FT: Ελλάδα και Ιταλία πιέζουν τις Βρυξέλλες για δημοσιονομική χαλάρωση απέναντι στην ενεργειακή ακρίβεια

Μεγαλύτερα περιθώρια δημοσιονομικών κινήσεων ζητούν από τις Βρυξέλλες η Ελλάδα και η Ιταλία, καθώς οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων εντείνουν τις πιέσεις σε νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κρατικούς προϋπολογισμούς.

Σύμφωνα με τους Financial Times, οι κυβερνήσεις των δύο χωρών επιδιώκουν πρόσθετη ευελιξία στους ευρωπαϊκούς κανόνες, προκειμένου να χρηματοδοτήσουν προσωρινές παρεμβάσεις στήριξης.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και η Τζόρτζια Μελόνι απέστειλαν ξεχωριστές επιστολές στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, με κοινό ζητούμενο τη δυνατότητα αξιοποίησης των επιπλέον φορολογικών εσόδων που προκύπτουν από τον πληθωρισμό.

Η πρωτοβουλία εκδηλώνεται ενόψει των εκλογικών αναμετρήσεων του 2027, ενώ το ενεργειακό κόστος αποκτά αυξανόμενο πολιτικό και οικονομικό βάρος. Οι FT συνδέουν τις ανατιμήσεις στη βενζίνη και στο ντίζελ με τον πόλεμο στο Ιράν, επισημαίνοντας ότι η άνοδος των τιμών αυξάνει και το κόστος των κρατικών παρεμβάσεων.

Τι ζητά η Αθήνα

Η ελληνική κυβέρνηση προτείνει να μπορούν να εξαιρούνται προσωρινά μέτρα στήριξης από τον δείκτη καθαρών δαπανών, βάσει του οποίου παρακολουθείται η συμμόρφωση με τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, αναλυτές ερμηνεύουν το αίτημα ως προσπάθεια δημιουργίας πρόσθετου χώρου για επιδοτήσεις καυσίμων ή άλλες παρεμβάσεις απέναντι στην ενεργειακή ακρίβεια.

Στην επιστολή του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζητεί να επιτραπεί στα κράτη-μέλη να διοχετεύουν τα πρόσθετα φορολογικά έσοδα από τις αυξήσεις των τιμών σε προσωρινά μέτρα προστασίας νοικοκυριών και επιχειρήσεων, χωρίς οι αντίστοιχες δαπάνες να προσμετρώνται στα ευρωπαϊκά όρια.

Παράλληλα, σύμφωνα με τους FT, εκφράζει αντιρρήσεις στις συστάσεις της Κομισιόν για περιορισμό της ενεργειακής ζήτησης, χαρακτηρίζοντας αυτή την προσέγγιση «μη πολιτικά αποδεκτή».

Η Ρώμη θέτει στο τραπέζι τον πληθωρισμό

Η ιταλική κυβέρνηση ζητεί να λαμβάνεται υπόψη η επίδραση του πληθωρισμού κατά την αξιολόγηση της τήρησης των ορίων δαπανών.

Η Τζόρτζια Μελόνι υποστηρίζει ότι τα επιπλέον φορολογικά έσοδα που δημιουργούν οι υψηλότερες τιμές πρέπει να μπορούν να χρηματοδοτούν στοχευμένες παρεμβάσεις, χωρίς να συνεπάγονται παραβίαση των δημοσιονομικών κανόνων.

Μέρος αυτών των πόρων, σύμφωνα με την επιστολή της, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την προσωρινή συγκράτηση του ενεργειακού κόστους. Η Ιταλίδα πρωθυπουργός ζητεί το θέμα να τεθεί στην προσεχή συνάντηση των υπουργών Οικονομικών της ΕΕ.

Οι εξαιρέσεις για ενέργεια και άμυνα

Όπως αναφέρουν οι FT, οι ευρωπαϊκοί κανόνες είχαν ήδη προσαρμοστεί τον Ιούνιο, επιτρέποντας προσωρινά δαπάνες έως 0,6% του ΑΕΠ μέχρι το 2028 για ενεργειακές επενδύσεις που μειώνουν την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

Η δυνατότητα αυτή εντάσσεται σε ευρύτερο πλαίσιο ευελιξίας για δαπάνες άμυνας και ενέργειας έως 1,5% του ΑΕΠ. Τα νέα αιτήματα Αθήνας και Ρώμης επιδιώκουν να διευρύνουν τα διαθέσιμα περιθώρια, καλύπτοντας και προσωρινά μέτρα αντιμετώπισης της ακρίβειας.

Πρόσθετο περιθώριο 29 δισ. ευρώ για την Ιταλία

Σύμφωνα με τις νέες ιταλικές προβλέψεις που παραθέτει η εφημερίδα, το έλλειμμα αναμένεται να υποχωρήσει κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2026, ενώ η ανάπτυξη εκτιμάται στο 1%, έναντι προηγούμενης πρόβλεψης 0,6%.

Για το 2027, ωστόσο, το έλλειμμα προβλέπεται να αυξηθεί στο 3,4%, καθώς η Ρώμη σχεδιάζει να ενεργοποιήσει την εθνική ρήτρα διαφυγής, ζητώντας πρόσθετο περιθώριο 0,6% του ΑΕΠ για ενεργειακές και αμυντικές δαπάνες. Το ποσό αντιστοιχεί συνολικά σε περίπου 29 δισ. ευρώ για τη διετία 2027–2028, εφόσον εγκριθεί από το ιταλικό κοινοβούλιο.

Στη συνέχεια, το έλλειμμα εκτιμάται ότι θα περιοριστεί στο 3,2% το 2028 και στο 2,3% το 2029, με την ανάπτυξη να παραμένει κάτω από το 1% ετησίως την περίοδο 2027–2029.

Το υψηλό χρέος και η αντίδραση των αγορών

Το ιταλικό δημόσιο χρέος προβλέπεται να κορυφωθεί στο 138,5% του ΑΕΠ το 2027. Σύμφωνα με τους FT, η Ιταλία αναμένεται τότε να ξεπεράσει την Ελλάδα ως η χώρα με το υψηλότερο χρέος στην ΕΕ σε αναλογία προς το ΑΕΠ.

Η κυβέρνηση Μελόνι έχει ήδη διαθέσει περίπου 2,8 δισ. ευρώ το 2026 για μειώσεις των ειδικών φόρων στα καύσιμα, ενώ η κρατικά ελεγχόμενη Eni ανακοίνωσε προσωρινό πλαφόν στις τιμές στα πρατήριά της για τουλάχιστον έναν μήνα.

Την ίδια ώρα, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προειδοποιούν κατ’ ιδίαν, σύμφωνα με την εφημερίδα, ότι περαιτέρω χαλάρωση των κανόνων ενδέχεται να προκαλέσει αρνητική αντίδραση στις αγορές. Για Αθήνα και Ρώμη, η διεκδίκηση πρόσθετων πόρων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης συνδέεται έτσι άμεσα με την ανάγκη διατήρησης της εμπιστοσύνης των επενδυτών.