FT: Η ΕΕ προετοιμάζεται για «απευθείας» συνομιλίες με τον Πούτιν

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο «πιθανών» συνομιλιών με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, σε μια κίνηση που σηματοδοτεί τη σταδιακή μετατόπιση της ευρωπαϊκής συζήτησης από την αποκλειστική στήριξη της Ουκρανίας προς το δύσκολο ερώτημα της επόμενης ημέρας: ποιος θα μιλήσει με τη Ρωσία, με ποιους όρους και για ποια ευρωπαϊκή τάξη ασφαλείας.

Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, αξιωματούχος ανέφερε ότι η ΕΕ προετοιμάζεται για «πιθανές» συνομιλίες με τον Ρώσο πρόεδρο, ενώ ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα δήλωσε ότι πιστεύει πως υπάρχει «δυνατότητα» η Ένωση να διαπραγματευθεί με τον Πούτιν. Στο ίδιο πλαίσιο, ο Κόστα υποστήριξε ότι η Ευρώπη πρέπει να συμμετάσχει σε διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία και για τη χάραξη μιας νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας.

Η διατύπωση είναι προσεκτική, αλλά πολιτικά βαριά. Οι Βρυξέλλες δεν μιλούν για επαναφορά στην κανονικότητα με τη Μόσχα, ούτε για άρση της πίεσης προς το Κρεμλίνο. Αντιθέτως, η συζήτηση φαίνεται να αφορά μια ελεγχόμενη, θεσμική και υπό όρους επαφή, σε περίπτωση που οι εξελίξεις στο ουκρανικό μέτωπο ή οι αμερικανορωσικές επαφές καταστήσουν αναπόφευκτη μια ευρωπαϊκή παρουσία στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Το βασικό δίλημμα για την ΕΕ είναι διπλό. Από τη μία, δεν θέλει να εμφανιστεί ως παθητικός παρατηρητής σε μια συμφωνία που θα επηρεάσει άμεσα την ασφάλεια της ηπείρου. Από την άλλη, οποιαδήποτε συνομιλία με τον Πούτιν ενέχει τον κίνδυνο να ερμηνευθεί ως πολιτική νομιμοποίηση του Κρεμλίνου, την ώρα που η Ρωσία συνεχίζει να θεωρείται από τις περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ως στρατηγική απειλή μετά την εισβολή στην Ουκρανία.

Η αναφορά Κόστα στη «δυνατότητα» διαπραγμάτευσης δείχνει ότι στις Βρυξέλλες αναγνωρίζεται πλέον μια πραγματικότητα: η Ευρώπη δεν μπορεί να συζητά για εγγυήσεις ασφαλείας, σύνορα, αποτροπή, κυρώσεις, ανοικοδόμηση της Ουκρανίας και μελλοντική σχέση με τη Ρωσία χωρίς να έχει δικό της ρόλο. Το ερώτημα δεν είναι μόνο εάν θα υπάρξουν συνομιλίες με τη Μόσχα, αλλά εάν αυτές θα γίνουν με ευρωπαϊκούς όρους ή ερήμην της Ευρώπης.

Η στάση αυτή συνδέεται και με την ανησυχία ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να κινηθούν ταχύτερα ή μονομερώς σε μια διαδικασία διαπραγμάτευσης με τη Ρωσία. Σε παλαιότερη τοποθέτησή του, ο Εμανουέλ Μακρόν είχε επίσης υποστηρίξει ότι η Ευρώπη θα πρέπει να είναι έτοιμη να επανεμπλακεί απευθείας με τον Πούτιν εάν οι αμερικανικές προσπάθειες για ειρήνευση αποτύχουν, υπογραμμίζοντας την ανάγκη η ήπειρος να μην αποκλειστεί από αποφάσεις που την αφορούν άμεσα.

Ωστόσο, η εσωτερική ενότητα της ΕΕ παραμένει εύθραυστη. Οι χώρες της ανατολικής Ευρώπης και της Βαλτικής αντιμετωπίζουν κάθε άνοιγμα προς τη Μόσχα με βαθιά καχυποψία, φοβούμενες ότι ο Πούτιν θα χρησιμοποιήσει τις συνομιλίες για να κερδίσει χρόνο, να διασπάσει τη Δύση ή να επιβάλει τετελεσμένα. Αντιθέτως, άλλες πρωτεύουσες θεωρούν ότι ακόμη και μια σκληρή γραμμή απέναντι στη Ρωσία χρειάζεται διπλωματικό κανάλι, ιδίως εάν τεθεί θέμα κατάπαυσης του πυρός, εγγυήσεων ασφαλείας ή μελλοντικού πλαισίου συνύπαρξης.

Η πρόκληση για τον Κόστα και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς είναι να διαμορφώσουν κοινή γραμμή πριν η διπλωματική δυναμική τούς ξεπεράσει. Για την ΕΕ, μια διαπραγμάτευση με τον Πούτιν δεν μπορεί να σημαίνει επιστροφή στις σχέσεις προ του 2022. Μπορεί όμως να σημαίνει την αναγνώριση ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν θα κριθεί μόνο στα πεδία των μαχών, αλλά και σε ένα τραπέζι όπου η Ένωση θέλει να έχει θέση, φωνή και βέτο.