Φον ντερ Λάιεν: Στοχευμένη στήριξη για την ενεργειακή ακρίβεια, αλλά «όχι οριζόντιες ενισχύσεις»

Την ανάγκη άμεσης προστασίας των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από το υψηλό ενεργειακό κόστος, με στοχευμένες παρεμβάσεις και παράλληλη ενίσχυση της ενεργειακής ανεξαρτησίας της Ευρώπης, υπογράμμισε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μιλώντας σήμερα, Τρίτη 6 Οκτωβρίου 2026, στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο.

Η πρόεδρος της Κομισιόν έθεσε στο επίκεντρο την πίεση που ασκούν οι τιμές της ενέργειας στην καθημερινότητα των πολιτών και στη λειτουργία των επιχειρήσεων. Η απάντηση που περιέγραψε συνδυάζει βραχυπρόθεσμα μέτρα ανακούφισης με επενδύσεις για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών προβλημάτων που αφήνουν την ευρωπαϊκή οικονομία εκτεθειμένη στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Διαφορετικές τιμές, διαφορετικά μέτρα στήριξης

Η φον ντερ Λάιεν ξεκαθάρισε ότι οι παρεμβάσεις πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις συνθήκες κάθε χώρας, καθώς το ενεργειακό μείγμα διαφέρει σημαντικά μεταξύ των κρατών-μελών.

Παρέθεσε το παράδειγμα δύο χωρών, χωρίς να τις κατονομάσει: στη μία, η μεγαβατώρα ηλεκτρικής ενέργειας κοστίζει περίπου 145 ευρώ και η τιμή καθορίζεται κυρίως από το φυσικό αέριο. Στην άλλη, το κόστος περιορίζεται στα 70 ευρώ, με την πυρηνική ενέργεια και τις ανανεώσιμες πηγές να καθορίζουν την τιμή.

«Δεν υπάρχει μία ενιαία λύση για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα κράτη-μέλη έχουν διαφορετικά ενεργειακά μείγματα και αντιμετωπίζουν διαφορετικές πιέσεις. Ο δικός μας ρόλος είναι να τους δώσουμε τα εργαλεία και την ευελιξία που χρειάζονται για να ανταποκριθούν», ανέφερε.

Παράταση ενισχύσεων στη βιομηχανία και βοήθεια στα ευάλωτα νοικοκυριά

Στο πεδίο των άμεσων παρεμβάσεων, η πρόεδρος της Κομισιόν ανακοίνωσε ότι θα παραταθεί το προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για τους βιομηχανικούς κλάδους που είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στην ενεργειακή κρίση.

Υπενθύμισε ότι τον Απρίλιο, στο πλαίσιο του AccelerateEU, παρουσιάστηκαν τόσο εργαλεία για τη στήριξη της βιομηχανίας όσο και επιλογές προστασίας των νοικοκυριών με τις μεγαλύτερες ανάγκες.

Έθεσε, ωστόσο, σαφή όρια στον σχεδιασμό των επιδοτήσεων: «Η στήριξη πρέπει να είναι στοχευμένη. Δεν πρέπει να υπάρξουν οριζόντιες παροχές, διότι κάτι τέτοιο θα αύξανε τη ζήτηση, θα ευνοούσε τα υψηλότερα εισοδήματα και θα συνεπαγόταν τεράστιο κόστος».

Ως παραδείγματα ανέφερε τα ενεργειακά κουπόνια στη Γαλλία και τη Ρουμανία, τα οποία κατευθύνονται σε οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα.

«Αυτή είναι η σωστή προσέγγιση: στοχευμένη και αποτελεσματική στήριξη σε εκείνους που την έχουν πραγματικά ανάγκη», τόνισε.

Αποθέματα πετρελαίου, διυλιστήρια και κοινές προμήθειες

Στην πλευρά της προσφοράς, η φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε στη συμφωνία των μελών της G7, την προηγούμενη εβδομάδα, για αποδέσμευση 100 εκατ. βαρελιών ντίζελ και αργού πετρελαίου, εκτιμώντας ότι θα συμβάλει στη σταθεροποίηση των διεθνών τιμών.

