Ο Τραμπ «αδειάζει» ΝΑΤΟ και Ευρωπαίους μπροστά στον Ερντογάν και αφήνει «παράθυρο» για F-35

Σε ιδιαίτερα θερμό κλίμα πραγματοποιήθηκε η συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ. Ενδεικτικό του καλού κλίματος ήταν ότι ο Τραμπ ανέφερε ότι αποφάσισε να παραστεί στη Σύνοδο λόγω της σχέσης που έχει αναπτύξει με τον Ερντογάν.

«Είμαστε σπουδαίοι φίλοι», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος. Παράλληλα, επαίνεσε την Τουρκία, κάνοντας αναφορές στην ομορφιά του αεροδρομίου, των δρόμων αλλά και ενός κτιρίου που –όπως είπε– φέρει το όνομά του.

Ο Τραμπ χαρακτήρισε την Τουρκία χώρα που «πρέπει να την υπολογίζουν», προσθέτοντας ότι η σχέση του με τον Ερντογάν έχει συμβάλει στην ομαλή εξέλιξη των διμερών επαφών.

«Το καλό είναι ότι, λόγω της σχέσης που έχουμε, όλα έχουν πάει πολύ καλά», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου στην Άγκυρα είχε ιστορικό χαρακτήρα, καθώς ήταν η πρώτη Αμερικανού προέδρου έπειτα από 17 χρόνια. Ο Τραμπ έφτασε με το Air Force One και έγινε δεκτός με τιμές, συνοδεία πομπής ιππικού.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανακοίνωσε την Τρίτη ότι η Ουάσινγκτον προτίθεται να άρει τις κυρώσεις που είχαν επιβληθεί στην Τουρκία το 2020 για την αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο πώλησης μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Άγκυρα.

Η εξέλιξη συνιστά σημαντική κίνηση προσέγγισης προς τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με τον οποίο ο Τραμπ διατηρεί στενή πολιτική σχέση, και θα μπορούσε να οδηγήσει στην άρση ενός από τα σημαντικότερα αγκάθια στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.

Η απόφαση της Τουρκίας να προμηθευτεί το ρωσικό σύστημα S-400 το 2019 προκάλεσε έντονη αντίδραση της Ουάσινγκτον, η οποία το 2020 επέβαλε κυρώσεις στην τουρκική αμυντική βιομηχανία και απέκλεισε την Άγκυρα από το πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35, στο οποίο συμμετείχε και ως βιομηχανικός εταίρος.

«Θα άρουμε τις κυρώσεις», δήλωσε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους πριν από τη συνάντησή του με τον Ερντογάν, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία. Όπως ανέφερε, ο υπουργός Εξωτερικών και ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ επεξεργάζονται τις σχετικές λεπτομέρειες.

Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε παράλληλα θετικός στο ενδεχόμενο πώλησης F-35 στην Τουρκία, χωρίς ωστόσο να εξηγήσει πώς θα μπορούσε να ξεπεραστεί το ισχύον νομικό πλαίσιο που απαγορεύει μια τέτοια συμφωνία.

«Η Τουρκία ήταν, από πολλές απόψεις, πιο πιστή από άλλες χώρες που θεωρούσαμε ότι θα ήταν πιστές. Το F-35 είναι το καλύτερο αεροσκάφος αυτή τη στιγμή και ασφαλώς θα εξετάσουμε το θέμα», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ωστόσο, η αμερικανική νομοθεσία εξακολουθεί να απαγορεύει την πώληση F-35 στην Τουρκία όσο η Άγκυρα διατηρεί σε επιχειρησιακή χρήση το σύστημα S-400, καθώς η Ουάσινγκτον θεωρεί ότι η συνύπαρξη των δύο συστημάτων ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια και την τεχνολογία των αμερικανικών μαχητικών.

Νωρίτερα, δύο πηγές με γνώση των διαβουλεύσεων ανέφεραν στο Reuters ότι ο Τραμπ αναμένεται να στηρίξει μια πιθανή συμφωνία για την πώληση F-35 στην Τουρκία. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, μία από τις λύσεις που εξετάζονται είναι η μεταφορά του ρωσικού συστήματος S-400 σε τρίτη χώρα, χωρίς ωστόσο να έχει επιτευχθεί μέχρι στιγμής οριστική συμφωνία.

Παραμένει πάντως ασαφές κατά πόσο η Ρωσία θα αποδεχόταν ένα τέτοιο ενδεχόμενο, καθώς στις συμφωνίες πώλησης οπλικών συστημάτων προβλέπονται δεσμεύσεις τελικού χρήστη.

