Ο Τραμπ χτυπά την Κίνα μέσω Βενεζουέλας: Σε κίνδυνο δισεκατομμύρια από πετρέλαιο και χρέος

Η Βενεζουέλα εξελίσσεται σε ένα από τα σημαντικότερα πεδία δοκιμής των φιλοδοξιών του Ντόναλντ Τραμπ για την εδραίωση της αμερικανικής ισχύος στο δυτικό ημισφαίριο, δημιουργώντας ταυτόχρονα μια νέα πιθανή εστία αντιπαράθεσης με την Κίνα.

Σύμφωνα με το Bloomberg, μετά την ανακοίνωση σχεδίων για την ανάληψη ελέγχου σε περισσότερα από 65 δισεκατομμύρια βαρέλια αποθεμάτων αργού πετρελαίου της Βενεζουέλας, η κυβέρνηση Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι ο στόχος της δεν περιορίζεται στην ενεργειακή εκμετάλλευση. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει παράλληλα να μειώσει δραστικά την παρουσία της Κίνας, αλλά και της Ρωσίας, σε στρατηγικής σημασίας περιουσιακά στοιχεία της χώρας.

Το επόμενο κρίσιμο κεφάλαιο αφορά την αναδιάρθρωση του τεράστιου χρέους της Βενεζουέλας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι υποχρεώσεις προς την Κίνα, καθώς επί σειρά ετών το Καράκας αποπλήρωνε κινεζικά δάνεια μέσω παραδόσεων πετρελαίου.

Ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ δήλωσε ότι το Πεκίνο δεν θα έχει αξιώσεις επί των εσόδων από τη μελλοντική παραγωγή πετρελαίου της Βενεζουέλας. Εφόσον η αμερικανική θέση επικρατήσει στην πράξη και στη διαδικασία αναδιάρθρωσης, θα μπορούσε να στερήσει από την Κίνα το βασικό μέσο με το οποίο ανακτούσε τα κεφάλαια που είχε δανείσει στο Καράκας.

Δισεκατομμύρια κινεζικών δανείων σε κίνδυνο

Το ακριβές ύψος των υποχρεώσεων της Βενεζουέλας προς την Κίνα παραμένει ασαφές, καθώς η χώρα σταμάτησε να δημοσιεύει αναλυτικά στοιχεία μετά την κρατική χρεοκοπία του 2017. Οι εκτιμήσεις, ωστόσο, τοποθετούν το ανεξόφλητο χρέος προς κινεζικούς φορείς τουλάχιστον στα 10 δισ. δολάρια, ενώ άλλες αναλύσεις ανεβάζουν το ποσό έως και τα 15 δισ. δολάρια.

Η σχέση αυτή έχει βαθιές ρίζες. Από την εποχή του Ούγκο Τσάβες, το Πεκίνο χρηματοδότησε μεγάλα έργα υποδομών και ενέργειας στη Βενεζουέλα. Μέχρι το 2015, κινεζικές κρατικές τράπεζες είχαν χορηγήσει περισσότερα από 60 δισ. δολάρια σε δάνεια που συνδέονταν με το πετρέλαιο, καθιστώντας την Κίνα έναν από τους σημαντικότερους πιστωτές της χώρας.

Καθώς οι αμερικανικές κυρώσεις κατά του Καράκας εντείνονταν, η Κίνα εξελίχθηκε παράλληλα στον μεγαλύτερο αγοραστή βενεζουελάνικου αργού και κινεζικοί ενεργειακοί όμιλοι απέκτησαν παρουσία σε κοιτάσματα και έργα πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Τα τελευταία χρόνια, πάντως, το Πεκίνο είχε ήδη αρχίσει να περιορίζει την έκθεσή του. Το βενεζουελάνικο αργό αντιστοιχούσε μόλις στο 4% των συνολικών κινεζικών εισαγωγών πετρελαίου το 2025, σύμφωνα με το Bloomberg. Αυτό σημαίνει ότι η μεγαλύτερη απειλή για την Κίνα δεν βρίσκεται κατ’ ανάγκη στην απώλεια μιας κρίσιμης πηγής ενεργειακού εφοδιασμού, αλλά στην πιθανότητα να μην ανακτήσει δισεκατομμύρια δολάρια παλαιών δανείων.

Η Βενεζουέλα στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης ΗΠΑ – Κίνας

Η πολιτική της Ουάσιγκτον εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική με την οποία η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει να αποτρέψει ανταγωνιστικές δυνάμεις από τον έλεγχο στρατηγικών υποδομών και φυσικών πόρων στο δυτικό ημισφαίριο.

Για την Κίνα, επομένως, η υπόθεση της Βενεζουέλας έχει σημασία που υπερβαίνει το άμεσο οικονομικό κόστος. Δημιουργεί το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να αντιμετωπίζουν ολοένα περισσότερο τις οικονομικές και ενεργειακές σχέσεις του Πεκίνου με χώρες της Λατινικής Αμερικής ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας και γεωπολιτικής επιρροής.

Η κινεζική κυβέρνηση έχει μέχρι στιγμής αντιδράσει συγκρατημένα. Το υπουργείο Εξωτερικών στο Πεκίνο έχει επιμείνει ότι τα «νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντα» της Κίνας στη Βενεζουέλα πρέπει να προστατευθούν και ότι η συνεργασία των δύο χωρών καλύπτεται από το διεθνές δίκαιο.

Η αναμέτρηση, ωστόσο, μόλις αρχίζει. Η τύχη των κινεζικών απαιτήσεων στην επικείμενη αναδιάρθρωση του χρέους, ο έλεγχος της πετρελαϊκής παραγωγής και οι όροι εισόδου ξένων εταιρειών στην αγορά θα δείξουν εάν η Βενεζουέλα αποτελεί μια ειδική περίπτωση ή το πρώτο μεγάλο παράδειγμα μιας νέας αμερικανικής στρατηγικής περιορισμού της κινεζικής οικονομικής επιρροής στη Λατινική Αμερική.

Σε αυτή την περίπτωση, η μάχη για το πετρέλαιο της Βενεζουέλας δεν θα αφορά μόνο δισεκατομμύρια δολάρια και εκατομμύρια βαρέλια αργού. Θα αποτελεί μέρος μιας πολύ ευρύτερης αναμέτρησης για το ποια από τις δύο μεγαλύτερες δυνάμεις του κόσμου θα καθορίσει τους οικονομικούς και γεωπολιτικούς συσχετισμούς στο δυτικό ημισφαίριο.