ΕΛΣΤΑΤ: Καμπανάκι για την υγεία των Ελλήνων: 7 στους 10 δεν εξυπηρετούνται, 24% του πληθυσμού δηλώνει χρόνιο πρόβλημα και 48,5% είναι υπέρβαροι

Παρά το γεγονός ότι η μεγάλη πλειονότητα των πολιτών ηλικίας 16 ετών και άνω δηλώνει ότι βρίσκεται σε καλή ή πολύ καλή κατάσταση υγείας, η ειδική ενότητα της Έρευνας Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών της ΕΛΣΤΑΤ για το 2025  (περίοδος αναφοράς εισοδήματος: 2024) αποτυπώνει μια πολύ πιο σύνθετη πραγματικότητα. Πίσω από τη συνολικά θετική αυτοαξιολόγηση, αναδεικνύονται χρόνιες παθήσεις, λειτουργικοί περιορισμοί, δυσκολίες πρόσβασης σε γιατρούς και οδοντιάτρους, αλλά και ισχυρές κοινωνικές ανισότητες που συνδέονται άμεσα με το εισόδημα.

Η πρώτη ανάγνωση των στοιχείων που η ΕΛΣΤΑΤ δημοσιοποίησε τη Μ. Τετάρτη μοιάζει καθησυχαστική, καθώς το 78,5% του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω δηλώνει πολύ καλή ή καλή υγεία, ενώ το 14,5% τη χαρακτηρίζει μέτρια και το 7% κακή ή πολύ κακή. Όμως η ίδια έρευνα δείχνει ότι το 24% ζει με χρόνιο πρόβλημα υγείας, με τις γυναίκες να εμφανίζουν υψηλότερο ποσοστό από τους άνδρες, 26,5% έναντι 21,4%.

Ακόμη πιο αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία για τους περιορισμούς που προκαλούν τα προβλήματα υγείας. Το 8,7% του πληθυσμού δηλώνει ότι για έξι μήνες ή περισσότερο έχει περιοριστεί πάρα πολύ στις συνήθεις δραστηριότητές του ενώ άλλο ένα 9,1% αναφέρει περιορισμό, αλλά όχι σε ακραίο βαθμό. Με άλλα λόγια, σχεδόν 2 στους 10 ανθρώπους ζουν με κάποιας μορφής ουσιαστικό εμπόδιο στην καθημερινή λειτουργικότητά τους. Την ίδια ώρα, το 17,3% αντιμετωπίζει δυσκολία στην όραση, το 15,1% δυσκολία στη μετακίνηση, το 9,9% δυσκολία στην ακοή και άλλο ένα 9,9% δυσκολία στη μνήμη ή τη συγκέντρωση. Στις περισσότερες από αυτές τις κατηγορίες, πάνω από 6 στους 10 είναι ηλικίας 65 ετών και άνω, γεγονός που φωτίζει με έντονο τρόπο την πίεση που δέχεται ο γηράσκων πληθυσμός.

Υπέρβαροι οι Έλληνες 

Η έρευνα καταγράφει και μια δεύτερη, εξίσου κρίσιμη διάσταση.Τη σωματική διάπλαση του πληθυσμού. Μόλις το 43,1% βρίσκεται σε φυσιολογικό βάρος, ενώ το 42,1% είναι υπέρβαρο και το 12,9% παχύσαρκο. Πρακτικά, πάνω από τους μισούς ενήλικες βρίσκονται πάνω από το φυσιολογικό βάρος, κάτι που λειτουργεί ως προειδοποιητικό σήμα για τη μελλοντική επιβάρυνση της δημόσιας υγείας. Το πρόβλημα εμφανίζεται εντονότερο στους άνδρες, καθώς σχεδόν 1 στους 2, ποσοστό 48,5%, είναι υπέρβαρος.

Προβληματική η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας

Το πιο ηχηρό όμως συμπέρασμα της έρευνας αφορά την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας. Κατά τους τελευταίους 12 μήνες πριν από τη διενέργεια της έρευνας, το 57,6% του πληθυσμού χρειάστηκε ιατρική εξέταση ή θεραπεία. Από αυτούς, το 21,5% δεν την έλαβε κάθε φορά που τη χρειάστηκε. Το στοιχείο αυτό από μόνο του αποτυπώνει ένα σοβαρό έλλειμμα κάλυψης αναγκών. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι για περίπου 7 στους 10 από όσους δεν εξυπηρετήθηκαν, ο βασικός λόγος ήταν οικονομικός, σε ποσοστό 70,9%. Η λίστα αναμονής ακολουθεί πολύ χαμηλότερα, στο 15,9%, γεγονός που δείχνει ότι το βασικό εμπόδιο δεν είναι μόνο η διαθεσιμότητα των υπηρεσιών, αλλά κυρίως η δυνατότητα πληρωμής τους.

