Μήνυμα Μητσοτάκη για τα Γλυπτά του Παρθενώνα: «Ήρθε η ώρα της δικαιοσύνης»

Έναν αιώνα και πλέον μετά την αφαίρεσή τους, 48 ιερά κειμήλια επιστρέφουν στην Ελλάδα. Στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη, υπεγράφησαν τα πρωτόκολλα για την αμοιβαία παράδοση και παραλαβή ιστορικών κειμηλίων και ανθρωπολογικού υλικού μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας.

Στην τελετή παρευρέθηκαν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Βούλγαρος ομόλογός του Ρούμεν Ράντεφ.

Η τελετή ολοκληρώνει το Μνημόνιο Κατανόησης που υπέγραψαν πρόσφατα οι υπουργοί Πολιτισμού των δύο χωρών, η Λίνα Μενδώνη και ο Εφτίμ Μιλόσεφ. Προηγήθηκαν πολυετείς και συστηματικές διαπραγματεύσεις από την πλευρά του ελληνικού υπουργείου Πολιτισμού.

«Τα μνημεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται ως λάφυρα πολέμου», επισήμανε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας παρουσία και του πρωθυπουργού της Βουλγαρίας, Ρούμεν Ράντεφ, στην τελετή υπογραφής πρωτοκόλλου για την παράδοση-παραλαβή κειμηλίων μεταξύ των δύο χωρών, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.

«Θεμελιώνουμε κάτι πολύ βαθύτερο από μια απλή πολιτιστική ανταλλαγή», είπε και εξέφρασε την πεποίθηση ότι η συνεργασία θα συνεχιστεί για την επιστροφή και άλλων κειμηλίων.

Ταυτόχρονα ο κ. Μητσοτάκης έστειλε μήνυμα και για τα Γλυπτά του Παρθενώνα, λέγοντας ότι «ήρθε η ώρα της δικαιοσύνης».

«Δεν αποτελούν άψυχα αντικείμενα του χθες. Είναι τεκμήρια σε ζωντανή και αδιάρρηκτη σύνδεση με το φυσικό και πολιτισμικό τοπίο που τα γέννησε», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η απομάκρυνσή τους αλλοιώνει την ιστορική τους υπόσταση και την ίδια την ιστορική αλήθεια.

Αναφερόμενος ειδικότερα στα Γλυπτά του Παρθενώνα, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η ελληνική θέση «δεν υπαγορεύεται από μια αόριστη εθνική διεκδίκηση», ούτε αμφισβητεί την αποστολή των μουσείων σε όλο τον κόσμο.

«Ο Παρθενώνας συνιστά μια μοναδική και αυτοτελή περίπτωση και γι’ αυτό δεν μπορεί να φυλακιστεί στα όρια νομικών, τεχνικών ζητημάτων. Αφορά την αποκατάσταση της αισθητικής και νοηματικής ακεραιότητας ενός πραγματικά οικουμενικού μνημείου που παραμένει βίαια διαμελισμένο. Τα Γλυπτά του Παρθενώνα πρέπει να συνυπάρχουν και να εκτίθενται μαζί. Δεν πρόκειται να δεχθούμε διευθετήσεις που να δηλώνουν αναγνώριση ξένης κυριαρχίας ή να δανειστεί. Ήρθε η ώρα της αλήθειας και της λογικής», σημείωσε, επισημαίνοντας ότι το ζήτημα δεν μπορεί να περιοριστεί σε νομικές ή τεχνικές διαστάσεις, αλλά αφορά την αποκατάσταση της αισθητικής και νοηματικής ακεραιότητας ενός οικουμενικού μνημείου.

«Τα Γλυπτά του Παρθενώνα πρέπει να συνυπάρχουν και να εκτίθενται μαζί, διατηρώντας την άμεση οπτική επαφή με τον βράχο για τον οποίο σμιλεύτηκαν», ανέφερε, υπογραμμίζοντας παράλληλα τον ρόλο που διαδραματίζει το Μουσείο της Ακρόπολης.

Τα κειμήλια που επιστρέφουν είχαν αφαιρεθεί το 1917, εν μέσω του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, και από τότε φυλάσσονταν ή εκτίθεντο στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας στη Σόφια. Προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.

Μέχρι τις 5 Νοεμβρίου 2026 θα παραμείνουν και θα εκτίθενται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού. Στη συνέχεια θα παραδοθούν οριστικά στις Μονές και στη Μητρόπολη από τις οποίες είχαν αφαιρεθεί.

Η συμφωνία προβλέπει ανταλλαγή. Η ελληνική πλευρά θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που ταυτοποιήθηκαν ως του Τσάρου Σαμουήλ (997-1014), καθώς και το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τις συνολικά τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες. Τα ευρήματα είχε φέρει στο φως το 1965 ο καθηγητής Νικόλαος Μουτσόπουλος και τα τελευταία χρόνια φυλάσσονταν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.

Ράντεφ: «Αν στο παρελθόν ο βασιλιάς Σαμουήλ μας χώριζε, σήμερα μας ενώνει»

«Είναι μεγάλη τιμή να βρίσκομαι και πάλι στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη και, εκ μέρους του βουλγαρικού κράτους, να παραλάβω τα λείψανα του βασιλιά Σαμουήλ», ανέφερε ο πρόεδρος της Βουλγαρίας Ρούμεν Ράντεφ, κατά την ομιλία του στην τελετή υπογραφής της συμφωνίας πολιτιστικής ανταλλαγής Ελλάδας και Βουλγαρίας.

Ο Βούλγαρος πρόεδρος έκανε ιδιαίτερη αναφορά στον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο, ο οποίος είχε ανακαλύψει τα λείψανα στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου, σημειώνοντας ότι οι Βούλγαροι του οφείλουν «αιώνια μνήμη».

Όπως ανέφερε, οι προσπάθειες της Βουλγαρίας για την επιστροφή των λειψάνων του βασιλιά Σαμουήλ είχαν ξεκινήσει από τη δεκαετία του 1960, όταν ο καθηγητής Μουτσόπουλος πραγματοποίησε τις ανασκαφές στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου, η οποία είχε χτιστεί από τον Βούλγαρο ηγεμόνα στα τέλη του 10ου αιώνα.

«Οι προσπάθειες του βουλγαρικού κράτους δεν έπαυσαν ποτέ, ώστε τα λείψανα να επιστρέψουν στη Βουλγαρία», σημείωσε ο Ράντεφ, εκφράζοντας την ικανοποίησή του για την ολοκλήρωση της διαδικασίας.

Παράλληλα, εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη και την ελληνική πολιτική ηγεσία για τη συμβολή τους στην επίτευξη της συμφωνίας, ενώ ευχαρίστησε την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, τον Βούλγαρο υπουργό Πολιτισμού και τις διπλωματικές ομάδες των δύο χωρών που εργάστηκαν για την προετοιμασία της.

Όπως τόνισε, η συμφωνία ρυθμίζει την αμοιβαία ανταλλαγή ιστορικών κειμηλίων και πολιτιστικών αντικειμένων που συνδέονται με την ιστορία των δύο λαών.

«Είναι πράγματα τα οποία ανήκουν στους δύο λαούς μας. Αποτελούν τη μνήμη μας, τη σχέση μας και οι συμπατριώτες μας και οι μελλοντικές γενιές αξίζουν και πρέπει να έχουν την ευκαιρία να αποδώσουν την τιμή προς τους προγόνους τους», ανέφερε.