Η Ευρώπη μπαίνει στον ακριβότερο ενεργειακό χειμώνα μετά την κρίση του 2022

Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη προχειμερινή άνοδο των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας από την ενεργειακή κρίση του 2022. Η αγορά προεξοφλεί έναν δύσκολο χειμώνα, καθώς το ακριβό φυσικό αέριο, τα χαμηλότερα από το κανονικό αποθέματα και οι διαταραχές στις παγκόσμιες ροές LNG επαναφέρουν το ασφάλιστρο κινδύνου στα ενεργειακά συμβόλαια.

Η άνοδος δεν αποτελεί ακόμη επανάληψη των ακραίων συνθηκών του 2022. Δείχνει, όμως, ότι η ευρωπαϊκή αγορά παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητη σε κάθε μεταβολή του καιρού, της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές και των εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Το συμβόλαιο γερμανικής ηλεκτρικής ενέργειας για το δ΄ τρίμηνο είχε αποτιμηθεί στα 170,37 ευρώ ανά μεγαβατώρα στις 17 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με τα στοιχεία της ICE. Παράλληλα, το συμβόλαιο βάσης για ολόκληρο το 2027 βρισκόταν στα 132,03 ευρώ/MWh, σύμφωνα με την EEX.

Στο φυσικό αέριο, το ολλανδικό TTF – σημείο αναφοράς για την Ευρώπη – είχε φτάσει πρόσφατα στα 78,72 ευρώ/MWh, πριν υποχωρήσει προς την περιοχή των 74 ευρώ. Πρόκειται για επίπεδα υπερδιπλάσια σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα και τα υψηλότερα από το 2023.

Γιατί το φυσικό αέριο παρασύρει το ρεύμα

Παρά τη μεγάλη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών, οι μονάδες φυσικού αερίου εξακολουθούν να καθορίζουν την οριακή τιμή του ηλεκτρισμού για πολλές ώρες στην ευρωπαϊκή χονδρεμπορική αγορά. Όταν ανεβαίνει το TTF, αυξάνεται άμεσα το μεταβλητό κόστος των ηλεκτροπαραγωγών και, κατά συνέπεια, οι προθεσμιακές τιμές του ρεύματος.

Η σχέση γίνεται ακόμη εντονότερη τον χειμώνα. Η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας και θέρμανσης αυξάνεται, ενώ περιόδους χαμηλής αιολικής παραγωγής πρέπει να καλύψουν θερμικές μονάδες. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, το φυσικό αέριο καλύπτει περίπου το 16% της ηλεκτροπαραγωγής, γεγονός που διατηρεί ισχυρή τη σύνδεση ανάμεσα στις δύο αγορές.

Οι αποθήκες δεν προσφέρουν το συνηθισμένο «μαξιλάρι»

Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι η Ευρώπη πλησιάζει στη χειμερινή περίοδο με σαφώς μικρότερη ασφάλεια αποθεμάτων. Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης βρίσκονται περίπου στο 67%-69% της δυναμικότητάς τους, έναντι εποχικού μέσου όρου κοντά στο 85%.

Η διαφορά αυτή σημαίνει ότι η ήπειρος διαθέτει μικρότερο περιθώριο απορρόφησης ενός ψυχρού κύματος ή μιας νέας διακοπής εφοδιασμού. Η Γερμανία εξετάζει ήδη κίνητρα προς τις εταιρείες ώστε να ενισχύσουν την αποθήκευση πριν από την έναρξη της περιόδου θέρμανσης, σύμφωνα με το Reuters.

Η νέα εξάρτηση από το LNG

Μετά τη δραστική μείωση των ρωσικών ροών μέσω αγωγών, η Ευρώπη αντικατέστησε έναν γεωγραφικά συγκεντρωμένο κίνδυνο με μια περισσότερο παγκοσμιοποιημένη εξάρτηση από το LNG. Αυτό προσφέρει περισσότερες δυνητικές πηγές προμήθειας, αλλά συνδέει άμεσα την ευρωπαϊκή αγορά με τις τιμές και τη ζήτηση στην Ασία.

