Ιράν: «Ναι» σε συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ, αλλά όχι σε άμεσο άνοιγμα

Το Ιράν ανακοίνωσε το Σάββατο ότι βρίσκεται «πολύ κοντά» σε συμφωνία με το Ομάν για τις ρυθμίσεις ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι η εξέλιξη αυτή από μόνη της δεν αρκεί για την πλήρη επαναλειτουργία της στρατηγικής θαλάσσιας οδού.

Την ίδια ώρα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατηγόρησαν την Τεχεράνη ότι έπληξε με πύραυλο πλοίο που συνδέεται με την κρατική πετρελαϊκή εταιρεία της χώρας, σε ένα ακόμη επεισόδιο που υπογραμμίζει την ένταση στην περιοχή.

Η συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν θεωρείται κρίσιμο βήμα για μια ευρύτερη διευθέτηση με στόχο τον τερματισμό του πολέμου που ξέσπασε μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Οι εχθροπραξίες οδήγησαν την Τεχεράνη να θέσει υπό τον έλεγχό της την κυριότερη θαλάσσια αρτηρία εξαγωγής ενεργειακών προϊόντων από τον Κόλπο.

Αμερικανός αξιωματούχος, που μίλησε την Παρασκευή υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον αναμένει σύντομα συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν, των δύο χωρών που βρίσκονται εκατέρωθεν του στενού, ώστε να καταστεί δυνατή η αποκατάσταση της ομαλής διακίνησης πετρελαίου.

Η Τεχεράνη θέτει πρόσθετους όρους

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αρακτσί δήλωσε ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται «πολύ κοντά» σε συμφωνία για τη δημιουργία νέας ναυτιλιακής διαδρομής μέσω του Ορμούζ. Διευκρίνισε, όμως, ότι η πλήρης επαναλειτουργία του στενού εξαρτάται και από άλλες προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων η καταβολή αποζημιώσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες προς το Ιράν.

Πρόσθετα αιτήματα παρουσίασε ο γραμματέας του ανώτατου οργάνου εθνικής ασφάλειας του Ιράν, Μοχάμεντ Μπακέρ Ζολκάντρ. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο τερματισμός των αμερικανικών απειλών κατά της Τεχεράνης, η παύση των επιθέσεων εναντίον του Ιράν και των συμμάχων του σε Λίβανο, Παλαιστίνη, Υεμένη και Ιράκ, η άρση του αποκλεισμού και των κυρώσεων, καθώς και η αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων.

Ομάν: «Θετικές και εποικοδομητικές» οι συνομιλίες

Το Ομάν χαρακτήρισε τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ «θετικές και εποικοδομητικές», ενώ παράλληλα καταδίκασε τις επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον πλοίων που διέρχονται από την περιοχή, χωρίς να αποδώσει ευθύνη σε συγκεκριμένη πλευρά.

Το υπουργείο Εξωτερικών του Ομάν υπογράμμισε την ανάγκη να αποφευχθούν ενέργειες που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τις συνομιλίες και την πρόοδο που έχει ήδη επιτευχθεί, επισημαίνοντας ότι θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντα όλων των εμπλεκόμενων πλευρών.

Σύμφωνα με τον Αρακτσί, το προηγούμενο σύστημα διαχωρισμού της ναυτιλιακής κυκλοφορίας στο στενό δεν θεωρείται πλέον αποδεκτό από την Τεχεράνη. Ιράν και Ομάν συζητούν πλέον τη δημιουργία προσωρινής διαδρομής, έως ότου διευθετηθούν τα τεχνικά και νομικά ζητήματα για μια μόνιμη λύση.

Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν εκτίμησε ότι οι σημερινές συνθήκες αποτελούν την καλύτερη ευκαιρία για την επίτευξη συμφωνίας, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν εμφανίζεται ενισχυμένο και ενωμένο μετά τους μήνες πολέμου.

Νέο επεισόδιο στα Στενά του Ορμούζ

Η διπλωματική κινητικότητα εξελίσσεται σε ένα περιβάλλον συνεχιζόμενης στρατιωτικής έντασης. Το Ιράν έχει απαντήσει στις αμερικανικές επιθέσεις πλήττοντας αμερικανικές βάσεις σε χώρες του Κόλπου και στην Ιορδανία, καθώς και πλοία που κινούνται στα Στενά του Ορμούζ.

Πριν από την έναρξη του πολέμου, από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων μεταφορών πετρελαίου και φυσικού αερίου, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε διαταραχή της ναυσιπλοΐας ζήτημα παγκόσμιας οικονομικής σημασίας.

Τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν το Σάββατο ότι πλοίο που συνδέεται με την κρατική πετρελαϊκή εταιρεία τους δέχθηκε πυραυλική επίθεση από το Ιράν ενώ διέσχιζε το στενό. Δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί.

Η βρετανική υπηρεσία UKMTO, η οποία παρακολουθεί την εμπορική ναυσιπλοΐα, ανέφερε ότι πλοίο τυλίχθηκε στις φλόγες μετά από πλήγμα άγνωστου βλήματος. Η πυρκαγιά τέθηκε υπό έλεγχο και δεν καταγράφηκαν περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει άμεση τοποθέτηση των ιρανικών αρχών για το περιστατικό.

Η Ουάσινγκτον συνδέει την άρση του αποκλεισμού με τη συμφωνία

Τις τελευταίες εβδομάδες, η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι μια συμφωνία για την επαναλειτουργία του Ορμούζ βρίσκεται κοντά, ενώ η Τεχεράνη σε αρκετές περιπτώσεις είχε διαψεύσει ότι βρίσκονταν σε εξέλιξη σχετικές συνομιλίες.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι, μόλις ανακοινωθεί συμφωνία για την ανεμπόδιστη αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προχωρήσουν στην άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμένων. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι οι αμερικανικές κινήσεις θα εξαρτηθούν από την εφαρμογή των δεσμεύσεων που θα αναλάβει η Τεχεράνη.

Από την πλευρά τους, οι Φρουροί της Επανάστασης ξεκαθάρισαν ότι το πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ εξαρτάται από την αποδοχή των ιρανικών όρων από την Ουάσινγκτον και όχι αποκλειστικά από τις συνομιλίες μεταξύ Ιράν και Ομάν.

«Όποτε οι Ηνωμένες Πολιτείες αποδεχθούν τους όρους του Ιράν, τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξει ξανά», δήλωσε ο εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης Χοσεΐν Μοχέμπι, σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο Tasnim.

Στο επίκεντρο ο έλεγχος της ναυσιπλοΐας

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλέστηκε το Reuters νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, η προτεινόμενη συμφωνία Ιράν–Ομάν, στο πλαίσιο των προσπαθειών τερματισμού του πεντάμηνου πολέμου μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον, θα μπορούσε να δώσει στο Ιράν σημαντικό βαθμό ελέγχου στα πλοία που εισέρχονται στον Κόλπο μέσω του στενού.

Μια τέτοια ρύθμιση θα αποτελούσε σημαντική παραχώρηση προς την Τεχεράνη. Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν στο παρελθόν επιμείνει ότι δεν θα αποδέχονταν τον ιρανικό έλεγχο της πρόσβασης σε μία από τις σημαντικότερες εμπορικές οδούς παγκοσμίως για τον ενεργειακό εφοδιασμό.

Κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών, το Ιράν έχει επιβάλει τέλη σε πετρελαιοφόρα που διέρχονται από το στενό, ενώ έχουν σημειωθεί επιθέσεις σε πλοία που επιχειρούν να περάσουν χωρίς την έγκρισή του. Οι εξελίξεις έχουν προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές, συμβάλλοντας στην άνοδο των τιμών της ενέργειας και εντείνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις διεθνώς.