Κομισιόν: Απαγόρευση των social media για παιδιά κάτω των 13 ετών προτείνει η φον ντερ Λάιεν

Ένα εκτεταμένο ευρωπαϊκό σχέδιο για την προστασία των ανηλίκων από τους κινδύνους του διαδικτύου παρουσίασε την Πέμπτη η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προτείνοντας, μεταξύ άλλων, την απαγόρευση της πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 13 ετών.

Η πρόταση, που εντάσσεται στον νέο EU KIDS Act, προβλέπει παράλληλα ότι οι ανήλικοι ηλικίας 13 έως 15 ετών δεν θα μπορούν να διατηρούν ανεξάρτητους λογαριασμούς, αλλά θα χρησιμοποιούν περιορισμένους λογαριασμούς που θα δημιουργούνται και θα εποπτεύονται από γονείς ή κηδεμόνες. Για τις ηλικίες 15 έως 18 ετών, οι πλατφόρμες θα υποχρεώνονται να παρέχουν υπηρεσίες σχεδιασμένες εξαρχής με αυξημένες δικλίδες ασφαλείας.

«Σήμερα, τα παιδιά μας αλληλεπιδρούν με μερικές από τις πιο εξελιγμένες τεχνολογίες που έχουν δημιουργηθεί ποτέ, και αυτές δεν δημιουργήθηκαν με γνώμονα την ευημερία και την ανάπτυξη των παιδιών», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν κατά τη συνέντευξη Τύπου.

Όπως τόνισε, ο προτεινόμενος Νόμος της ΕΕ για τα Παιδιά «θα θέσει σαφή όρια στον ψηφιακό κόσμο, όπως ακριβώς το κάνουμε καθημερινά στον πραγματικό κόσμο».

Στο στόχαστρο οι εθιστικές λειτουργίες

Το σχέδιο δεν περιορίζεται μόνο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι νέοι κανόνες αναμένεται να καλύπτουν υπηρεσίες κοινής χρήσης βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, AI companions και chatbot που χρησιμοποιούνται από ανηλίκους.

Μεταξύ των πρακτικών που επιχειρεί να περιορίσει η Κομισιόν περιλαμβάνονται οι εθιστικοί μηχανισμοί, οι εξατομικευμένες ροές περιεχομένου που βασίζονται στη δημιουργία προφίλ, το ατελείωτο scrolling, οι μηχανισμοί ανταμοιβής που ενθαρρύνουν τη συνεχή χρήση και η ανεπιθύμητη επικοινωνία από αγνώστους. Οι πλατφόρμες θα πρέπει επίσης να διαθέτουν εύχρηστα εργαλεία γονικού ελέγχου, αποκλεισμού και σίγασης χρηστών.

Κεντρικό σημείο της πρότασης είναι η αντιστροφή του σημερινού μοντέλου ευθύνης: οι εταιρείες τεχνολογίας θα καλούνται πλέον να αποδεικνύουν ότι οι υπηρεσίες τους είναι ασφαλείς και κατάλληλες για τις ηλικίες στις οποίες απευθύνονται.

Παράλληλα, προβλέπονται μηχανισμοί επαλήθευσης της ηλικίας των χρηστών. Για τις εταιρείες που δεν θα συμμορφώνονται, η πρόταση προβλέπει πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν έως και το 6% του συνολικού ετήσιου παγκόσμιου κύκλου εργασιών τους.

Μήνες διαπραγματεύσεων πριν γίνει νόμος

Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ωστόσο, δεν αποτελεί ακόμη νόμο. Ακολουθεί η νομοθετική διαδικασία σε επίπεδο ΕΕ, με διαπραγματεύσεις με τα κράτη-μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η διαδικασία αναμένεται να διαρκέσει μήνες και το τελικό κείμενο μπορεί να διαφοροποιηθεί σημαντικά σε σχέση με την αρχική πρόταση της Κομισιόν.

Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές κυβερνήσεις διεθνώς εξετάζουν αυστηρότερους ηλικιακούς περιορισμούς για την πρόσβαση των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η Κομισιόν έχει δηλώσει ότι μελέτησε, μεταξύ άλλων, το μοντέλο της Αυστραλίας, καθώς αναζητεί έναν κοινό ευρωπαϊκό τρόπο αντιμετώπισης των κινδύνων για τους ανηλίκους.

Προειδοποιήσεις για την ιδιωτικότητα

Η πρόταση προκαλεί, πάντως, ήδη αντιδράσεις από την τεχνολογική βιομηχανία. Η CCIA Europe, ένωση που εκπροσωπεί μεταξύ άλλων μεγάλες εταιρείες του κλάδου, προειδοποιεί ότι η μαζική συλλογή πληροφοριών για την ηλικία και την ταυτότητα των χρηστών, καθώς και δεδομένων που θα συνδέουν παιδιά με γονείς ή κηδεμόνες, ενδέχεται να δημιουργήσει νέους κινδύνους για την ασφάλεια και την ιδιωτικότητα.

Ο επικεφαλής της CCIA Europe, Daniel Friedlaender, υποστήριξε ότι η συγκέντρωση τέτοιων δεδομένων σε μεγάλη κλίμακα θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν ιδιαίτερα ελκυστικό στόχο για κυβερνοεγκληματίες. Παράλληλα, η οργάνωση εκφράζει ανησυχίες ότι ο νέος νόμος μπορεί να δημιουργήσει επικαλύψεις ή ακόμη και αντικρουόμενες υποχρεώσεις σε σχέση με το ήδη εκτεταμένο ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο για τις ψηφιακές υπηρεσίες.

Το επόμενο διάστημα η συζήτηση αναμένεται να επικεντρωθεί ακριβώς σε αυτή την ισορροπία: πώς η Ευρώπη μπορεί να επιβάλει αυστηρότερη προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο, χωρίς τα εργαλεία επαλήθευσης ηλικίας και γονικού ελέγχου να δημιουργήσουν νέους κινδύνους για τα προσωπικά δεδομένα.