Fed: Αύξηση επιτοκίων για πρώτη φορά μετά από τρία χρόνια – Στο κόκκινο γύρισε η Wall Street

Η Federal Reserve έκανε στις 16 Σεπτεμβρίου 2026 μια σημαντική στροφή στη νομισματική της πολιτική, αυξάνοντας το βασικό επιτόκιο κατά 25 μονάδες βάσης, σε εύρος 3,75%-4,00%. Πρόκειται για την πρώτη αύξηση επιτοκίων εδώ και περισσότερα από τρία χρόνια και για μια απόφαση που σηματοδοτεί ότι η μάχη κατά του πληθωρισμού περνά και πάλι σε πιο επιθετική φάση.

Η απόφαση ήταν ομόφωνη. Η Fed άφησε σαφώς να εννοηθεί ότι η συγκεκριμένη αύξηση ενδέχεται να μην είναι η τελευταία. Οι νέες προβλέψεις των αξιωματούχων της κεντρικής τράπεζας δείχνουν ότι η πλειονότητα αναμένει τουλάχιστον ακόμη μία αύξηση έως το τέλος του 2026. Συγκεκριμένα, 16 από τους 18 αξιωματούχους που συμμετείχαν στις προβλέψεις τοποθέτησαν το επιτόκιο σε υψηλότερο επίπεδο πριν από το τέλος του έτους.

Ο κεντρικός τραπεζίτης Kevin Warsh δήλωσε κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου ότι «το απλό γεγονός είναι ότι ο πληθωρισμός είναι πολύ υψηλός και παραμένει για πολύ καιρό» για να συμπληρώσει «οι μετρήσεις του πληθωρισμού αυτού του καλοκαιριού δεν μου λένε ότι οι υποκείμενες τάσεις έχουν βελτιωθεί σημαντικά».

Το βασικό πρόβλημα για την αμερικανική κεντρική τράπεζα είναι ότι ο πληθωρισμός παραμένει υψηλότερος από τον μακροπρόθεσμο στόχο του 2%. Τα τελευταία επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι ο αμερικανικός δείκτης τιμών καταναλωτή αυξήθηκε 0,4% τον Αύγουστο σε μηνιαία βάση ενώ ο ετήσιος πληθωρισμός παρέμεινε στο 3,4%. Ο δομικός πληθωρισμός, στον οποίο δεν περιλαμβάνονται τα τρόφιμα και η ενέργεια, αυξήθηκε κατά 0,3% σε έναν μήνα και κατά 2,4% σε ετήσια βάση.

Ιδιαίτερα έντονες είναι οι πιέσεις από την ενέργεια. Σύμφωνα με το Bureau of Labor Statistics, ο ενεργειακός δείκτης ήταν τον Αύγουστο αυξημένος κατά 16,3% σε σχέση με έναν χρόνο πριν, ενώ οι τιμές της βενζίνης ήταν υψηλότερες κατά 27,4%. Μόνο μέσα στον Αύγουστο η βενζίνη αυξήθηκε κατά 3,9%.

Αυτό δημιουργεί ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον για τη Fed. Η ενέργεια επηρεάζει όχι μόνο τα καύσιμα που πληρώνει άμεσα ο καταναλωτής, αλλά και το κόστος μεταφορών, παραγωγής, γεωργίας και διανομής. Επομένως, μια παρατεταμένη αύξηση στις τιμές του πετρελαίου μπορεί σταδιακά να περάσει σε πολύ περισσότερες κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών.

Οι διεθνείς τιμές πετρελαίου είχαν ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι τις ημέρες πριν από τη συνεδρίαση της Fed, αυξάνοντας τους φόβους ότι η ενεργειακή κρίση θα καθυστερήσει περαιτέρω την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού.

