Η ΕΚΤ βάζει χρονοδιάγραμμα για το νέο ενιαίο πλαίσιο τραπεζικών αναφορών

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανακοίνωσε τα βασικά ορόσημα για την εφαρμογή του Ολοκληρωμένου Πλαισίου Αναφοράς, γνωστού ως Integrated Reporting Framework ή IReF, ανοίγοντας τον δρόμο για μια από τις σημαντικότερες τεχνικές μεταρρυθμίσεις στον τρόπο με τον οποίο οι τράπεζες της ζώνης του ευρώ υποβάλλουν στατιστικά στοιχεία στις αρχές.

Στόχος του νέου πλαισίου είναι η εναρμόνιση των απαιτήσεων υποβολής στοιχείων για τις τράπεζες που είναι εγκατεστημένες στη ζώνη του ευρώ. Στην πράξη, η ΕΚΤ επιχειρεί να συγκεντρώσει διάσπαρτες στατιστικές υποχρεώσεις σε ένα ενιαίο, τυποποιημένο πλαίσιο, άμεσα εφαρμοστέο στα πιστωτικά ιδρύματα. Η κίνηση αυτή δεν αφορά μόνο την τεχνική απλούστευση των αναφορών, αλλά και τη δημιουργία μιας κοινής βάσης δεδομένων και κανόνων για μελλοντικές πρωτοβουλίες ενοποίησης στοιχείων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το πρώτο κρίσιμο βήμα θα είναι η δημόσια διαβούλευση επί του σχεδίου κανονισμού για το IReF, η οποία προγραμματίζεται για το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Η διαβούλευση θα αποτελέσει ουσιαστικά το σημείο στο οποίο ο τραπεζικός κλάδος, οι εθνικές αρχές και οι λοιποί εμπλεκόμενοι φορείς θα μπορέσουν να τοποθετηθούν επί των τεχνικών και θεσμικών παραμέτρων του νέου πλαισίου, πριν αυτό λάβει την τελική νομοθετική του μορφή.

Το δεύτερο στάδιο μεταφέρεται στο 2030. Από το δεύτερο τρίμηνο εκείνου του έτους προβλέπεται να ξεκινήσει πιλοτική φάση διάρκειας ενός έτους, κατά την οποία οι υπόχρεοι υποβολής στοιχείων θα κληθούν να δοκιμάσουν την ετοιμότητά τους να ανταποκριθούν στις νέες απαιτήσεις. Η περίοδος αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα λειτουργήσει ως τεχνική πρόβα για τις τράπεζες και το Ευρωσύστημα. Θα επιτρέψει τον εντοπισμό αδυναμιών, την επίλυση διαρθρωτικών προβλημάτων και την προσαρμογή των συστημάτων πριν από την πρώτη επίσημη μετάδοση δεδομένων.

Η πλήρης εκκίνηση του νέου πλαισίου τοποθετείται στο δεύτερο τρίμηνο του 2031. Τότε θα ξεκινήσει η πρώτη επίσημη υποβολή στοιχείων IReF, με παράλληλη μεταβατική περίοδο ενός έτους. Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης, οι υφιστάμενες στατιστικές αναφορές που εμπίπτουν στο πεδίο του IReF θα συνεχίσουν να υποβάλλονται ταυτόχρονα με τις νέες αναφορές, ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή μετάβαση και η συγκρισιμότητα των δεδομένων.

Η ΕΚΤ υπογραμμίζει ότι τα χρονοδιαγράμματα τελούν υπό την αίρεση της υιοθέτησης του σχετικού κανονισμού, μετά και την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης. Με άλλα λόγια, το πλαίσιο έχει πλέον πολιτικό και τεχνικό ορίζοντα, αλλά η οριστική του μορφή θα εξαρτηθεί από τη θεσμική διαδικασία που θα προηγηθεί.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η αναφορά της ΕΚΤ στη γεωπολιτική διάσταση του έργου. Το Ευρωσύστημα δηλώνει ότι λαμβάνει υπόψη τις τρέχουσες γεωπολιτικές εξελίξεις και ότι θα βασιστεί περισσότερο σε τεχνολογικές λύσεις εγκατεστημένες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με στόχο την ενίσχυση της ψηφιακής κυριαρχίας της Ευρώπης. Στο πλαίσιο αυτό, η εφαρμογή του IReF προβλέπεται να γίνει εντός ευρωπαϊκού cloud, επιλογή που δείχνει ότι η υποδομή των τραπεζικών δεδομένων αντιμετωπίζεται πλέον ως ζήτημα στρατηγικής αυτονομίας και όχι απλώς ως τεχνική διευθέτηση.

Για τις τράπεζες, το βασικό διακύβευμα είναι διπλό. Βραχυπρόθεσμα, η μετάβαση θα απαιτήσει επενδύσεις σε συστήματα, διαδικασίες, χαρτογράφηση δεδομένων και εσωτερικούς ελέγχους. Μακροπρόθεσμα, όμως, η ΕΚΤ εκτιμά ότι το ενιαίο πλαίσιο θα μειώσει το βάρος υποβολής στοιχείων, περιορίζοντας επικαλύψεις και ασυνέπειες ανάμεσα σε διαφορετικά εθνικά συστήματα συλλογής δεδομένων.

Παράλληλα, προετοιμάζεται αναλυτικό σχέδιο εφαρμογής του κανονισμού IReF, το οποίο θα περιλαμβάνει πρόσθετες μεθοδολογικές και τεχνικές λεπτομέρειες. Το σχέδιο αυτό θα αποσαφηνίσει πώς θα εξελιχθούν τα επιμέρους εθνικά πλαίσια συλλογής στοιχείων, αλλά και πώς θα ενσωματωθούν τυχόν υπολειπόμενες απαιτήσεις ανά χώρα, ώστε να παραμείνουν συμβατές με τη νέα ενιαία αρχιτεκτονική.

Το IReF αποτελεί επίσης το πρώτο χειροπιαστό βήμα προς την ευρύτερη ενοποίηση της στατιστικής, προληπτικής και σχετικής με την εξυγίανση υποβολής στοιχείων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η διαδικασία αυτή συντονίζεται από την Joint Bank Reporting Committee, ενώ ήδη από το τέταρτο τρίμηνο του 2025 έχουν ξεκινήσει προπαρασκευαστικές εργασίες για ένα κοινό λεξικό δεδομένων σε συνεργασία με εκπροσώπους του τραπεζικού κλάδου.

Η μεταρρύθμιση δεν είναι άμεση, αλλά το χρονοδιάγραμμα που ανακοίνωσε η ΕΚΤ δίνει πλέον σαφή κατεύθυνση στην αγορά. Για τις ευρωπαϊκές τράπεζες, η επόμενη πενταετία θα είναι περίοδος προσαρμογής σε ένα περιβάλλον όπου η ποιότητα, η τυποποίηση και η τεχνολογική κυριαρχία των δεδομένων θα αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Για το Ευρωσύστημα, το IReF είναι ένα βήμα προς μια πιο ενιαία, πιο αποτελεσματική και πιο ψηφιακά αυτόνομη ευρωπαϊκή εποπτική και στατιστική υποδομή.