 125%.
Αξιοσημείωτη είναι η βελτίωση της κερδοφορίας, με την ετησιοποιημένη απόδοση ιδίων κεφαλαίων να προσεγγίζει το 11%, από 9,5% το 2025. Η αύξηση των εσόδων από προμήθειες, η επέκταση των χορηγήσεων και η βελτίωση των επιτοκιακών περιθωρίων συνέβαλαν στη διατήρηση υψηλών εσόδων, οδηγώντας τον δείκτη κόστους προς έσοδα στο 53%, από 55%.
Σύμφωνα με τα πρόσθετα στοιχεία που παρουσίασε η πρόεδρος του Εποπτικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, Κλάουντια Μπουχ, οι ευρωπαϊκές τράπεζες επιστρέφουν περίπου το ήμισυ των κερδών τους στους μετόχους μέσω μερισμάτων και επαναγορών μετοχών.
Η ίδια υπογράμμισε ότι όλες οι εποπτευόμενες τράπεζες διαθέτουν σήμερα κεφάλαια υψηλότερα από τις συνολικές απαιτήσεις και τις εποπτικές κατευθύνσεις που θα ισχύουν το 2027, με τον μέσο δείκτη κεφαλαίων κοινών μετοχών της κατηγορίας 1 (CET1) να κινείται κοντά στο 16%.
Σταθερές οι κεφαλαιακές απαιτήσεις για το 2027
Η ΕΚΤ δεν προχωρά σε ουσιαστική αύξηση των κεφαλαιακών απαιτήσεων για το επόμενο έτος.
Οι συνολικές απαιτήσεις και κατευθύνσεις για τα κεφάλαια CET1 διαμορφώνονται στο 11,3% των σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο στοιχείων ενεργητικού για το 2027, έναντι 11,2% το 2026. Για το συνολικό κεφάλαιο, το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 15,7%, από 15,6%.
Η απαίτηση του Πυλώνα 2 που πρέπει να καλύπτεται με CET1 παραμένει ουσιαστικά σταθερή στο 1,2%, ενώ οι μη δεσμευτικές κατευθύνσεις του ίδιου Πυλώνα διατηρούνται στο 1,1%.
Παράλληλα, επιβλήθηκαν πρόσθετες δεσμευτικές απαιτήσεις για τον δείκτη μόχλευσης σε 14 τράπεζες, ενώ σε άλλες πέντε δόθηκαν μη δεσμευτικές εποπτικές κατευθύνσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εφαρμογή της νέας μεθοδολογίας του Πυλώνα 2, η οποία επιχειρεί να συνδέσει στενότερα τις κεφαλαιακές απαιτήσεις με το ιδιαίτερο προφίλ κινδύνου κάθε τράπεζας.
Όπως εξήγησε η Κλάουντια Μπουχ, για περίπου τα δύο τρίτα των τραπεζών οι απαιτήσεις του Πυλώνα 1 παρέμειναν αμετάβλητες ή μειώθηκαν μετά την εφαρμογή των νέων κανόνων της Βασιλείας ΙΙΙ. Αντίθετα, για περίπου το ένα τρίτο αυξήθηκαν, με την ΕΚΤ να προχωρά σε περιορισμένες μειώσεις απαιτήσεων του Πυλώνα 2 όπου διαπιστώθηκε επικάλυψη στην κάλυψη των ίδιων κινδύνων.
Προβληματισμός για καταναλωτικά δάνεια, επιχειρήσεις και εμπορικά ακίνητα
Παρά την ισχυρή συνολική εικόνα, η ποιότητα του δανειακού χαρτοφυλακίου παραμένει βασικό πεδίο εποπτικής προσοχής.
Ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων διατηρήθηκε στο χαμηλό επίπεδο του 1,9% κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026, ενώ υποχώρησε και το ποσοστό των δανείων σταδίου 2, δηλαδή των δανείων που εμφανίζουν σημαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου χωρίς να έχουν καταστεί μη εξυπηρετούμενα.
Ωστόσο, η αναλυτική έκθεση της ΕΚΤ αναδεικνύει ενδείξεις επιδείνωσης στην καταναλωτική πίστη, καθώς και αυξανόμενες πιέσεις σε μικρομεσαίες και περισσότερο δανεισμένες επιχειρήσεις.
Ευάλωτοι εμφανίζονται επίσης κλάδοι με υψηλή ενεργειακή ένταση ή εξάρτηση από διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, η χημική βιομηχανία, οι μεταφορές και η γεωργία.
Στα εμπορικά ακίνητα καταγράφονται ενδείξεις σταθεροποίησης, χωρίς όμως να έχουν εξαλειφθεί οι κίνδυνοι αναχρηματοδότησης, ιδιαίτερα για τράπεζες με υψηλή συγκέντρωση σχετικών χρηματοδοτήσεων.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με την αναλυτική αξιολόγηση, η ΕΚΤ επέβαλε 70 ποιοτικά εποπτικά μέτρα σε 37 τράπεζες ειδικά για την αντιμετώπιση αδυναμιών στη διαχείριση πιστωτικού κινδύνου.
