Ο Τραμπ αντιμέτωπος με το Κογκρέσο για τον πόλεμο με το Ιράν

Σήμερα εκπνέει η προθεσμία των 60 ημερών που προβλέπει ο αμερικανικός νόμος περί πολεμικών εξουσιών, εντός της οποίας ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, οφείλει είτε να ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου για τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν είτε να τις τερματίσει. Η κυβέρνηση, ωστόσο, αφήνει να εννοηθεί ότι δεν σκοπεύει να κινηθεί προς καμία από τις δύο κατευθύνσεις, επικαλούμενη την εκεχειρία που τέθηκε σε ισχύ στις αρχές Απριλίου.

Σύμφωνα με το αμερικανικό Σύνταγμα, η εξουσία κήρυξης πολέμου ανήκει στο Κογκρέσο, ενώ ο πρόεδρος, ως αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, έχει τη δυνατότητα να διατάσσει στρατιωτικές επιχειρήσεις υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ο νόμος War Powers Resolution του 1973 προβλέπει ότι ο πρόεδρος μπορεί να αναπτύξει στρατιωτικές δυνάμεις σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, αλλά πρέπει να εξασφαλίσει έγκριση του Κογκρέσου μέσα σε 60 ημέρες ή να αποσύρει τις δυνάμεις. Υπάρχει επίσης δυνατότητα παράτασης 30 ημερών, εφόσον κριθεί αναγκαία για την ασφαλή αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων.

Ο πόλεμος με το Ιράν ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, με αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα εναντίον ιρανικών στόχων. Ο Τραμπ ενημέρωσε το Κογκρέσο δύο ημέρες αργότερα, γεγονός που ενεργοποίησε την αντίστροφη μέτρηση των 60 ημερών. Από την πλευρά της, η Τεχεράνη απάντησε με επιθέσεις κατά στόχων στο Ισραήλ και σε χώρες του Κόλπου, οδηγώντας σε ευρύτερη περιφερειακή αποσταθεροποίηση.

Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι η εκεχειρία της 8ης Απριλίου ανέστειλε ουσιαστικά το χρονοδιάγραμμα του νόμου. Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε σε ακρόαση στη Γερουσία ότι οι εχθροπραξίες έχουν σταματήσει, ενώ ανώτερος αξιωματούχος ανέφερε ότι δεν έχουν υπάρξει ανταλλαγές πυρών μεταξύ των αμερικανικών δυνάμεων και του Ιράν από τις 7 Απριλίου. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters και του Associated Press, η κυβέρνηση θεωρεί ότι οι επιχειρήσεις έχουν «τερματιστεί» για τους σκοπούς του νόμου περί πολεμικών εξουσιών.

Η ερμηνεία αυτή προκαλεί έντονες αντιδράσεις στους Δημοκρατικούς. Ο επικεφαλής τους στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να παρακάμψει το Κογκρέσο, υποστηρίζοντας πως ο υπουργός Άμυνας δεν μπορεί απλώς να «σταματά το ρολόι» όσο οι αμερικανικές δυνάμεις εξακολουθούν να βρίσκονται σε κίνδυνο. Νομικοί αναλυτές επισημαίνουν επίσης ότι ο νόμος του 1973 δεν προβλέπει ρητά αναστολή της προθεσμίας λόγω εκεχειρίας.

Τα σενάρια της Ουάσιγκτον

Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, ο Τραμπ ενημερώθηκε για σειρά πιθανών επιλογών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται νέα στοχευμένα πλήγματα κατά ιρανικών εγκαταστάσεων, παράταση του αποκλεισμού ιρανικών λιμανιών, αλλά και σχέδιο για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ μέσω διεθνούς ναυτικού συνασπισμού.

Ένα από τα σχέδια που φέρεται να εξετάζονται προβλέπει τη δημιουργία του Maritime Freedom Construct, ενός πολυεθνικού σχήματος με στόχο την προστασία των εμπορικών πλοίων και την επαναλειτουργία της κρίσιμης θαλάσσιας οδού. Η επιλογή αυτή θα μπορούσε να επιτρέψει στην Ουάσιγκτον να μετατοπίσει το βάρος από τις επιθετικές επιχειρήσεις σε μια αποστολή ναυτικής ασφάλειας, αν και η Τεχεράνη πιθανότατα θα τη θεωρούσε συνέχιση της πίεσης με άλλα μέσα.

Ο Τραμπ, από την πλευρά του, επιμένει ότι δεν θα επιτραπεί στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και υποστηρίζει ότι η ιρανική οικονομία βρίσκεται σε δεινή κατάσταση. Παράλληλα, εμφανίζεται να συνδέει τον τερματισμό του πολέμου με την αποκλιμάκωση των τιμών της βενζίνης στις ΗΠΑ, ζήτημα με ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.

Η απάντηση της Τεχεράνης

Η ιρανική πλευρά προειδοποιεί ότι οποιαδήποτε νέα αμερικανική επίθεση, ακόμη και περιορισμένης κλίμακας, θα προκαλέσει σκληρά αντίποινα. Αξιωματούχοι των Φρουρών της Επανάστασης κάνουν λόγο για «μακροχρόνια και επώδυνα πλήγματα» εναντίον αμερικανικών θέσεων στην περιοχή, ενώ η Τεχεράνη αφήνει να εννοηθεί ότι σκοπεύει να διατηρήσει τον έλεγχο στο Στενό του Ορμούζ.

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, υπογράμμισε ότι δεν είναι ρεαλιστικό να αναμένονται γρήγορα αποτελέσματα από ενδεχόμενες συνομιλίες με τις ΗΠΑ, ανεξάρτητα από τον διαμεσολαβητή. Η δήλωση αυτή δείχνει ότι, ακόμη και αν υπάρξει διπλωματικό άνοιγμα, οι διαπραγματεύσεις ενδέχεται να είναι μακρές και δύσκολες.

Διεθνής ανησυχία

Ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι η παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ θα έχει σοβαρές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία. Η αύξηση του ενεργειακού κόστους μπορεί να επιβαρύνει τον πληθωρισμό, να περιορίσει την ανάπτυξη και να πλήξει δυσανάλογα τις φτωχότερες χώρες.

Την ίδια ώρα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν περιορισμούς στα ταξίδια πολιτών τους προς το Ιράν, το Ιράκ και τον Λίβανο, καλώντας όσους βρίσκονται εκεί να επιστρέψουν άμεσα. Η κίνηση αυτή αντανακλά τον αυξανόμενο φόβο ότι η σύγκρουση μπορεί να επεκταθεί ή να προκαλέσει νέα κύματα αποσταθεροποίησης στην ευρύτερη περιοχή.