Διεθνή

«Ψαλίδι» 44 δισ. ευρώ στον νέο προϋπολογισμό της ΕΕ από τον Αντόνιο Κόστα. Στα 204 δισ. οι συνολικές περικοπές

Προσθήκη ως αγαπημένη πηγή στην Google
Financialreport.gr

Νέα πρόταση συμβιβασμού για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034, με σημαντικές μειώσεις δαπανών και ανακατανομή πόρων υπέρ της άμυνας και της ανταγωνιστικότητας. Η Ελλάδα ανησυχεί για την επόμενη ημέρα των ευρωπαϊκών κονδυλίων. Αντιδράσεις από τη Γαλλία και πιέσεις για συμφωνία πριν από το τέλος του 2026

Σε κρίσιμη καμπή εισέρχονται οι διαπραγματεύσεις για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, παρουσίασε νέα συμβιβαστική πρόταση, η οποία προβλέπει πρόσθετες περικοπές περίπου 44 δισ. ευρώ σε σχέση με το προηγούμενο σχέδιο.Η πρωτοβουλία, την οποία ανέδειξε το Politico, αποσκοπεί στη γεφύρωση των μεγάλων διαφορών μεταξύ των 27 κρατών-μελών, τα οποία διαφωνούν τόσο για το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού όσο και για την κατανομή των κοινοτικών πόρων.

Με τη νέα πρόταση της 21ης Νοεμβρίου 2026, ο συνολικός προϋπολογισμός της περιόδου 2028-2034 περιορίζεται στα 1,78 τρισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές, έναντι σχεδόν 1,985 τρισ. ευρώ που προέβλεπε η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η συνολική μείωση φτάνει πλέον τα 204 δισ. ευρώ, ή περίπου το 10%, δημιουργώντας νέα δεδομένα για τη χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής οικονομίας, της γεωργίας, της περιφερειακής ανάπτυξης και των στρατηγικών προτεραιοτήτων της Ένωσης.

Πώς προέκυψαν οι πρόσθετες περικοπές των 44 δισ. ευρώ

Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που παρουσιάστηκε τον Ιούλιο του 2025, φιλοδοξούσε να εξασφαλίσει επαρκείς πόρους για τις παραδοσιακές ευρωπαϊκές πολιτικές, αλλά και για τις αυξανόμενες ανάγκες στον τομέα της άμυνας, της τεχνολογίας, της ενεργειακής ασφάλειας και της ανταγωνιστικότητας. Ωστόσο, μια ομάδα κρατών-μελών, κυρίως από τη βόρεια Ευρώπη, ζήτησε σημαντικό περιορισμό των δαπανών, εκτιμώντας ότι η αρχική πρόταση θα αύξανε υπερβολικά τις εθνικές συνεισφορές.

Τον Οκτώβριο του 2026, η ιρλανδική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ παρουσίασε ένα πρώτο μεγάλο πακέτο περικοπών ύψους 141 δισ. ευρώ σε σταθερές τιμές 2025, που αντιστοιχούσε σε περίπου 159 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές. Το συγκεκριμένο σχέδιο, όμως, δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την αναγκαία συναίνεση.

Αναλαμβάνοντας προσωπικά την προσπάθεια εξεύρεσης συμβιβασμού, ο Κόστα προχώρησε σε νέο γύρο διαβουλεύσεων με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και παρουσίασε πρόσθετη μείωση περίπου 44 δισ. ευρώ, ανεβάζοντας το συνολικό ύψος των περικοπών στα 204 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές.

Σε σταθερές τιμές 2025, ο νέος προϋπολογισμός διαμορφώνεται περίπου στα 1,583 τρισ. ευρώ, έναντι 1,763 τρισ. ευρώ της αρχικής πρότασης. Η διάκριση έχει σημασία, καθώς τα ποσά σε τρέχουσες και σταθερές τιμές δεν είναι άμεσα συγκρίσιμα.

Ποιοι τομείς χάνουν τα περισσότερα κονδύλια

Σύμφωνα με τον επίσημο συγκριτικό πίνακα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, οι μεγαλύτερες μειώσεις σε σχέση με την αρχική πρόταση της Επιτροπής εντοπίζονται στην ανταγωνιστικότητα, την εξωτερική δράση της ΕΕ και τη χρηματοδότηση των παραδοσιακών πολιτικών.