Επιπλέον, σε πέντε τράπεζες επιβλήθηκαν πρόσθετες κεφαλαιακές απαιτήσεις λόγω ανεπαρκούς κάλυψης μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων από προβλέψεις.
Το 92% των τραπεζών με αδυναμίες στην κυβερνοασφάλεια
Το μεγαλύτερο ίσως καμπανάκι της φετινής αξιολόγησης αφορά τους μη χρηματοοικονομικούς κινδύνους.
Η ΕΚΤ εντοπίζει εκτεταμένες αδυναμίες στην ασφάλεια των πληροφοριακών συστημάτων, στις διαδικασίες επιχειρησιακής συνέχειας και στον έλεγχο εξωτερικών συνεργατών, ιδίως των παρόχων υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους.
Στην αναλυτική έκθεση, το 96% των σημαντικών ιδρυμάτων κατατάσσεται σε βαθμίδες μεσαίου προς υψηλού κινδύνου για τον λειτουργικό κίνδυνο και τον κίνδυνο τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών. Ο μέσος βαθμός της συγκεκριμένης κατηγορίας διαμορφώνεται στο 2,99, σε κλίμακα όπου το 4 αντιστοιχεί στον υψηλότερο κίνδυνο.
Πρόσθετο στοιχείο προβληματισμού αποτελεί η αυξανόμενη εξάρτηση από περιορισμένο αριθμό τεχνολογικών παρόχων. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλέστηκε η Κλάουντια Μπουχ, περίπου το 40% των περιστατικών που αναφέρονται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού κανονισμού ψηφιακής επιχειρησιακής ανθεκτικότητας (DORA) προέρχεται από τρίτους παρόχους υπηρεσιών.
Η πρόεδρος του Εποπτικού Συμβουλίου γνωστοποίησε επίσης ότι η ΕΚΤ είχε ζητήσει τον Ιούλιο από τις διοικήσεις των σημαντικών τραπεζών να καταρτίσουν σχέδια αντιμετώπισης κυβερνοαπειλών που αξιοποιούν τεχνητή νοημοσύνη. Τα σχέδια αυτά υποβλήθηκαν έως το τέλος Οκτωβρίου και βρίσκονται πλέον υπό εποπτική αξιολόγηση.
Τεχνητή νοημοσύνη και χρηματοδότηση data centers στο μικροσκόπιο
Στο νέο εποπτικό περιβάλλον, η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται σε διπλή πρόκληση για τις ευρωπαϊκές τράπεζες: αφενός προσφέρει ευκαιρίες περιορισμού κόστους και βελτίωσης υπηρεσιών, αφετέρου δημιουργεί νέους τεχνολογικούς, λειτουργικούς και πιστωτικούς κινδύνους.
Σύμφωνα με την Κλάουντια Μπουχ, σχεδόν όλες οι εποπτευόμενες τράπεζες χρησιμοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, ενώ περίπου το ένα τρίτο εξετάζει την αξιοποίηση τεχνολογιών ψηφιακής αναπαράστασης καταθέσεων (tokenisation).
Η ΕΚΤ παρακολουθεί, παράλληλα, τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης και κέντρα δεδομένων. Παρότι η άμεση έκθεση των τραπεζών της ευρωζώνης παραμένει σχετικά περιορισμένη, οι σχετικές χρηματοδοτήσεις αυξάνονται ταχέως, με αποτέλεσμα οι εποπτικές αρχές να εντείνουν τον έλεγχο των κριτηρίων δανειοδότησης.
Στο επίκεντρο βρίσκονται επίσης οι διασυνδέσεις των τραπεζών με επενδυτικά κεφάλαια, ιδιωτικές πιστωτικές αγορές και μη τραπεζικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, καθώς πιθανές αναταράξεις σε αυτούς τους τομείς μπορούν να μεταδοθούν στο παραδοσιακό τραπεζικό σύστημα.
Σε 78 τράπεζες νέα εποπτικά μέτρα – Αμετάβλητη η συνολική βαθμολογία
Η μέση βαθμολογία SREP παρέμεινε στο 2,5 το 2026, με το 86% των τραπεζών που αξιολογήθηκαν και τις δύο χρονιές να διατηρούν την ίδια συνολική επίδοση με το 2025.
Περίπου το 8% κατέγραψε βελτίωση, ενώ το 7% επιδείνωση, με τις μεταβολές να συνδέονται κυρίως με ζητήματα διακυβέρνησης, επιχειρηματικού μοντέλου και λειτουργικών κινδύνων και λιγότερο με τη χρηματοοικονομική ευρωστία.
Νέα ποιοτικά εποπτικά μέτρα επιβλήθηκαν σε 78 τράπεζες, έναντι 100 το προηγούμενο έτος. Ο συνολικός αριθμός των νέων μέτρων μειώθηκε περίπου κατά 50%, αντανακλώντας την επιλογή της ΕΚΤ να επικεντρωθεί στις σοβαρότερες αδυναμίες αντί να επιβαρύνει τις τράπεζες με μεγάλο αριθμό επιμέρους απαιτήσεων.
