Καμπανάκι ΔΝΤ για τη συνδυαστική απειλή χρέους, ενέργειας και AI

Σήμα κινδύνου για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η παγκόσμια οικονομία εξέπεμψε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ζητώντας από τις κυβερνήσεις να αναλάβουν άμεσα δράση.

Στο επίκεντρο των προειδοποιήσεων βρίσκονται η άνιση εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, το παρατεταμένο ενεργειακό κόστος και τα ιστορικά υψηλά επίπεδα του δημόσιου χρέους.

Από τη Σιγκαπούρη, στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την ετήσια σύνοδο του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Μπανγκόκ, η επικεφαλής του Οργανισμού, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, σημείωσε ότι η ραγδαία πρόοδος της AI τροφοδοτεί μεν μια νέα αναπτυξιακή τροχιά, η οποία όμως παραμένει συγκεντρωμένη σε ελάχιστες χώρες.

Παράλληλα, οι συνέπειες των μετωπικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία στις αγορές βασικών εμπορευμάτων εκτιμάται ότι θα διατηρηθούν τουλάχιστον έως το 2027. Την ίδια στιγμή, η αύξηση στις αποδόσεις των κρατικών τίτλων επιβαρύνει σημαντικά το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, περιορίζοντας τις δημοσιονομικές δυνατότητες.

Η Γκεοργκίεβα χαρακτήρισε τις προηγμένες οικονομίες ως τις πλέον υπεύθυνες για τη συσσώρευση του υψηλού δημόσιου χρέους, υπογραμμίζοντας ότι η περίοδος όπου τα επιτόκια διατηρούνταν χαμηλότερα από τους ρυθμούς ανάπτυξης έχει πλέον παρέλθει.

Πολλαπλοί παράγοντες τροφοδοτούν τον πληθωρισμό

Το Τοπίο της παγκόσμιας οικονομίας επιβαρύνεται από νέες πληθωριστικές πιέσεις. Η επενδυτική έξαρση στην Τεχνητή Νοημοσύνη, οι αναταράξεις στην ενέργεια και τα τρόφιμα, οι δασμοί, η ενίσχυση των αμυντικών κονδυλίων και το διογκωμένο χρέος συνθέτουν ένα εκρηκτικό μίγμα.

Για την αντιμετώπιση αυτών των κινδύνων, η διευθύντρια του Ταμείου πρότεινε τη διατήρηση μιας προσεκτικά αυστηρής νομισματικής γραμμής από τις κεντρικές τράπεζες. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι κυβερνήσεις που στηρίζονταν σε εκτεταμένα ελλείμματα θα κληθούν να λάβουν αποφάσεις με υψηλό πολιτικό κόστος.

Η πίεση στις αγορές ομολόγων εντείνει το πρόβλημα, καθώς οι αποδόσεις των αμερικανικών, ευρωπαϊκών και ιαπωνικών τίτλων καταγράφουν υψηλά πολλών δεκαετιών. Σύμφωνα με στοιχεία του Institute of International Finance, το συνολικό παγκόσμιο χρέος έχει πλέον προσπεράσει τα 365 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Όπως ανέφερε η Γκεοργκίεβα, οι φορείς άσκησης πολιτικής διανύουν το τέλος μιας ευνοϊκής περιόδου 17 ετών, κατά την οποία τα χαμηλά επιτόκια διευκόλυναν τη διαχείριση της οικονομίας.

Η αυξημένη ζήτηση για ενέργεια λόγω AI

Αν και το επενδυτικό κύμα στην Τεχνητή Νοημοσύνη ενισχύει τις κεφαλαιοποιήσεις στις αγορές και φέρνει εξαγωγικά ρεκόρ για τις ασιατικές χώρες που παράγουν ημιαγωγούς, παράλληλα δημιουργεί σοβαρές πιέσεις στο ενεργειακό σύστημα.

Οι υποδομές AI απαιτούν τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικού ρεύματος, γεγονός που εγκυμονεί κινδύνους νέων ανισορροπιών.

Επιπλέον, η εμπορική δραστηριότητα που συνδέεται με τη νέα τεχνολογία επικεντρώνεται κυρίως στις οικονομίες που συμμετέχουν άμεσα στην αλυσίδα αξίας, αφήνοντας στο περιθώριο την πλειονότητα των υπολοίπων κρατών.

Διατηρούνται οι πιέσεις στην ενέργεια

Οι εκτιμήσεις του ΔΝΤ δείχνουν ότι οι αναταράξεις στην αγορά εμπορευμάτων θα έχουν διάρκεια, εξαιτίας των γεωπολιτικών εντάσεων. Παρά το γεγονός ότι το ενεργειακό σοκ κρίνεται έως τώρα ελεγχόμενο, η έλευση της χειμερινής περιόδου στο βόρειο ημισφαίριο ενδέχεται να τροφοδοτήσει νέες αυξήσεις στις τιμές.

Η ταυτόχρονη αύξηση της ζήτησης για την τροφοδοσία των κέντρων δεδομένων AI και την αναπλήρωση των εθνικών ενεργειακών αποθεμάτων δημιουργεί συνθήκες έντονης μεταβλητότητας.

Έτσι, η παγκόσμια οικονομία καλείται να ισορροπήσει σε ένα περιβάλλον όπου η τεχνολογική πρόοδος συνυπάρχει με το υψηλό ενεργειακό κόστος, τις γεωπολιτικές τριβές, τα αυξημένα επιτόκια και τα επίπεδα-ρεκόρ του δημόσιου χρέους.