LOGINK: Το κινεζικό «εμπορικό υπερόπλο» που ανησύχησε τις ΗΠΑ και μετά «εξαφανίστηκε»

Πριν από τέσσερα χρόνια, η Ουάσινγκτον προειδοποιούσε ότι η Κίνα ετοίμαζε ένα εργαλείο ικανό να αλλάξει τις ισορροπίες στο διεθνές εμπόριο: ένα κρατικά υποστηριζόμενο ψηφιακό δίκτυο που θα μπορούσε να προσφέρει στο Πεκίνο πρωτοφανή εικόνα των μετακινήσεων εμπορευμάτων σε ολόκληρο τον κόσμο.

Σήμερα, η LOGINK, η πλατφόρμα που βρέθηκε στο επίκεντρο αυτών των ανησυχιών, παρουσιάζει εικόνα υποχώρησης. Διεθνείς συμφωνίες έχουν μείνει ανενεργές, συνεργάτες έχουν χάσει την πρόσβαση στα δεδομένα της και η εταιρική οντότητα πίσω από τον κόμβο της στην κινεζική πόλη Γουενζού αντιμετωπίζει δικαστικές διεκδικήσεις για ανεξόφλητες υποχρεώσεις.

Η έρευνα του Reuters, που βασίστηκε σε συνεντεύξεις με περισσότερους από 20 ανθρώπους και αξιωματούχους του ναυτιλιακού κλάδου, καθώς και σε δικαστικά έγγραφα, καταγράφει μια εντυπωσιακή ανατροπή. Δεν αποδεικνύει, ωστόσο, ότι η πλατφόρμα έχει τερματίσει οριστικά τη λειτουργία της ούτε αποσαφηνίζει γιατί περιήλθε σε αυτή την κατάσταση.

Από την ψηφιοποίηση των μεταφορών στις γεωπολιτικές ανησυχίες

Η LOGINK ξεκίνησε περίπου πριν από δύο δεκαετίες ως πρωτοβουλία της τοπικής αυτοδιοίκησης στην επαρχία Τζετζιάνγκ. Στόχος της ήταν να συγκεντρώνει πληροφορίες από λιμάνια, μεταφορείς και προμηθευτές, διευκολύνοντας τον συντονισμό των φορτίων και αντικαθιστώντας διαδικασίες που βασίζονταν στο χαρτί.

Το εγχείρημα απέκτησε την υποστήριξη του Πεκίνου και πέρασε υπό τον έλεγχο του κινεζικού υπουργείου Μεταφορών. Η διεθνής επέκταση έγινε κεντρική επιδίωξη: το 2010, η Κίνα συμφώνησε με την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα να συνδέσουν τις εθνικές πλατφόρμες πληροφοριών εφοδιαστικής τους.

Ακολούθησε συνεργασία με πλατφόρμα του Χονγκ Κονγκ, η οποία, σύμφωνα με ανακοίνωση της κινεζικής πλευράς, θα παρείχε πρόσβαση σε «πάνω από το 90% των παγκόσμιων δεδομένων παρακολούθησης πλοίων». Σε παρουσίαση προς επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών το 2015, το κινεζικό υπουργείο περιέγραφε τη LOGINK ως μια «πύλη ενιαίας εξυπηρέτησης που θα συνδέεται με παγκόσμια συστήματα πληροφοριών εφοδιαστικής».

Για τις ΗΠΑ, όμως, η προοπτική συγκέντρωσης τόσο μεγάλου όγκου δεδομένων υπό κινεζικό κρατικό έλεγχο δημιουργούσε κινδύνους. Αμερικανοί αξιωματούχοι φοβούνταν ότι πληροφορίες για φορτία, ποσότητες και τιμές θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν προς όφελος κινεζικών επιχειρήσεων. Υπήρχαν επίσης ανησυχίες για την πιθανότητα παρακολούθησης στρατιωτικών αποστολών μέσω εμπορικών δικτύων μεταφοράς.

Οι ανησυχίες αυτές δεν συνιστούν απόδειξη ότι η LOGINK διέθετε τις συγκεκριμένες δυνατότητες. Η ίδια δεν έχει δημοσιοποιήσει με ακρίβεια το εύρος των δεδομένων που συνέλεγε. Σε υπόμνημα προς το Γραφείο του Εμπορικού Αντιπροσώπου των ΗΠΑ το 2024, ο αξιωματούχος της, Λι Ζάο, ανέφερε ότι δεν είχε «την ικανότητα να συλλέγει ευαίσθητες εμπορικές πληροφορίες ή να παρακολουθεί συνεχώς τις παγκόσμιες κινήσεις φορτίων».

Η πίεση της Ουάσινγκτον

Το 2022, η αντίδραση των ΗΠΑ απέκτησε δημόσιο και πολιτικό χαρακτήρα. Μετά την ένταξη της LOGINK σε διεθνές πρόγραμμα ανταλλαγής λιμενικών δεδομένων, Ρεπουμπλικανοί νομοθέτες ζήτησαν από τον τότε πρόεδρο Τζο Μπάιντεν να παρέμβει.

Στην επιστολή τους προειδοποιούσαν ότι η ανεξέλεγκτη επέκταση της πλατφόρμας θα μπορούσε να επιτρέψει στο Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα «να αποκτήσει ασφυκτικό έλεγχο στις αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου».

Στα τέλη του 2023, η τότε βουλευτής Μισέλ Στιλ ζήτησε από την Ένωση Διεθνών Συστημάτων Λιμενικής Κοινότητας, γνωστή ως IPCSA, να διακόψει τους δεσμούς της με τη LOGINK. Την ίδια περίοδο, το Κογκρέσο απαγόρευσε στο Πεντάγωνο να συνάπτει συμβάσεις με οντότητες που συνδέονται με την πλατφόρμα και ζήτησε προσπάθειες αποτροπής της χρήσης της από συμμάχους και εταίρους.

Εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε στο Reuters ότι η Ουάσινγκτον δεν θα επέτρεπε σε πλατφόρμα ελεγχόμενη από το Πεκίνο να «αποκτήσει έλεγχο στα παγκόσμια ναυτιλιακά δεδομένα».

«Έχουμε απαγορεύσει τη χρήση του σε ολόκληρη την κυβέρνησή μας και σε κρίσιμες λιμενικές υποδομές και προτρέπουμε τους συμμάχους και τη βιομηχανία να αντιμετωπίσουν αυτήν την απειλή με την ίδια σοβαρότητα», πρόσθεσε.

Συνεργασίες που έμειναν στο κενό

Η διεθνής παρουσία της LOGINK άρχισε στη συνέχεια να αποδυναμώνεται. Η συμμετοχή της στην IPCSA έληξε το 2024, αφού, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει την υπόθεση, σταμάτησε να πληρώνει τις συνδρομές της. Η γενική διευθύντρια της ένωσης, Ίνγκα Μόρτον, επιβεβαίωσε ότι η πλατφόρμα δεν είναι πλέον μέλος και ότι το διεθνές πρόγραμμα ανταλλαγής δεδομένων βρίσκεται «σε αναμονή και ανενεργό».

Προβλήματα εμφανίστηκαν και στη συνεργασία με την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα. Η Κίνα ακύρωσε συνάντηση προγραμματισμένη για τον Μάρτιο του 2024, επικαλούμενη «εσωτερικές συνθήκες». Έκτοτε, σύμφωνα με τη νοτιοκορεατική πλευρά, δεν πραγματοποιήθηκαν άλλες συναντήσεις.

Η Ιαπωνία έχασε επίσης την πρόσβαση στα δεδομένα χωρίς προειδοποίηση και δεν κατάφερε να επικοινωνήσει με τους Κινέζους αρμοδίους. Πάντως, τόσο το Τόκιο όσο και η Σεούλ διευκρίνισαν ότι η ανταλλαγή αφορούσε ώρες άφιξης και αναχώρησης πλοίων και στοιχεία φορτοεκφόρτωσης, χωρίς λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των φορτίων.

Στην Ευρώπη, οι συμφωνίες με το λιμάνι Σίνες της Πορτογαλίας και την Portbase, που υποστηρίζει ψηφιακά το λιμάνι του Ρότερνταμ, δεν απέδωσαν ουσιαστική συνεργασία. Δεν έχει επιβεβαιωθεί σε ποιον βαθμό οι αμερικανικές πιέσεις καθόρισαν αυτές τις εξελίξεις.

Αγωγές, οφειλές και άδεια γραφεία

Στο εσωτερικό της Κίνας, η εικόνα είναι επίσης προβληματική. Σύμφωνα με εταιρικά και δικαστικά στοιχεία που εξέτασε το Reuters, η εμπορική οντότητα πίσω από τον κόμβο της Γουενζού αντιμετώπισε από τον Ιανουάριο του 2024 τουλάχιστον 39 αγωγές, με συνολικές διεκδικήσεις περίπου 1,3 εκατ. δολαρίων.

Οι υποθέσεις περιλαμβάνουν εργατικές διαφορές και απαιτήσεις που φαίνεται να σχετίζονται με ανεξόφλητους λογαριασμούς. Μεταξύ των εναγόντων βρίσκεται τοπική θυγατρική της China Mobile, ενώ έχει καταγραφεί και διαφορά μίσθωσης με τον διαχειριστή του βιομηχανικού πάρκου όπου στεγάζεται η εταιρεία.

Κατά την επίσκεψη δημοσιογράφου του Reuters στα γραφεία τον Σεπτέμβριο, δεν υπήρχαν εμφανή σημάδια δραστηριότητας: τα φώτα ήταν σβηστά, η υποδοχή άδεια και οι καλωδιώσεις των υπολογιστών είχαν αφαιρεθεί.

Οι κλήσεις και τα ηλεκτρονικά μηνύματα προς τη LOGINK έμειναν αναπάντητα. Το κινεζικό υπουργείο Μεταφορών αρνήθηκε να απαντήσει στις ερωτήσεις του πρακτορείου, αν και σε έγγραφο πολιτικής τον Ιούνιο ζητούσε τη σύνδεση του συστήματος με περισσότερες εγχώριες ροές δεδομένων.

Η υποχώρηση της LOGINK αποτελεί πλήγμα στις φιλοδοξίες του Πεκίνου για την ψηφιακή υποδομή του παγκόσμιου εμπορίου. Το εάν οφείλεται κυρίως στην αμερικανική πίεση, σε οικονομικά προβλήματα ή σε άλλες εσωτερικές αποφάσεις παραμένει αναπάντητο.

Στα γραφεία της Γουενζού, πάντως, δίπλα στα σκονισμένα έπιπλα, παρέμενε στον τοίχο ένα κομματικό σύνθημα για τη φιλοδοξία της Κίνας να «αξιοποιήσει τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού» έως το 2035.