Η παγκόσμια έλλειψη ντίζελ απειλεί να παραταθεί έως το 2027

Η παγκόσμια αγορά ντίζελ βρίσκεται αντιμέτωπη με μια παρατεταμένη περίοδο στενότητας, η οποία ενδέχεται να διαρκέσει έως το 2027. Οι πόλεμοι στο Ιράν και στην Ουκρανία έχουν διαταράξει βασικές ροές καυσίμων από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία, ενώ τα αποθέματα στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.

Ένας ακόμη ανησυχητικός δείκτης προέρχεται από την αγορά αποθήκευσης. Σύμφωνα με τον μεσίτη αποθηκευτικών χώρων The Tank Tiger, η χωρητικότητα δεξαμενών ντίζελ που διατίθεται προς μίσθωση στη Βόρεια Αμερική και στα νησιά της Καραϊβικής ανήλθε τον Οκτώβριο στα 13 εκατομμύρια βαρέλια, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών. Τον Ιούνιο η αντίστοιχη χωρητικότητα ήταν 11 εκατομμύρια βαρέλια.

Η αύξηση αυτή δεν αποτελεί ένδειξη επάρκειας. Αντίθετα, σημαίνει ότι διυλιστήρια και εμπορικές εταιρείες αφήνουν τις δεξαμενές τους άδειες και δεν ανανεώνουν τις μισθώσεις, επειδή δεν υπάρχει αρκετό διαθέσιμο καύσιμο για να αποθηκευτεί.

Άδειες δεξαμενές, λιγοστά αποθέματα

«Περισσότεροι χώροι αποθήκευσης είναι διαθέσιμοι προς ενοικίαση επειδή κανείς δεν θέλει να ανανεώσει τα υφιστάμενα συμβόλαιά του. Γιατί να πληρώσει κάποιος για μια δεξαμενή όταν δεν υπάρχει ντίζελ για να αποθηκεύσει;» δήλωσε στο Reuters ο διευθύνων σύμβουλος της Tank Tiger, Στίβεν Μπαρσαμιάν.

Οι δεξαμενές συνήθως μισθώνονται για διάστημα από έξι μήνες έως έναν χρόνο. Κατά τον Μπαρσαμιάν, ο συνδυασμός της πτώσης των αποθεμάτων και της αυξανόμενης διαθεσιμότητας αποθηκευτικών χώρων δείχνει ότι οι παράγοντες της αγοράς περιμένουν περιορισμένη προσφορά τουλάχιστον έως το πρώτο τρίμηνο του επόμενου έτους.

Στις ΗΠΑ, τα συνολικά αποθέματα ντίζελ μειώθηκαν στα 107,9 εκατομμύρια βαρέλια την εβδομάδα που έληξε στις 11 Σεπτεμβρίου. Πρόκειται, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ (EIA), για το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί για τη συγκεκριμένη εποχή του έτους από το 1982, όταν άρχισε η τήρηση των σχετικών στοιχείων.

Η ταχύτητα με την οποία αντλείται καύσιμο από τις αμερικανικές αποθήκες αποτυπώνει την πίεση που δέχεται η αγορά. Ταυτόχρονα, οι άδειες δεξαμενές που επιστρέφουν προς μίσθωση υπογραμμίζουν ότι η κρίση δεν θεωρείται προσωρινή.

Κάτω από τα 100 εκατομμύρια βαρέλια

Οι προβλέψεις της EIA ενισχύουν τις ανησυχίες. Η υπηρεσία εκτιμά ότι τα αμερικανικά αποθέματα αποσταγμάτων – κατηγορία στην οποία περιλαμβάνεται το ντίζελ – θα υποχωρήσουν κάτω από τα 100 εκατομμύρια βαρέλια τον Σεπτέμβριο.

Αναμένεται επίσης να παραμείνουν χαμηλότερα από το κατώτερο όριο της τελευταίας πενταετίας έως το τέλος του 2026 και κατά το μεγαλύτερο μέρος του 2027. Η πρόβλεψη αυτή εντείνει τον φόβο ότι οι υψηλές τιμές θα αποκτήσουν μονιμότερα χαρακτηριστικά, ιδιαίτερα εάν συνεχιστούν οι γεωπολιτικές αναταράξεις.

Το ντίζελ αποτελεί κρίσιμο καύσιμο για τη γεωργία, τη μεταποίηση, τις κατασκευές και τις βαριές οδικές μεταφορές. Επομένως, η αύξηση της τιμής του δεν περιορίζεται στα πρατήρια, αλλά μεταφέρεται στο κόστος παραγωγής και διανομής σχεδόν κάθε προϊόντος.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η μέση τιμή λιανικής ξεπέρασε αυτόν τον μήνα τα 6 δολάρια ανά γαλόνι για πρώτη φορά. Η εξέλιξη πιέζει αγρότες, μεταφορείς και μικρές επιχειρήσεις, ενώ προκαλεί πολιτικές ανησυχίες στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.

Οι επιχειρήσεις περιορίζουν τις διαδρομές

Η EcoBox Dumpsters, αμερικανική εταιρεία διαχείρισης αποβλήτων, προσπαθεί να συγκρατήσει το αυξανόμενο κόστος χρησιμοποιώντας μικρότερα φορτηγά όπου αυτό είναι δυνατό και συνδυάζοντας παραδόσεις και παραλαβές στην ίδια περιοχή. Παράλληλα, επιβεβαιώνει εκ των προτέρων τα προγράμματα παραλαβών, ώστε να αποφεύγονται άσκοπες διαδρομές.

«Κάθε περιττή μετακίνηση φορτηγού έχει πλέον πολύ μεγαλύτερο κόστος», δήλωσε ο ιδιοκτήτης της επιχείρησης, Ντέιβιντ Γκάριγκους.

Παρόμοιες προσαρμογές αναμένεται να γίνουν συχνότερες όσο το ακριβό καύσιμο συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους και αναγκάζει τις επιχειρήσεις να μετακυλίουν μέρος του κόστους στους καταναλωτές.

Παγκόσμια πίεση στα αποθέματα

Η στενότητα δεν περιορίζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στον ευρωπαϊκό κόμβο αποθήκευσης, διύλισης και εμπορίας Άμστερνταμ – Ρότερνταμ – Αμβέρσα, τα αποθέματα ντίζελ ήταν τον Ιούλιο κατά 16% χαμηλότερα από τον μέσο όρο της προηγούμενης πενταετίας, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Insights Global.

Στη Σιγκαπούρη, τα αποθέματα αποσταγμάτων διαμορφώθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες κατά μέσο όρο στα 8,2 εκατομμύρια βαρέλια. Παρότι βρίσκονται κοντά στα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στο Ιράν, παραμένουν χαμηλότερα από τον μέσο όρο των 9,6 εκατομμυρίων βαρελιών που είχε καταγραφεί το 2025.

Οι συνέπειες είναι ιδιαίτερα έντονες στις οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγωγές καυσίμων. «Διάφορες αναδυόμενες αγορές της Ασίας έχουν επηρεαστεί αρκετά σημαντικά», ανέφερε η Αντρέα Πεσκατόρι, αναπληρώτρια επικεφαλής του τμήματος Ασίας-Ειρηνικού του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

Περιορισμένες ελπίδες αποκλιμάκωσης

Στελέχη της ενεργειακής βιομηχανίας εκτιμούν ότι η παγκόσμια προσφορά ντίζελ θα παραμείνει περιορισμένη καθ’ όλη τη διάρκεια του χειμώνα. Ο κίνδυνος θα αυξηθεί εάν οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή προκαλέσουν νέες διαταραχές στις εξαγωγές ή εάν παραταθούν οι ρωσικοί περιορισμοί στις εξαγωγές ντίζελ.

Πρόσθετη πίεση ενδέχεται να εκδηλωθεί στην Ανατολική Ακτή των ΗΠΑ, καθώς οι αγοραστές ενισχύουν τα αποθέματα αποσταγμάτων ενόψει της περιόδου θέρμανσης. Ο Άλεξ Χόουντς, διευθυντής στρατηγικής για την αγορά ενέργειας στη StoneX, εκτιμά ότι οι τιμές μπορεί να αυξηθούν περαιτέρω προτού φτάσουν στην κορύφωσή τους.

Υπάρχουν, πάντως, ορισμένες πιθανές βαλβίδες εκτόνωσης. Τα περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων έχουν εκτιναχθεί, γεγονός που δημιουργεί ισχυρό κίνητρο για αύξηση της παραγωγής. Το αμερικανικό crack spread του ντίζελ  – η διαφορά ανάμεσα στην τιμή του ντίζελ εξαιρετικά χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο και στην τιμή του αργού πετρελαίου – έφτασε στις 14 Σεπτεμβρίου στο επίπεδο-ρεκόρ των 118,62 δολαρίων ανά βαρέλι.

Ανακούφιση θα μπορούσε να προσφέρει και η Κίνα, η οποία έχει αυξήσει σταθερά τις εξαγωγές διυλισμένων καυσίμων τους τελευταίους μήνες.

Ωστόσο, η ισορροπία παραμένει εύθραυστη. Μια νέα κλιμάκωση στον πόλεμο με το Ιράν ή στη σύγκρουση Ρωσίας – Ουκρανίας, καθώς και μια σοβαρή βλάβη ή διακοπή λειτουργίας μεγάλου διυλιστηρίου, θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέο άλμα στις τιμές.

«Τα σημερινά θεμελιώδη δεδομένα δείχνουν ότι οι υψηλότερες τιμές θα παραμείνουν για αρκετό χρονικό διάστημα», προειδοποίησε ο Χόουντς.