Μετά Μαδούρο εποχή στη Βενεζουέλα: Ο “εν αναμονή” πρόεδρος και το “φάντασμα” του Αφγανιστάν

Μπορεί ο ηγέτης της δημοκρατικής αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας να δηλώνει… “παρών” για την ανάληψη της προεδρίας της χώρας, μετά τη σύλληψη του Μαδούρο από τους Αμερικάνους, αλλά στις ΗΠΑ βλέπουν ήδη με σκεπτικισμό την “επόμενη μέρα”, ειδικά καθώς υπάρχει η εμπειρία του Ιράκ και του Αφγανιστάν…

Πριν κλείσουν καλά – καλά 48 ώρες από τη σύλληψη του Μαδούρο από τους Αμερικάνους, ο συνασπισμός της αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας, η Δημοκρατική Ενωτική Πλατφόρμα (PUD), υποστήριξε ότι ο Εντμούντο Γκονζάλες Ουρούτια – υποψήφιος για την προεδρία στις προεδρικές εκλογές του 2024 – θα πρέπει να ηγηθεί της «μετάβασης» στη Βενεζουέλα.

«Αυτή τη στιγμή πρέπει να ανοίξει ο δρόμος για μια δημοκρατική και ομαλή μετάβαση, σεβόμενη την κυρίαρχη βούληση που εξέφρασαν εκατομμύρια Βενεζουαλέζοι στις 28 Ιουλίου 2024, όταν η χώρα διατράνωσε την επιθυμία της για αλλαγή και τη δέσμευσή της για μια συνταγματική, πολιτική και εκλογική λύση, εκλέγοντας τον Εντμούντο Γκονζάλες Ουρούτια ως πρόεδρο όλων των Βενεζολάνων», ανέφερε σε δελτίο τύπου.

«Έχει έρθει η ώρα για εθνική συμφιλίωση, να ενωθούν ξανά οι Βενεζουαλέζοι σε μια μετάβαση που μας επιτρέψει να αποκαταστήσουμε το κράτος δικαίου, να ενισχύσουμε τους θεσμούς και να διασφαλίσουμε ότι η λαϊκή κυριαρχία θα γίνεται σεβαστή ως θεμέλιο μιας ειρηνικής Βενεζουέλας», καταλήγει η ανακοίνωση.

Τη θέση της Πλατφόρμας ακολούθησε τελικά και η ηγετική φιγούρα της αντιπολίτευσης και βραβευμένη με το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης, Μαρία Κορίνα Ματσάδο, η οποία ζήτησε από τον Στρατό να αναγνωρίσει τον Εντμούντο Γκονζάλες Ουρούτια ως πρόεδρο της χώρας.

Παρότι στην αρχική της αντίδραση διαφαινόταν η βούληση της Ματσάδο να ηγηθεί μιας νέας εξουσίας στη Βενεζουέλα, σε απάντησή της στο Χ στον πρόεδρο της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, που χαιρέτησε την «απελευθέρωση της χώρας από τη δικτατορία Μαδούρο», ζητώντας μια δημοκρατική μετάβαση υπό τον Γκονζάλες Ουρούτια, ευθυγραμμίστηκε πλήρως με τα λόγια του Γάλλου ηγέτη, προσθέτοντας ότι άμεση προτεραιότητα αυτή τη στιγμή είναι η απελευθέρωση όλων των πολιτικών κρατουμένων.

Σημαντικό ρόλο στη στάση της φαίνεται να έπαιξε η έλλειψη στήριξης προς το πρόσωπό της από τον Αμερικάανο πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος σε συνέντευξη τύπου δήλωσε ότι «είναι μια πολύ καλή γυναίκα, όμως νομίζω ότι θα είναι πολύ δύσκολο γι’ αυτήν να είναι ηγέτιδα αν δεν έχει την υποστήριξη και τον σεβασμό της χώρας».

Κρίση εξουσίας στη Βενεζουέλα

Λίγες ώρες αφότου ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άφησε άναυδο τον κόσμο λέγοντας ότι οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να «κυβερνήσουν» τη Βενεζουέλα, έχει επικρατήσει αβεβαιότητα για το τι σημαίνει αυτό και ποιος είναι υπεύθυνος πάνω από το έθνος της Νότιας Αμερικής, σύμφωνα με το Bloomberg.

Ο έκπτωτος πρόεδρος της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο ήταν κατηγορούμενος κρατούμενος σε πτήση με προορισμό τη Νέα Υόρκη όταν η αντιπρόεδρός του Ντέλσι Ροντρίγκεζ – η οποία είπε ότι ο Τραμπ θα συνεργαστεί με την Ουάσινγκτον για να «κάνει τη Βενεζουέλα ξανά μεγάλη» – κατήγγειλε την παρέμβαση ως «βάρβαρη» και «απαγωγή».

Το Ανώτατο Δικαστήριο της Βενεζουέλας αργά το Σάββατο 3 Ιανουαρίου 2026 χορήγησε στον Ροντρίγκεζ όλες τις προεδρικές εξουσίες με την ιδιότητα του αναπληρωτή προέδρου.

Αυτό που προστέθηκε στη σύγχυση ήταν ότι ο Λευκός Οίκος έδωσε λίγες λεπτομέρειες σχετικά με το τι θα συνεπαγόταν η διακυβέρνηση ενός έθνους παραγωγής πετρελαίου περίπου 30 εκατομμυρίων κατοίκων.

Ένας Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο – ο οποίος έχει περάσει την καριέρα του επικρίνοντας τον Μαδούρο και τον προκάτοχό του, Ούγκο Τσάβες – θα αναλάβει τον ηγετικό ρόλο της κυβέρνησης.

Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες θα «ξοδέψουν δισεκατομμύρια δολάρια» για να επισκευάσουν τις πετρελαϊκές υποδομές στη Βενεζουέλα. Προς το παρόν, δεν υπάρχει κάποιο σαφές σχέδιο για την παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων ή διοικητών στη Βενεζουέλα.

Ωστόσο, ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι επικεντρώνεται έντονα στο πετρέλαιο της χώρας, λέγοντας ότι οι ΗΠΑ θα έχουν «παρουσία στη Βενεζουέλα όσον αφορά το πετρέλαιο». Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει μεγαλύτερο ρόλο για την Chevron, η οποία εξακολουθεί να λειτουργεί στη Βενεζουέλα με απαλλαγές από τις κυρώσεις, καθώς και για άλλες μεγάλες αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες.

Η αντίσταση του Τραμπ στο να διατηρήσει αμερικανικές δυνάμεις επί τόπου και η απόρριψη της ηγέτιδας της αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας Μαρία Κορίνα Ματσάδο ως «καλής γυναίκας» που δεν είναι έτοιμη να αναλάβει την εξουσία υποδηλώνουν ότι αποφάσισε να δώσει στον Ροντρίγκεζ και σε άλλους πιστούς στον Μαδούρο μια δεύτερη ευκαιρία για μια πλήρη αλλαγή καθεστώτος. Ο Μαδούρο βρίσκεται υπό αμερικανική κράτηση στο Μανχάταν και φωτογραφήθηκε να φτάνει στο ελικοδρόμιο Westside της Νέας Υόρκης.

Ο Τραμπ «ουσιαστικά προσπαθεί να ελέγξει την αντιπρόεδρο και τους ανθρώπους γύρω της μέσω της τακτικής “καρότο και μαστίγιο” για να επιτύχει τα αποτελέσματα που θέλουν οι Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Μάθιου Κρόνιγκ, αντιπρόεδρος και ανώτερος διευθυντής του Κέντρου Στρατηγικής και Ασφάλειας Scowcroft του Ατλαντικού Συμβουλίου. «Θα δούμε αν θα λειτουργήσει».

Ο Τραμπ φάνηκε να επιβεβαιώνει αυτή την προσέγγιση με τα σχόλιά του αργότερα την ίδια ημέρα στην New York Post, όταν είπε ότι τα αμερικανικά στρατεύματα επί τόπου δεν θα είναι απαραίτητα εφόσον ο Ροντρίγκεζ «κάνει αυτό που θέλουμε».

Αυτή η στρατηγική είναι ένα τεράστιο στοίχημα – ιδιαίτερα για έναν πρόεδρο που έκανε εκστρατεία το 2016 για τον τερματισμό των «αιώνιων πολέμων» της Αμερικής, αλλά έκτοτε χρησιμοποίησε τον αμερικανικό στρατό για να χτυπήσει στόχους στο Ιράν, την Υεμένη, τη Νιγηρία και την Καραϊβική Θάλασσα.

Η Βενεζουέλα έχει υποφέρει από δεκαετίες κακοδιαχείρισης που διέβρωσαν την πετρελαϊκή υποδομή της χώρας, πυροδότησαν παρατεταμένες περιόδους υπερπληθωρισμού και είδαν εκατομμύρια οικονομικούς και πολιτικούς μετανάστες να καταφεύγουν σε γειτονικές χώρες και στις ΗΠΑ.

Μια ολοκληρωτική κατάρρευση της κυβέρνησης που προκλήθηκε από την αμερικανική επίθεση νωρίς το πρωί κινδυνεύει να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη αναταραχή.

Η Ροντρίγκεζ, η οποία θεωρείται από πολλούς το πιο ισχυρό πρόσωπο στη χώρα μετά τον Μαδούρο, έδωσε ανάμεικτα μηνύματα στα δημόσια σχόλιά της το Σάββατο.