Η επίσκεψη του Τραμπ στην Τουρκία είναι η πρώτη Αμερικανού προέδρου στη χώρα έπειτα από 11 χρόνια. Ο Ερντογάν τον υποδέχθηκε με πλήρεις κρατικές τιμές, ενώ στις δημόσιες τοποθετήσεις τους οι δύο ηγέτες αντάλλαξαν εγκωμιαστικά σχόλια. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας Τραμπ, η επιδείνωση της κατάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία δεν αποτέλεσε προτεραιότητα για την αμερικανική κυβέρνηση.

Ερντογάν: Πιστεύω πως θα προκύψει θετική απόφαση για τα F-35

Ο Τούρκος Πρόεδρος Ερντογάν δήλωσε από την πλευρά του: «Όσον αφορά τη Γάζα, συζήτησα αυτά τα ζητήματα με τον αξιότιμο φίλο μου, και αποδίδουμε μεγάλη σημασία σε αυτή τη σύνοδο κορυφής ηγετών, ειδικά για την επίτευξη ειρήνης στην περιοχή αυτή. Ερμηνεύουμε θετικά οποιαδήποτε απόφαση προκύψει από τη σύνοδο κορυφής, και πιστεύω ότι αυτό είναι εφικτό. Φυσικά, το F-35 δεν αποτελεί νέο ζήτημα για εμάς· το έχουμε συζητήσει με τις ΗΠΑ στο παρελθόν και μας δόθηκε η υπόσχεση για 5 αεροσκάφη. Ο κ. Τραμπ μας έδωσε επίσης τον λόγο του, και γνωρίζω ότι στις συζητήσεις αυτής της συνόδου κορυφής εξετάζουμε θετικά την υπόσχεση που λάβαμε από αυτούς σχετικά με το F-35. Ο κ. Τραμπ τηρεί πάντα τον λόγο του σε αυτό το θέμα. Πιστεύω ότι θα προκύψει μια θετική απόφαση σχετικά με το F-35».

Τραμπ για τις κυρώσεις CAATSA: Ήρθε η ώρα να τις άρουμε

«Θα άρουμε τις κυρώσεις, εντάξει; Δεν θέλω να χάνω χρόνο απαντώντας σε αυτό. Θα άρουμε αυτές τις κυρώσεις. Ήρθε η ώρα. Δεν θέλουμε να επιβάλλουμε κυρώσεις στους φίλους μας. Δεν θέλω να πνίξω τον φίλο μου με κυρώσεις. Ο νέος ηγέτης της Συρίας κατάφερε επίσης να επαναφέρει τη χώρα του σε τροχιά ανάκαμψης μέσα σε ένα χρόνο. Ήμουν ένας από αυτούς που τον ενέκριναν, μαζί με τον πρόεδρο. Κατάφερε να τα βάλει όλα σε τάξη, δεν είναι εύκολη δουλειά» είπε ο Αμερικανός πρόεδρος, αναφερόμενος στο θέμα των κυρώσεων CAATSA που δεν επιτρέπουν και την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

Σε άλλες δηλώσεις του, ο Τραμπ ανέφερε: «Όπως έχει αναφερθεί ευρέως στον Τύπο, είμαστε πολύ στενοί φίλοι (με τον Ερντογάν). Είναι υπέροχο να με καλωσορίζει το κτίριο όπου αναγράφεται το όνομά μου μόλις προσγειωθώ στο αεροδρόμιο. Το αεροδρόμιο είναι πανέμορφο, όλοι οι δρόμοι είναι καινούργιοι. Έχουμε καλές σχέσεις από την αρχή. Είναι μια πολύ ιδιαίτερη σχέση μεταξύ μας. Η Τουρκία έχει έναν πολύ ισχυρό ηγέτη. Διαθέτει ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις. Είναι μια πολύ ισχυρή χώρα. Χάρη σε αυτή τη σχέση, όλα πάνε καλά. Τρέφω μεγάλο σεβασμό για τον Πρόεδρο. Πιθανότατα θα συζητήσουμε και για το Ιράν. Έχουμε καταστρέψει σε μεγάλο βαθμό τον στρατό του. Δεν θα αποκτήσουν πυρηνικά όπλα. Είναι μεγάλη τιμή για μένα να βρίσκομαι ανάμεσά σας. Είχαμε μια πολύ καλή συνάντηση. Απολαύσαμε ένα ωραίο δείπνο και εργαστήκαμε πολύ».

«Καλώς ήρθατε κ. πρόεδρε»

Ο Ερντογάν υποδέχθηκε τον Τραμπ στο μπλε χαλί, με τους δύο ηγέτες να ανταλλάσσουν θερμή χειραψία και κινήσεις οικειότητας, πριν επιθεωρήσουν μαζί τα τουρκικά στρατεύματα.

Με την έναρξη των δηλώσεων, ο Τούρκος πρόεδρος υπογράμμισε τη σημασία της παρουσίας Τραμπ στη Σύνοδο, λέγοντας: «Για ακόμη μια φορά, καλωσήρθατε κ. πρόεδρε».

Από την πλευρά του, ο Τραμπ εξέφρασε τον σεβασμό του προς τον Ερντογάν και προανήγγειλε συζήτηση για εμπόριο και άμυνα. «Τιμή μου να είμαι εδώ μαζί σας κ. Πρόεδρε», ανέφερε.

Παράθυρο για τα F-35

Στο ζήτημα των F-35, ο Ερντογάν επανέλαβε ότι η Άγκυρα βρίσκεται σε διαρκή διάλογο με την Ουάσινγκτον. «Αυτό δεν είναι ένα νέο ζήτημα, έχουμε συζητήσει επανειλημμένα με τις ΗΠΑ για το θέμα αυτό. Μας έχουν υποσχεθεί πέντε μαχητικά αεροσκάφη», είπε, εκφράζοντας την ελπίδα ότι από τη Σύνοδο θα προκύψει μια «ευνοϊκή απόφαση».

Ο Τραμπ, από την πλευρά του, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να προχωρήσει η πώληση των μαχητικών στην Τουρκία. «Η Τουρκία ήταν πολύ πιο πιστή σε εμάς από άλλες χώρες. Είναι κάτι που θα σκεφτούμε», δήλωσε.

«Γιατί ξοδεύουμε εκατοντάδες δισεκατομμύρια;»

Ο Αμερικανός πρόεδρος εξαπέλυσε αιχμές κατά των συμμάχων στο ΝΑΤΟ, με αφορμή τη στάση τους στον πόλεμο με το Ιράν.

«Δεν μας φέρθηκαν καλά επειδή κάναμε κάτι στο Ιράν. Πριν καν ρωτήσουμε, είπαν ότι δεν θα ήταν εκεί. Γιατί ξοδεύουμε εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια όταν δεν είναι εκεί για εμάς; Πάντα ήμασταν εκεί γι’ αυτούς», είπε.

Στη συνέχεια έβαλε στο στόχαστρο ευρωπαϊκές χώρες, δηλώνοντας: «Η Ιταλία μας απέρριψε, η Γερμανία μας απέρριψε και η Γαλλία μας απέρριψε. Και αυτό είναι εντάξει. Αλλά, ξέρετε, γιατί ξοδεύουμε εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια και εκείνοι δεν είναι εκεί για εμάς;».

Ουκρανία και Ιράν στην ατζέντα

Αναφερόμενος στον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Τραμπ εξέφρασε την εκτίμηση ότι τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία επιθυμούν να καταλήξουν σε συμφωνία σύντομα.

Για τις σχέσεις Ιράν – ΗΠΑ, ο Ερντογάν υποστήριξε ότι η Τουρκία εργάζεται ώστε να φέρει τις δύο πλευρές σε κοινό έδαφος. «Όλοι οι φίλοι μας εργάζονται από κοινού για να επιτύχουν αυτόν τον στόχο», δήλωσε.

«Μεγάλος σύμμαχος» η Τουρκία

Ο Τραμπ χαρακτήρισε την Τουρκία «μεγάλο σύμμαχο» των Ηνωμένων Πολιτειών, σημειώνοντας ότι γνωρίζει «πολύ καλά» το Ιράν και ότι έχει διαδραματίσει «πολύ σημαντικό ρόλο» στην περιοχή.

«Θα μπορούσαν να είχαν εμπλακεί στη σύγκρουση – ακούω κάποιους να μιλούν για τη σχέση τους με το Ισραήλ. Είναι μια πολύ ισχυρή στρατιωτική χώρα και δεν το έκαναν. Ίσως δεν το έκαναν εξαιτίας μου. Αλλά θα μπορούσαν να είχαν μπει στη σύγκρουση από την άλλη πλευρά», είπε.

«Έχουμε εξαιρετική χημεία»

Ο Αμερικανός πρόεδρος έκλεισε με θερμά λόγια για τον Ερντογάν και τη μεταξύ τους σχέση.

«Έχουμε μια πολύ ιδιαίτερη σχέση», είπε, αποδίδοντας τη συνεργασία τους στη μεταξύ τους προσωπική επαφή.

Ερωτηθείς τι κάνει τη σχέση τους τόσο ισχυρή, απάντησε: «Υπάρχει μια χημεία που λειτουργεί ανάμεσά μας».

Στη συνέχεια πρόσθεσε: «Μερικές φορές τα πηγαίνεις καλά με τους πιο δύσκολους ανθρώπους, όπως εκείνος. Και μερικές φορές δεν τα πηγαίνεις καλά με τους πιο αδύναμους, τους πιο αξιολύπητους ανθρώπους».