Η ταξική διάσταση του προβλήματος είναι από τις πιο καθαρές πλευρές της έρευνας. Στον φτωχό πληθυσμό, το 20,5% δεν έλαβε την ιατρική εξέταση ή θεραπεία που χρειάστηκε κάθε φορά, ενώ στον μη φτωχό πληθυσμό το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 10,5%. Η διαφορά αυτή δείχνει ότι στην πράξη διαμορφώνεται ένα σύστημα πρόσβασης δύο ταχυτήτων: η ανάγκη για περίθαλψη δεν είναι ίδια υπόθεση για όλους, όταν το εισόδημα καθορίζει αν η φροντίδα θα γίνει έγκαιρα ή θα αναβληθεί.

Αντίστοιχη, και ακόμη πιο βαριά, είναι η εικόνα στην οδοντιατρική φροντίδα. Σχεδόν 1 στους 2, ποσοστό 47,4%, χρειάστηκε οδοντιατρική, στοματολογική ή ορθοδοντική εξέταση ή θεραπεία το τελευταίο δωδεκάμηνο. Από αυτούς, το 30,5% δεν την έλαβε κάθε φορά που τη χρειάστηκε. Και εδώ ο βασικός λόγος είναι ξεκάθαρα οικονομικός, σε ποσοστό 71,6%. Η οδοντιατρική φροντίδα εμφανίζεται έτσι ως ακόμη πιο ευάλωτος κρίκος του συστήματος, όπου η οικονομική δυνατότητα λειτουργεί συχνά ως προϋπόθεση πρόσβασης.

Οπου φτωχός κι η μοίρα του 

Η ανισότητα αποτυπώνεται και πάλι με σαφήνεια. Στο φτωχό πληθυσμό, το 20,3% δεν έλαβε την αναγκαία οδοντιατρική φροντίδα, έναντι 13,1% στον μη φτωχό πληθυσμό. Πρόκειται για διαφορά που δεν μπορεί να θεωρηθεί συγκυριακή. Αντίθετα, φανερώνει ότι η οικονομική στενότητα δεν επηρεάζει μόνο το βιοτικό επίπεδο, αλλά και την ίδια τη δυνατότητα πρόληψης, θεραπείας και διατήρησης της υγείας.

Η έρευνα επιτρέπει και μια πιο καθημερινή ματιά στις συνήθειες του πληθυσμού. Στις επισκέψεις σε επαγγελματίες υγείας, οι περισσότεροι περιορίζονται σε 1 έως 2 επισκέψεις μέσα στον χρόνο: 40,0% για γενικό ιατρό ή παθολόγο, 27,0% για ιατρό άλλης ειδικότητας και 33,5% για οδοντίατρο. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η χρήση υπηρεσιών υγείας είναι υπαρκτή, αλλά όχι πάντοτε συστηματική ή επαρκής, ειδικά όταν συνδυάζεται με τα υψηλά ποσοστά ανεκπλήρωτης ανάγκης.

Στους παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία, η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει μια μικτή εικόνα. Από τη μία πλευρά, περίπου 6 στους 10 καταναλώνουν καθημερινά λαχανικά ή σαλάτες, σε ποσοστό 60,1%, και 56,9% καταναλώνουν φρούτα καθημερινά. Από την άλλη, περίπου 1 στους 10, ποσοστό 11,8%, δεν ασκείται καθόλου μέσα σε μια συνηθισμένη εβδομάδα, ενώ σχεδόν 3 στους 10 εργαζόμενους, 31,8%, δηλώνουν ότι κατά την κύρια εργασία τους κυρίως κάθονται. Τα στοιχεία αυτά φωτίζουν μια καθημερινότητα στην οποία η καλή διατροφή συνυπάρχει με τη χαμηλή φυσική δραστηριότητα για σημαντικό μέρος του πληθυσμού.

Εδώ όλη η έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