Ζήτησε την επιστροφή του εκδιωχθέντος προέδρου, αλλά είπε επίσης ότι η Βενεζουέλα θα μπορούσε να έχει ακόμα «σχέσεις σεβασμού», προσφέροντας ίσως μια οδό προς μια ύφεση με τις ΗΠΑ, εάν καταφέρει να εδραιώσει την εξουσία και οι δύο πλευρές να συνεργαστούν.

Ο Τραμπ προειδοποίησε για ένα πιθανό δεύτερο κύμα αμερικανικών επιθέσεων εάν δεν υπάρξει αυτή η συνεργασία.

«Όλες οι πολιτικές και στρατιωτικές προσωπικότητες στη Βενεζουέλα θα πρέπει να καταλάβουν ότι αυτό που συνέβη στον Μαδούρο μπορεί να τους συμβεί και θα τους συμβεί» εάν δεν ήταν «δίκαιοι» απέναντι στον λαό της Βενεζουέλας, είπε.

Μετά τη συνέντευξη Τύπου του Τραμπ, ένας Αμερικανός αξιωματούχος έθεσε ορισμένες προτεραιότητες για τις επόμενες ημέρες, λέγοντας ότι οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης θα συνεργαστούν διπλωματικά με όσους παραμένουν στην κυβέρνηση της Βενεζουέλας, καθώς και με στελέχη του πετρελαϊκού κλάδου για την αύξηση της παραγωγής.

Ο αξιωματούχος δήλωσε ότι ο αμερικανικός στρατός θα παραμείνει σε ετοιμότητα και το εμπάργκο πετρελαίου θα παραμείνει σε ισχύ. Οι αμερικανικές επιθέσεις σε ύποπτα πλοία μεταφοράς ναρκωτικών θα συνεχιστούν.

Ωστόσο, η αβεβαιότητα για το τι πραγματικά θα συμβεί στη συνέχεια αιωρούνταν στο Καράκας καθώς έφτανε στην πρώτη νύχτα χωρίς τον Μαδούρο μετά από περισσότερο από μια δεκαετία, με πολλούς από τους πιστούς υποστηρικτές του καθεστώτος του να παραμένουν στη χώρα.

Αυτή η πραγματικότητα, και η μακρά ιστορία του Ροντρίγκεζ με τον Μαδούρο, είναι «ο λόγος που είμαι λίγο επιφυλακτικός για το αν αυτό μπορεί να λειτουργήσει μακροπρόθεσμα», δήλωσε ο Ράιαν Μπεργκ, διευθυντής του Προγράμματος Αμερικής και επικεφαλής της Πρωτοβουλίας για το Μέλλον της Βενεζουέλας στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών στην Ουάσινγκτον.

Όλη την ημέρα, οι Βενεζουελάνοι έκαναν ουρές έξω από παντοπωλεία και βενζινάδικα εν μέσω ανησυχιών για το μέλλον του έθνους.

«Μια μεγαλύτερη ανησυχία θα ήταν πραγματικά να καταρρεύσει όλο αυτό εδώ, να μην υπάρξει προσπάθεια να διασφαλιστεί ότι θα υπάρξει μια επιτυχημένη μεταβίβαση εξουσίας», δήλωσε ο Ματ Τέριλ, διευθύνων σύμβουλος της Firehouse Strategies.

Ενώ ο Τραμπ προσπάθησε να προβάλει αισιοδοξία, ο στρατιωτικός ελιγμός υπενθύμισε τις προηγούμενες προσπάθειες των ΗΠΑ για αλλαγή καθεστώτος που απέδωσαν ανάμεικτα αποτελέσματα.

Υπό τον Πρόεδρο Τζορτζ Μπους, οι ΗΠΑ εισέβαλαν σε δύο χώρες, το Αφγανιστάν μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 και το Ιράκ, για να ανατρέψουν τον Σαντάμ Χουσεΐν, το 2003. Τόσο οι συγκρούσεις όσο και οι εξεγέρσεις που δημιούργησαν βύθισαν τις ΗΠΑ σε αιματηρές και δαπανηρές κατοχές για χρόνια. Η απογοήτευση για αυτές τις αναπτύξεις και την άτακτη απόσυρση από το Αφγανιστάν βοήθησαν τον Τραμπ να αναλάβει την προεδρία δύο φορές.

Είναι τώρα μια κληρονομιά που αυτός – και ίσως ο Ρούμπιο, ένας πιθανός υποψήφιος για την προεδρία του 2028 – κινδυνεύει να αναλάβει.

«Αυτό, για να παραφράσω τον Ουίνστον Τσώρτσιλ, δεν είναι η αρχή του τέλους, αλλά το τέλος της αρχής», έγραψε ο Μπεργκ του CSIS το Σάββατο. «Η Βενεζουέλα θα εισέλθει σε μια μακρά μετάβαση με ακόμη μεγαλύτερη συμμετοχή των ΗΠΑ στη διαμόρφωση της κυβέρνησης που θα έρθει».