Από τα νέα μέτρα, το 33% αφορούσε τον πιστωτικό κίνδυνο, το 24% την εσωτερική διακυβέρνηση και το 12% τον λειτουργικό κίνδυνο.
Η μεταρρύθμιση του SREP, που ολοκληρώθηκε φέτος, επιτρέπει επίσης την κοινοποίηση των εποπτικών αποτελεσμάτων έως και δύο μήνες νωρίτερα σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς.
Οι δύο μεγάλες προτεραιότητες για την περίοδο 2027-2029
Για την επόμενη τριετία, η ΕΚΤ θέτει δύο βασικούς άξονες εποπτικής δράσης.
Ο πρώτος αφορά τη χρηματοπιστωτική ανθεκτικότητα απέναντι σε γεωπολιτικές κρίσεις, μεταβολές στις διεθνείς αγορές και μακροοικονομικές διαταραχές. Η εποπτική αρχή θα εξετάζει αυστηρότερα τα κριτήρια χορήγησης δανείων, την τιμολόγηση πιστωτικού κινδύνου, τις τιτλοποιήσεις και τις διασυνδέσεις με το μη τραπεζικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Ο δεύτερος επικεντρώνεται στην επιχειρησιακή και ψηφιακή ανθεκτικότητα, με επιτόπιους ελέγχους κυβερνοασφάλειας, αξιολόγηση εξαρτήσεων από υπηρεσίες cloud, δοκιμές αντοχής σε κυβερνοεπιθέσεις και έλεγχο της προετοιμασίας για νέες απειλές που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνεται και η προετοιμασία για τη μετάβαση στη μετακβαντική κρυπτογραφία, που αποσκοπεί στην προστασία των τραπεζικών συστημάτων από μελλοντικές δυνατότητες αποκρυπτογράφησης μέσω κβαντικών υπολογιστών.
Παράλληλα, το 2027 θα πραγματοποιηθεί θεματική αξιολόγηση των σχεδίων των τραπεζών για τη διαχείριση κινδύνων που συνδέονται με την κλιματική μετάβαση, ενώ θα συνεχιστούν οι έλεγχοι για την έκθεση σε φυσικούς κινδύνους από την κλιματική αλλαγή.
Το μήνυμα της Φρανκφούρτης: Η ανθεκτικότητα δεν σημαίνει ανοσία
Το κεντρικό μήνυμα της φετινής αξιολόγησης είναι ότι η ισχυρή σημερινή εικόνα του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος δεν εξασφαλίζει από μόνη της προστασία απέναντι στις επόμενες κρίσεις.
Η ΕΚΤ εκτιμά ότι οι επιπτώσεις των γεωπολιτικών διαταραχών μπορεί να χρειαστούν χρόνο μέχρι να εμφανιστούν πλήρως στην ποιότητα των δανειακών χαρτοφυλακίων. Την ίδια στιγμή, η αυξανόμενη πολυπλοκότητα της τεχνολογίας και η εξάρτηση από εξωτερικούς παρόχους δημιουργούν κινδύνους που δεν αντιμετωπίζονται μόνο με περισσότερα κεφάλαια.
Η Κλάουντια Μπουχ επισήμανε μάλιστα ότι, στις ασκήσεις αντίστροφων προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων που πραγματοποιήθηκαν το 2026, ορισμένες τράπεζες υποτίμησαν τη σύνδεση μεταξύ προβλημάτων φερεγγυότητας και ρευστότητας, ενώ θεωρούσαν διαθέσιμες σε συνθήκες κρίσης ενέργειες, όπως η άντληση νέων κεφαλαίων, που στην πράξη ενδέχεται να αποδειχθούν δύσκολες.
Έτσι, η εποπτική στρατηγική για την επόμενη τριετία μετατοπίζει το βάρος από τη διαπίστωση της κεφαλαιακής επάρκειας στην έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση νέων κινδύνων.
ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ:
- Ριάντ: Οι Χούθι έπληξαν τον πύργο PIF, έδρα του κρατικού επενδυτικού ταμείου της Σαουδικής Αραβίας
- ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΑΕ - Ανακοίνωση – Ρυθμιζόμενη πληροφορία
- ΕΚΤ: Ανθεκτικές οι 108 ευρωπαϊκές τράπεζες, αλλά «κόκκινος συναγερμός» για κυβερνοεπιθέσεις και πιστωτικούς κινδύνους
- ΗΠΑ: Εντός της εβδομάδας οι ανακοινώσεις για το τεχνικό μπλακάουτ που καθήλωσε χιλιάδες πτήσεις
- Οι 12 ελληνικές επιχειρήσεις και φορείς που «παίρνουν θέση» για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας
- DOTSOFT Α.Ε. - DOTSOFT Α.Ε. 20 – 11 – 2026
- Αναπτυξιακός Νόμος 4399/2016: Νέος οδηγός για την ολοκλήρωση των επενδυτικών σχεδίων
- SOFTWeb - ADAPTIVE I.T. SOLUTIONS Α.Ε. - SOFTWeb – ADAPTIVE I.T. SOLUTIONS Α.Ε. 20 – 11 – 2026
προτεινόμενη πηγή στην Google
Ακολουθήστε το financialreport.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις








