Ιράν: Απειλές προς τους γείτονες αλλά και νέα διπλωματική κινητικότητα

Η Τεχεράνη ανεβάζει τους τόνους απέναντι στις γειτονικές χώρες ενώ η Ουάσιγκτον εντείνει την οικονομική πίεση και μια σειρά περιφερειακών δυνάμεων επιχειρούν είτε να αποκαταστήσουν τη διπλωματία είτε να περιορίσουν τις επιπτώσεις από την αναστάτωση στις θαλάσσιες οδούς του Περσικού Κόλπου.

Ο νέος γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ προειδοποίησε τις γειτονικές χώρες να μην πάρουν μέρος σε νέες αμερικανικές προσπάθειες οικονομικής απομόνωσης της Τεχεράνης. Ο Ρεζαΐ κατέστησε σαφές ότι το Ιράν θεωρεί οποιαδήποτε περιφερειακή συμμετοχή στην αμερικανική οικονομική πίεση εχθρική ενέργεια και άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο αντιποίνων εναντίον συμφερόντων ή οδών μεταφοράς ενέργειας των χωρών που θα συνταχθούν με την Ουάσιγκτον.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

“Πράσινο φως” από το Ιράν στα ιρακινά πετρελαιοφόρα για τα Στενά του Ορμούζ

Η Τεχεράνη διευκολύνει τη Βαγδάτη, ενώ το Ιράκ αναζητά παράλληλα εναλλακτικές οδούς εξαγωγής αργού μέσω Τουρκίας, Συρίας και Ιορδανίας

Ο 71χρονος Ρεζαΐ υπήρξε διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης από το 1981 έως το 1997 και βρίσκεται εδώ και δεκαετίες στον πυρήνα του ιρανικού συστήματος εξουσίας. Ανέλαβε τη νέα θέση στις 9 Αυγούστου, σε μια περίοδο κατά την οποία οι αλλαγές στην κορυφή της ιρανικής ηγεσίας ερμηνεύονται ως ένδειξη σκληρότερης στάσης απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Ρεζαΐ προειδοποίησε ότι, εάν χώρες της περιοχής υποστηρίξουν την αμερικανική οικονομική εκστρατεία, το Ιράν θα μπορούσε να στραφεί ακόμη και εναντίον εναλλακτικών διαδρομών εξαγωγής πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο. Παράλληλα, ανέφερε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις με το Ομάν για τη διαχείριση της διέλευσης από τα Στενά και για την πιθανή επιβολή τελών.

Ειδική διέλευση για ιρακινό πετρέλαιο

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, Βαγδάτη και Τεχεράνη ανακοίνωσαν ότι ορισμένα πλοία που μεταφέρουν ιρακινό πετρέλαιο έλαβαν άδεια να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ. Η ιρανική πλευρά έκανε λόγο για ειδικές διευκολύνσεις έπειτα από διπλωματικές επαφές με την ιρακινή κυβέρνηση, χωρίς να διευκρινίζεται πόσα πλοία αφορά η συμφωνία ή εάν υπήρξε κάποιο αντάλλαγμα.

Για το Ιράκ, η κατάσταση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς η οικονομία του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές πετρελαίου. Η Βαγδάτη εξετάζει πλέον πιο ενεργά τη διαφοροποίηση των εξαγωγικών της οδών, μεταξύ άλλων μέσω του τουρκικού λιμανιού Τσεϊχάν, αλλά και με μακροπρόθεσμα σχέδια για διαδρομές προς το Μπανιάς της Συρίας και την Άκαμπα της Ιορδανίας.

Η Αίγυπτος επιχειρεί να επαναφέρει τη διπλωματία

Την ίδια στιγμή, το Κάιρο προσπαθεί να δημιουργήσει νέο δίαυλο μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών. Ο Αιγύπτιος υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελάτι συνομίλησε με τον Ιρανό ομόλογό του Αμπάς Αραγτσί για τις προοπτικές επανέναρξης των διαπραγματεύσεων, αλλά και για τις συνομιλίες της Τεχεράνης με το Ομάν σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ.

Γαλλία και Σαουδική Αραβία αναζητούν εναλλακτικές οδούς

Παράλληλα, το Παρίσι και το Ριάντ στρέφουν το ενδιαφέρον τους στην επόμενη ημέρα των ενεργειακών μεταφορών. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν αναμένεται να εξετάσουν σχέδια που θα μπορούσαν να μειώσουν την εξάρτηση από τα Στενά του Ορμούζ.

Στις προτάσεις που συζητούνται περιλαμβάνονται η ενίσχυση της χρήσης λιμανιών του Ομάν που βρίσκονται εκτός Περσικού Κόλπου, η επέκταση υφιστάμενων πετρελαιαγωγών στη Σαουδική Αραβία και αλλού, καθώς και η δημιουργία νέων σιδηροδρομικών συνδέσεων. Γαλλία και Σαουδική Αραβία έχουν ήδη συγκροτήσει κοινή ομάδα εργασίας για ενεργειακές και εφοδιαστικές συνδέσεις ανάμεσα στη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη.

Ωστόσο, οι εναλλακτικές λύσεις δεν μπορούν βραχυπρόθεσμα να αντικαταστήσουν πλήρως τα Στενά. Η συνδυασμένη διαθέσιμη δυναμικότητα βασικών παρακαμπτήριων αγωγών της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων υπολογίζεται σε περίπου 4,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, πολύ χαμηλότερα από τις ποσότητες που περνούσαν υπό κανονικές συνθήκες από το Ορμούζ.

Νέα ισραηλινά πλήγματα σε Συρία και Γάζα

Η ένταση δεν περιορίζεται στο Ιράν. Το Σάββατο 22 Αυγούστου ισραηλινό μη επανδρωμένο αεροσκάφος έπληξε όχημα στο χωριό Μπέιτ Τζιν της νοτιοδυτικής Συρίας. Η συριακή πλευρά ανακοίνωσε τραυματισμούς αμάχων και κατηγόρησε το Ισραήλ για παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας, ενώ ο ισραηλινός στρατός υποστήριξε ότι στόχος ήταν άτομο που προετοίμαζε επίθεση. Το Ισραήλ έχει πραγματοποιήσει εκατοντάδες πλήγματα στη Συρία μετά την ανατροπή του Μπασάρ αλ Άσαντ στα τέλη του 2024.

Την ίδια ημέρα, ισραηλινή επίθεση στην κεντρική Γάζα προκάλεσε τον θάνατο ενός Παλαιστινίου και τον τραυματισμό ακόμη ενός, σύμφωνα με το νοσοκομείο Μαρτύρων Αλ Άκσα. Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι στόχος ήταν ο Σαρίφ αλ Χασανάτ, τον οποίο χαρακτήρισε διοικητή της Χαμάς που συμμετείχε στην αποκατάσταση υπόγειων υποδομών της οργάνωσης.