Οι προβλέψεις που συνόδευσαν την απόφαση είναι ίσως ακόμη σημαντικότερες από την ίδια την αύξηση. Οι αξιωματούχοι της Fed εκτιμούν πλέον ότι ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί περίπου στο 3,7% το 2026, ενώ η ανάπτυξη του πραγματικού ΑΕΠ προβλέπεται περίπου στο 2,3%. Η ανεργία αναμένεται να παραμείνει γύρω στο 4,1%.

Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι η επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο του 2% προβλέπεται πλέον να χρειαστεί περισσότερο χρόνο. Οι νέες εκτιμήσεις δείχνουν ότι ο στόχος μπορεί να επιτευχθεί πλήρως μόλις το 2029.

Αυτό σημαίνει ότι η περίοδος του φθηνού χρήματος ενδέχεται να βρίσκεται πιο μακριά από όσο περίμεναν οι αγορές πριν από λίγους μήνες.

Μετά την ανακοίνωση της Fed, η Wall Street παρουσίασε έντονες διακυμάνσεις αλλά πήρε την κατιούσα. Λίγη ώρα πριντο κλείσιμο ο Dow Jones υποχωρούσε 1,46% ή 760 μονάδες στις 51.333 μονάδες. Ο S&P 500 έχανε 0,7% ενώ ο τεχνολογικός Nasdaq Composite κατέγραψε απώλειες 0,28%.

Παρά την αύξηση των αποδόσεων, πάντως, το αμερικανικό χρηματιστήριο είχε μέχρι σήμερα επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, μεταξύ άλλων εξαιτίας των υψηλών προσδοκιών για εταιρικά κέρδη και επενδύσεις που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.

Η απόφαση της Fed επηρέασε θετικά το αμερικανικό νόμισμα. Ο δείκτης του δολαρίου ενισχύθηκε περίπου 0,3%, κινούμενος κοντά σε υψηλό πέντε εβδομάδων μετά την ανακοίνωση.

Η μεγάλη προειδοποίηση από την αγορά ομολόγων

Παράλληλα με τη Fed, ένα δεύτερο μήνυμα έρχεται από την αγορά κρατικών ομολόγων. Η απόδοση του αμερικανικού δεκαετούς Treasury ξεπέρασε τις τελευταίες ημέρες το 5%, καθώς οι επενδυτές αναπροσάρμοσαν τις προσδοκίες τους για την πορεία των επιτοκίων, τον πληθωρισμό και το κόστος χρηματοδότησης της αμερικανικής οικονομίας.

Η απόδοση ενός ομολόγου κινείται αντίστροφα από την τιμή του. Όταν λοιπόν οι επενδυτές απαιτούν μεγαλύτερη απόδοση για να αγοράσουν κρατικό χρέος, οι τιμές των υφιστάμενων ομολόγων υποχωρούν.

Το αμερικανικό δεκαετές ομόλογο λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για ένα τεράστιο μέρος του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Όταν η απόδοσή του αυξάνεται, συνήθως αυξάνεται και το κόστος χρηματοδότησης για στεγαστικά δάνεια, επιχειρηματικά ομόλογα, αυτοκίνητα, καταναλωτικά δάνεια και επενδυτικά σχέδια.

Με άλλα λόγια, ακόμη και χωρίς πρόσθετες αυξήσεις από τη Fed, η αγορά ομολόγων μπορεί από μόνη της να προκαλέσει αυστηρότερες χρηματοπιστωτικές συνθήκες.

Η επίδραση περνά και στην Ευρώπη

Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων της Ευρωζώνης είχαν επίσης αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες εβδομάδες. Η απόδοση του γερμανικού δεκαετούς Bund βρέθηκε κοντά σε υψηλά 17 ετών, πριν υποχωρήσει ελαφρά την Τετάρτη καθώς αποκλιμακώθηκαν προσωρινά οι τιμές του πετρελαίου.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αντιμετωπίζει παρόμοιο δίλημμα: υψηλότερες ενεργειακές τιμές μπορούν να αυξήσουν τον πληθωρισμό, αλλά ταυτόχρονα μπορούν να πλήξουν την οικονομική ανάπτυξη.