Παράλληλα, ανακοίνωσε πρόσθετη ευελιξία ενός έτους για τους εξαγωγείς ως προς τις απαιτήσεις για το μεθάνιο. «Με τον τρόπο αυτό αποφεύγονται πρόσθετα κόστη σε μια περίοδο κρίσης», σημείωσε.

Στις επόμενες κινήσεις περιλαμβάνεται στρατηγικός διάλογος για τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, υπό τους επιτρόπους Γιέργκενσεν και Κουμπίλιους, με στόχο τη μείωση του κόστους και την εξασφάλιση επαρκών προμηθειών, συμπεριλαμβανομένων των αναγκών της άμυνας.

Η Κομισιόν σχεδιάζει επίσης νέα ειδική ομάδα για τη συγκέντρωση της ενεργειακής ζήτησης. Στόχος είναι να προχωρήσει πέρα από τη διασύνδεση αγοραστών και προμηθευτών, αναθέτοντας σε φορέα της αγοράς τη διενέργεια κοινών προμηθειών.

«Όταν η Ρωσία επιχείρησε να μας εκβιάσει, φέραμε κοντά τους Ευρωπαίους αγοραστές. Συγκεντρώσαμε τη ζήτηση και συμβάλαμε στην εξασφάλιση των προμηθειών που χρειαζόταν η Ευρώπη. Είναι, λοιπόν, ένα μοντέλο που λειτουργεί», ανέφερε.

Καθαρή ενέργεια για μικρότερη έκθεση στις κρίσεις

Η πρόεδρος της Επιτροπής επέμεινε ότι η άμεση ανακούφιση πρέπει να συνοδεύεται από περιορισμό της εξάρτησης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

«Όταν εισάγουμε ορυκτά καύσιμα, εισάγουμε μαζί τους και τους κραδασμούς και τις κρίσεις που τα συνοδεύουν», δήλωσε, θέτοντας ως στρατηγική προτεραιότητα την αντικατάστασή τους με καθαρή ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στην Ευρώπη.

Επικαλούμενη την εμπειρία του 2022, υποστήριξε ότι η διαφοροποίηση των προμηθευτών και η επιτάχυνση των επενδύσεων στην καθαρή ενέργεια ενίσχυσαν την ανθεκτικότητα της ΕΕ. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, το μερίδιο της Ρωσίας στις εισαγωγές φυσικού αερίου έχει μειωθεί από 45% σε 12%, ενώ περισσότερο από το 70% της ηλεκτρικής ενέργειας προέρχεται πλέον από εγχώριες καθαρές πηγές, δηλαδή ανανεώσιμες και πυρηνική ενέργεια.

Ενεργειακές υποδομές στον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό

Η ενεργειακή κρίση συνδέθηκε και με τη συζήτηση για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ. Η φον ντερ Λάιεν ζήτησε περισσότερες επενδύσεις στις ενεργειακές υποδομές και στην ανταγωνιστικότητα, παράλληλα με την άμυνα, την έρευνα και την καινοτομία.

Όπως ανέφερε, η πρόταση της Κομισιόν διατηρεί το σημερινό επίπεδο χρηματοδότησης για τη γεωργία και τη συνοχή, αυξάνοντας τους πόρους για προτεραιότητες που υποχρηματοδοτούνται.

Υπερασπιζόμενη το προτεινόμενο ύψος του προϋπολογισμού, στο 1,26% του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος της ΕΕ, προειδοποίησε ότι μεγάλες περικοπές θα μπορούσαν να πλήξουν κοινές ευρωπαϊκές προτεραιότητες. Η χρηματοδότηση των ενεργειακών υποδομών αποτελεί, κατά την ίδια, κρίσιμο μέρος της προσπάθειας για μια Ευρώπη λιγότερο ευάλωτη στις επόμενες κρίσεις.