Επιστροφή του εθίμου με τον τροχονόμο στο Σύνταγμα για το χάπενινγκ Χρυσοχοΐδη

Στη συμβολή των λεωφόρων Αμαλίας και Βασιλίσσης Σοφίας, στο Σύνταγμα, αναβίωσε και φέτος παραμονή Πρωτοχρονιάς το έθιμο των εθιμοτυπικών δώρων προς τον τροχονόμο υπηρεσίας, με αφορμή τη συμπλήρωση 90 χρόνων από την πρώτη καταγεγραμμένη πράξη που το εγκαινίασε. Ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, συνοδευόμενος από τη φυσική ηγεσία της Ελληνικής Αστυνομίας, βρέθηκε στο σημείο και παρέδωσε τα καθιερωμένα συμβολικά δώρα, σε μια παρουσία που εξελίχθηκε σε επικοινωνιακό «happening» του υπουργού γύρω από την αναβίωση του εθίμου.

Ο τροχονόμος δέχθηκε ευχές μέσα στο γνωστό κυκλικό κουβούκλιο που έχει αποκτήσει πλέον κυρίως συμβολική σημασία, σε τελετουργικό που επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο, αν και με σαφώς περιορισμένη κλίμακα σε σχέση με το παρελθόν.

Η αφετηρία: Παραμονή Πρωτοχρονιάς 1936
Η ιστορία του «δώρου στον τροχονόμο» ανάγεται στην παραμονή Πρωτοχρονιάς του 1936. Σύμφωνα με τα αρχεία της Αστυνομίας Πόλεων, ο βασιλιάς Γεώργιος Β΄, περνώντας με το αυτοκίνητό του από τη λεωφόρο Βασιλίσσης Σοφίας, σταμάτησε στην πλατεία Ρηγίλλης, πλησίασε τον αστυφύλακα που ρύθμιζε την κυκλοφορία υπό δυσμενείς καιρικές συνθήκες, του ευχήθηκε και άφησε δώρα στο κουβούκλιό του. Ανάλογη σκηνή καταγράφεται ότι επαναλήφθηκε και στη διασταύρωση Πανεπιστημίου και Βασιλίσσης Σοφίας.

Η κίνηση αυτή λειτούργησε ως αφετηρία: πολίτες άρχισαν σταδιακά να αφήνουν και οι ίδιοι δώρα, ως ένδειξη αναγνώρισης για την υπηρεσία των τροχονόμων, ιδιαίτερα τις ημέρες με βροχή και κρύο.

Από έθιμο σε «θεσμό» της γιορτινής Αθήνας

Μετά τον πόλεμο, το έθιμο διευρύνθηκε και απέκτησε μαζικά χαρακτηριστικά. Το «βαρέλι» έγινε σημείο αναφοράς των ημερών, ενώ εταιρείες, καταστήματα, σύλλογοι αλλά και ιδιώτες κατέθεταν δώρα σε ποσότητες που, σύμφωνα με φωτογραφικές μαρτυρίες της εποχής, κάλυπταν κυριολεκτικά τον χώρο γύρω από τον τροχονόμο.

Στις προσφορές περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, τρόφιμα, κιβώτια ποτών, υφάσματα, ακόμη και ογκώδεις οικιακές συσκευές της εποχής. Τα δώρα συγκεντρώνονταν στην Τροχαία και διανέμονταν στο προσωπικό, συχνά μέσω κλήρωσης, λόγω του όγκου και της ποικιλίας τους.