Οι διαταραχές στις εξαγωγές του Κατάρ και οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή έχουν περιορίσει την προσφορά. Οι τιμές των φορτίων LNG στη Βόρεια Ασία έφτασαν περίπου στα 26 δολάρια ανά εκατομμύριο βρετανικές θερμικές μονάδες, αυξημένες κατά περίπου 150% από τον Φεβρουάριο. Η ακριβή τιμή έχει περιορίσει τις ασιατικές αγορές και έχει στρέψει φορτία προς την Ευρώπη, αλλά αυτό δεν εξαλείφει τον κίνδυνο νέου ανταγωνισμού εάν η θερμοκρασία πέσει απότομα. Οι ευρωπαϊκές εισαγωγές LNG εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 7,98 εκατ. τόνους τον Σεπτέμβριο και θα ξεπεράσουν τα 10 εκατ. τους επόμενους μήνες, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters.

Ο καιρός μπορεί να αλλάξει την εικόνα

Το βασικό καθοδικό σενάριο για τις τιμές είναι ένας ήπιος και ανεμώδης χειμώνας. Η ενδεχόμενη ενίσχυση του Ελ Νίνιο μπορεί να φέρει ισχυρότερους ανέμους στη Βόρεια Θάλασσα, αυξάνοντας την παραγωγή των αιολικών πάρκων και μειώνοντας την κατανάλωση φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή.

Αντίθετα, ένας συνδυασμός χαμηλών θερμοκρασιών και ασθενούς αιολικής παραγωγής θα μπορούσε να προκαλέσει ταχεία άντληση αποθεμάτων και νέα άνοδο του TTF. Αναλυτές θεωρούν ότι, σε ένα δυσμενές σενάριο, το φυσικό αέριο μπορεί να κινηθεί πάνω από τα 100 ευρώ/MWh.

Πλήγμα σε βιομηχανία, πληθωρισμό και νοικοκυριά

Οι υψηλές προθεσμιακές τιμές επηρεάζουν πρώτα τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις που ανανεώνουν συμβόλαια για τον χειμώνα και το 2027. Χημικά, λιπάσματα, μέταλλα, γυαλί και χαρτί βρίσκονται εκ νέου αντιμέτωπα με κόστος ενέργειας αισθητά υψηλότερο από εκείνο ανταγωνιστών στις ΗΠΑ και σε τμήματα της Ασίας.

Για τα νοικοκυριά, η μετάδοση είναι πιο αργή, επειδή μεσολαβούν σταθερά τιμολόγια, ρυθμιζόμενες χρεώσεις και κυβερνητικά μέτρα. Είναι όμως ήδη ορατή: στη Βρετανία, το ανώτατο όριο των λογαριασμών αυξάνεται κατά 4% από τον Οκτώβριο, με τη μέση τιμή ηλεκτρισμού στις 26,32 πένες/kWh και του αερίου στις 7,97 πένες/kWh, σύμφωνα με την Ofgem.

Η ανατίμηση της ενέργειας δημιουργεί ταυτόχρονα νέο πληθωριστικό κίνδυνο. Η ΕΚΤ καλείται να διακρίνει εάν πρόκειται για προσωρινό σοκ προσφοράς ή για εξέλιξη που θα περάσει στους μισθούς και στις τιμές των υπόλοιπων αγαθών. Η Κριστίν Λαγκάρντ έχει τονίσει ότι η νομισματική πολιτική δεν θα αντιδράσει μηχανικά στην άνοδο του πετρελαίου και του αερίου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο κίνδυνος αγνοείται.

Δεν είναι 2022, αλλά τα περιθώρια ασφαλείας στενεύουν

Η Ευρώπη διαθέτει σήμερα περισσότερους τερματικούς σταθμούς LNG, καλύτερα διασυνδεδεμένα δίκτυα και μεγαλύτερη εμπειρία στη διαχείριση κρίσεων. Δεν βρίσκεται, συνεπώς, στην ίδια θέση με το 2022.

Η τρέχουσα άνοδος, ωστόσο, υπενθυμίζει ότι η ασφάλεια εφοδιασμού εξακολουθεί να αγοράζεται ακριβά. Με το γερμανικό ρεύμα του δ΄ τριμήνου πάνω από τα 170 ευρώ/MWh και το TTF κοντά στα υψηλότερα επίπεδα τριετίας, ο ευρωπαϊκός χειμώνας θα κριθεί από τρεις μεταβλητές: θερμοκρασίες, αιολική παραγωγή και διαθεσιμότητα LNG. Μια αρνητική εξέλιξη σε δύο από αυτές αρκεί για να μετατρέψει τη σημερινή προειδοποιητική άνοδο σε νέα ενεργειακή δοκιμασία.