Συγκεκριμένα, σε τρέχουσες τιμές:

  • Ανταγωνιστικότητα, ευημερία και ασφάλεια: Η χρηματοδότηση μειώνεται από 589,6 δισ. σε 494,1 δισ. ευρώ, δηλαδή κατά περίπου 95,4 δισ. ευρώ.
  • Οικονομική και κοινωνική συνοχή, γεωργία και περιφερειακή ανάπτυξη: Οι πόροι περιορίζονται από 1,062 τρισ. σε 1,008 τρισ. ευρώ, με μείωση περίπου 54,3 δισ. ευρώ.
  • Εξωτερική δράση της ΕΕ: Ο σχετικός προϋπολογισμός μειώνεται από 215,2 δισ. σε 170 δισ. ευρώ, δηλαδή κατά περίπου 45,2 δισ. ευρώ.
  • Διοικητικές δαπάνες: Προβλέπεται περιορισμός περίπου 9,1 δισ. ευρώ.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι μειώσεις στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, στο πρόγραμμα Horizon Europe για την έρευνα και την καινοτομία, καθώς και στους πόρους που αφορούν τις αμυντικές βιομηχανίες και τη διαστημική πολιτική. Παρότι οι συγκεκριμένοι τομείς εξακολουθούν να λαμβάνουν περισσότερα χρήματα σε σύγκριση με την τρέχουσα επταετή περίοδο, οι προτεινόμενες χρηματοδοτήσεις είναι αισθητά χαμηλότερες από τις αρχικές φιλοδοξίες της Επιτροπής.

Αγρότες και περιφέρειες

Ένα από τα πλέον ευαίσθητα ζητήματα παραμένει το μέλλον της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) και της Πολιτικής Συνοχής. Οι δύο αυτές πολιτικές αποτελούν διαχρονικά βασικούς πυλώνες του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, καθώς χρηματοδοτούν την αγροτική παραγωγή, τη στήριξη του εισοδήματος των παραγωγών, τις υποδομές, την περιφερειακή ανάπτυξη και την άμβλυνση των οικονομικών ανισοτήτων. Η νέα πρόταση του Κόστα επιδιώκει να διατηρήσει προστατευμένο τον βασικό πυρήνα των άμεσων αγροτικών ενισχύσεων.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η προβλεπόμενη χρηματοδότηση για την εισοδηματική στήριξη της ΚΑΠ παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητη σε σχέση με την αρχική πρόταση της Επιτροπής, στα 293,7 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές.

Ωστόσο, η συνολική χρηματοδότηση του ευρύτερου τομέα γεωργίας και συνοχής περιορίζεται, κυρίως μέσα από μειώσεις σε συμπληρωματικά χρηματοδοτικά εργαλεία, αποθεματικά και άλλες δράσεις.

Αυτό σημαίνει ότι η διατήρηση των άμεσων ενισχύσεων δεν εξαλείφει τις ανησυχίες για τις συνολικές δυνατότητες χρηματοδότησης της υπαίθρου και των περιφερειών.

Παράλληλα, η σχεδιαζόμενη συγκέντρωση διαφορετικών ευρωπαϊκών προγραμμάτων σε ευρύτερα εθνικά και περιφερειακά σχέδια δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο κατανομής των χρημάτων, τον ρόλο των περιφερειακών αρχών και τις εγγυήσεις ότι οι πόροι θα κατευθύνονται στους πραγματικούς δικαιούχους.

Οι πιέσεις της Γερμανίας και των «φειδωλών» χωρών

Η Γερμανία, η Ολλανδία, η Αυστρία, η Δανία, η Σουηδία και η Φινλανδία έχουν ταχθεί υπέρ σημαντικών περιορισμών των δαπανών, υποστηρίζοντας ότι οι ευρωπαϊκές φιλοδοξίες πρέπει να προσαρμόζονται στις πραγματικές δημοσιονομικές δυνατότητες. Οι χώρες αυτές θεωρούν ότι μια υπέρμετρη αύξηση του κοινοτικού προϋπολογισμού θα επιβάρυνε τους εθνικούς προϋπολογισμούς, σε μια περίοδο κατά την οποία πολλές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν ήδη αυξημένες δαπάνες για την άμυνα, την ενέργεια και τη δημοσιονομική προσαρμογή.

Από την άλλη πλευρά, χώρες της νότιας και ανατολικής Ευρώπης επιμένουν ότι η χρηματοδότηση της συνοχής και της γεωργίας δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βασική πηγή εξοικονόμησης πόρων για τις νέες ευρωπαϊκές προτεραιότητες.

Η Γαλλία απορρίπτει τη νέα πρόταση

Η γαλλική προεδρία χαρακτήρισε στις 21 Νοεμβρίου το σχέδιο Κόστα βαθιά απογοητευτικό, εκτιμώντας ότι δεν εξασφαλίζει επαρκή χρηματοδότηση για την Κοινή Αγροτική Πολιτική και ιδιαίτερα για τη στήριξη του εισοδήματος των αγροτών. Το Παρίσι κατέστησε σαφές ότι η πρόταση, με τη σημερινή μορφή της, δεν μπορεί να αποτελέσει βάση συμφωνίας.

Την ίδια στιγμή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει εκφράσει έντονες επιφυλάξεις απέναντι στις μεγάλες περικοπές.

