Η ασταθής γραμμή Τραμπ απέναντι στο Ιράν: Από την εκεχειρία στις απειλές

Η στάση της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στον πόλεμο με το Ιράν εμφανίστηκε τις τελευταίες ώρες αντιφατική και ευμετάβλητη, όπως μας έχει συνηθίσει. Από τη μία πλευρά, αξιωματούχοι διαβεβαίωναν ότι η εύθραυστη εκεχειρία παραμένει σε ισχύ και ότι οι βασικοί στρατιωτικοί στόχοι των ΗΠΑ έχουν επιτευχθεί. Από την άλλη, ο ίδιος ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανήλθε με νέες απειλές για εντατικοποίηση των βομβαρδισμών εάν η Τεχεράνη δεν αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους.

Το επίκεντρο της κρίσης είναι τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία το 2025 σχεδόν 15 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως περίπου το 34% του παγκόσμιου εμπορίου αργού, περνούσαν από την περιοχή, με μεγάλο μέρος των εξαγωγών να κατευθύνεται στην Ασία (η αμερικανική Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας εκτιμά επίσης ότι στο πρώτο εξάμηνο του 2025 οι συνολικές ροές πετρελαίου μέσω των Στενών αντιστοιχούσαν περίπου στο 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης υγρών καυσίμων).

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Τραμπ: Επανέλαβε τα περί γρήγορου τέλους του πολέμου, επιφυλακτικοί οι Ιρανοί

Το σχέδιο συμφωνιας φέρεται να προβλέπει επίσημη λήξη της σύγκρουσης, αλλά αφήνει ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ

Την Τρίτη, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ υποστήριξε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις λειτουργούσαν αμυντικά, προστατεύοντας εμπορικά πλοία που είχαν εγκλωβιστεί και προσπαθούσαν να περάσουν από τα Στενά. Παρά τις ιρανικές επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον αμερικανικών δυνάμεων, αλλά και τη βύθιση ιρανικών μικρών ταχύπλοων από τις ΗΠΑ, ο Χέγκσεθ επέμεινε ότι η εκεχειρία δεν είχε καταρρεύσει.

Λίγες ώρες αργότερα, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε στο Λευκό Οίκο ότι η στρατιωτική επιχείρηση είχε «ολοκληρωθεί» και ότι οι ΗΠΑ πέτυχαν τους στόχους τους. Παράλληλα, όμως, τόνισε ότι ο Τραμπ αναζητά έναν «δρόμο ειρήνης», ο οποίος περνά μέσα από μια συμφωνία με το Ιράν για την επαναλειτουργία του ζωτικού ναυτιλιακού διαδρόμου.

Το βράδυ της Τρίτης, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι παγώνει προσωρινά την προσπάθεια προστασίας των πλοίων, ώστε να δοθεί χώρος στις διαπραγματεύσεις. Μέχρι το πρωί της Τετάρτης, όμως, η ρητορική είχε αλλάξει ξανά: ο Αμερικανός πρόεδρος προειδοποίησε ότι οι βομβαρδισμοί θα ξαναρχίσουν «σε πολύ υψηλότερο επίπεδο και ένταση» εάν η Τεχεράνη δεν αποδεχθεί τους όρους της Ουάσινγκτον.

Η ασάφεια αυτή έχει εντείνει τη σύγχυση γύρω από την αμερικανική στρατηγική. Η κυβέρνηση προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη διατήρηση της εκεχειρίας, την αποτροπή νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης και την ανάγκη να ανοίξει ξανά η θαλάσσια οδός από την οποία εξαρτάται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς. Οι οικονομικές συνέπειες είναι ήδη αισθητές, καθώς οι διακυμάνσεις στις τιμές του πετρελαίου επηρεάζουν τις αγορές, τα καύσιμα και το πολιτικό κλίμα στις ΗΠΑ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

Η στρατηγική φαίνεται να αλλάζει συχνά με βάση τις δηλώσεις του Τραμπ, τις οποίες στη συνέχεια καλούνται να εξηγήσουν ή να εξομαλύνουν οι υπουργοί του. Το αποτέλεσμα είναι μια πολιτική εικόνα ασυνέχειας: άλλοτε η Ουάσινγκτον εμφανίζεται να κλείνει το κεφάλαιο των στρατιωτικών επιχειρήσεων και άλλοτε να απειλεί με νέα επίθεση.

Παράλληλα, οι ΗΠΑ αναζητούν στήριξη από συμμάχους για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Ωστόσο, αρκετές χώρες εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι σε μια απευθείας στρατιωτική εμπλοκή υπό αμερικανική ηγεσία. Η Γαλλία έχει ήδη μετακινήσει την ομάδα κρούσης του αεροπλανοφόρου Charles de Gaulle προς την Ερυθρά Θάλασσα, στο πλαίσιο προετοιμασίας για πιθανή γαλλοβρετανική αποστολή θαλάσσιας ασφάλειας, ξεχωριστή από την αμερικανική πρωτοβουλία.