Τον Απρίλιο του 2026, οι ευρωβουλευτές είχαν υποστηρίξει έναν προϋπολογισμό περίπου 175 δισ. ευρώ μεγαλύτερο, σε σταθερές τιμές 2025, από εκείνον που είχε αρχικά προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η απόσταση ανάμεσα στη θέση του Κοινοβουλίου και στις προτάσεις των κυβερνήσεων αναμένεται επομένως να αποτελέσει ένα ακόμη σοβαρό εμπόδιο.

Νέοι φόροι για τη χρηματοδότηση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού

Σημαντική διάσταση της πρότασης Κόστα είναι η αναζήτηση νέων ίδιων πόρων, δηλαδή πρόσθετων πηγών εσόδων που θα επιτρέψουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση να χρηματοδοτεί πολιτικές χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από τις εισφορές των κρατών-μελών. Στο πλαίσιο αυτό επανέρχεται η συζήτηση για την επιβολή ευρωπαϊκού φόρου στις μεγάλες εταιρείες ψηφιακών υπηρεσιών.

Η σχετική πρόταση προβλέπει εισφορά 3% σε συγκεκριμένες κατηγορίες ψηφιακών εσόδων, όπως η διαδικτυακή διαφήμιση και οι ψηφιακές πλατφόρμες, για μεγάλες επιχειρήσεις που πληρούν συγκεκριμένα οικονομικά κριτήρια.

Παράλληλα, εξετάζονται έσοδα από τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα, τα μη ανακυκλωμένα ηλεκτρονικά απόβλητα, τα προϊόντα καπνού και το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών.

Ο Κόστα εκτιμά ότι η προτεινόμενη δέσμη, σε συνδυασμό με υφιστάμενες πηγές, μπορεί να αποφέρει περίπου 60 δισ. ευρώ ετησίως. Η πρόταση συνδέεται με την προσπάθεια συγκράτησης των εθνικών εισφορών, οι οποίες, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, θα αυξάνονταν κατά μέσο όρο από το 0,80% στο 0,82% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος των κρατών-μελών.

Ωστόσο, ο σχεδιαζόμενος φόρος στις ψηφιακές υπηρεσίες ενδέχεται να προκαλέσει νέες εμπορικές και διπλωματικές τριβές, ιδιαίτερα με τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς πολλές από τις μεγαλύτερες τεχνολογικές εταιρείες του κόσμου έχουν αμερικανική έδρα.

Τι σημαίνει η νέα πρόταση για την Ελλάδα

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που υποστηρίζουν τη διατήρηση ισχυρής ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για τη συνοχή και την αγροτική πολιτική. Η χώρα συμμετέχει στην ομάδα των λεγόμενων «φίλων της συνοχής», που έχει ταχθεί υπέρ της προστασίας των πόρων για τις περιφέρειες και τις παραδοσιακές πολιτικές της Ένωσης.

Η σημασία των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων για την ελληνική οικονομία είναι πολυδιάστατη. Οι αγροτικές ενισχύσεις αποτελούν βασικό παράγοντα στήριξης της παραγωγής και του εισοδήματος σε πολλές περιοχές της χώρας, ενώ οι πόροι της Πολιτικής Συνοχής χρηματοδοτούν υποδομές, επιχειρηματικότητα, απασχόληση, κοινωνικές παρεμβάσεις, ψηφιακές επενδύσεις και έργα περιφερειακής ανάπτυξης.

Επομένως, οποιαδήποτε μείωση του συνολικού ευρωπαϊκού φακέλου ή αλλαγή στα κριτήρια κατανομής θα μπορούσε να επηρεάσει τις μελλοντικές χρηματοδοτικές δυνατότητες της Ελλάδας.

Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει οριστικοποιηθεί το ύψος της χρηματοδότησης που θα αναλογεί στην Ελλάδα κατά την περίοδο 2028-2034. Συνεπώς, δεν μπορεί ακόμη να προσδιοριστεί με ασφάλεια το δημοσιονομικό όφελος ή η ενδεχόμενη απώλεια πόρων για τη χώρα.

Κρίσιμη σύνοδος κορυφής στις 26 και 27 Νοεμβρίου

Το επόμενο μεγάλο ορόσημο είναι η ειδική σύνοδος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 26 και 27 Νοεμβρίου 2026, κατά την οποία οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα επιχειρήσουν να περιορίσουν τις διαφωνίες τους. Ο Αντόνιο Κόστα επιδιώκει πολιτική συμφωνία έως το τέλος του έτους, ώστε μέσα στο 2027 να μπορέσουν να ολοκληρωθούν οι νομοθετικές διαδικασίες και να ξεκινήσει χωρίς καθυστερήσεις η εφαρμογή των νέων προγραμμάτων από την 1η Ιανουαρίου 2028.

Προσθήκη του financialreport.gr ως
προτεινόμενη πηγή στην Google
googlenews

Ακολουθήστε το financialreport.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

close menu