ΟΠΕΚΕΠΕ: Ερωτήματα για «εμβόλιμη» ρύθμιση σε ν/σ του ΥΠΑΑ που νομιμοποιεί παλιές παράνομες επιδοτήσεις

Ερωτήματα και πολιτικές αντιδράσεις προκαλεί διάταξη για τις αγροτικές ενισχύσεις που προστέθηκε σε νομοσχέδιο του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης.

Η ρύθμιση αφορά τα έτη 2018 – 2022, την ίδια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ερευνά υποθέσεις απάτης με επιδοτήσεις μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ. Το κατά πόσον η διάταξη επηρεάζει συγκεκριμένες εκκρεμείς υποθέσεις παραμένει ερώτημα.

Το σχέδιο νόμου για την αλιεία και άλλες αγροτικές ρυθμίσεις περιλάμβανε 72 άρθρα όταν τέθηκε σε διαβούλευση. Στο κείμενο που κατατέθηκε στη Βουλή προστέθηκαν δύο ακόμη. Το άρθρο 74, με τίτλο «Ρυθμίσεις για την εκκαθάριση Ενιαίων Αιτήσεων Ενίσχυσης ετών ενίσχυσης 2018 έως και 2022», ορίζει προϋποθέσεις για τη χορήγηση, την πληρωμή, την εκκαθάριση, τον έλεγχο και την ανάκτηση ενισχύσεων της κοινής αγροτικής πολιτικής.

Μεταξύ άλλων, προβλέπει ότι τα αγροτεμάχια πρέπει να είχαν δηλωθεί στην αίτηση του αντίστοιχου έτους, να πληρούσαν τις τότε προϋποθέσεις επιλεξιμότητας και να καλλιεργούνταν, να βρίσκονταν σε αγρανάπαυση ή να υπάγονταν σε άλλη επιλέξιμη γεωργική δραστηριότητα. Για τη διαπίστωση της επιλεξιμότητας, η διάταξη προβλέπει ότι δεν λαμβάνονται υπόψη δεδομένα των δασικών χαρτών, ανεξάρτητα από τον χρόνο κύρωσης ή αναμόρφωσής τους. Διευκρινίζει επίσης ότι δεν μεταβάλλει το ιδιοκτησιακό ή δασικό καθεστώς των εκτάσεων.

Αυτή η πρόβλεψη βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης, καθώς η αντιπολίτευση ζητά να αποσαφηνιστεί αν και πώς θα επηρεάσει ελέγχους ή διαδικασίες ανάκτησης ενισχύσεων. Η διατύπωση του άρθρου, από μόνη της, δεν τεκμηριώνει ότι νομιμοποιούνται όλες οι παράνομες επιδοτήσεις ή ότι παύουν να ερευνώνται συγκεκριμένες υποθέσεις.

Τα αρχικά 72 άρθρα που έγιναν 74…

Πιο αναλυτικά, όταν τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση το σχέδιο νόμου με τον τίτλο «Ρύθμιση του τομέα της αλιείας, τροποποίηση του Αλιευτικού Κώδικα, ρυθμίσεις για τις Σχολές Επαγγελμάτων Κρέατος, το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων και λοιπές διατάξεις», υπήρχαν 72 άρθρα.

Μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης, προστέθηκαν άλλα δύο, με το άρθρο 74 («Ρυθμίσεις για την εκκαθάριση Ενιαίων Αιτήσεων Ενίσχυσης ετών ενίσχυσης 2018 έως και 2022») να προκαλεί ερωτήματα.

Το νομοσχέδιο υπερψηφίστηκε κατά πλειοψηφία στην πρώτη ανάγνωση από την αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή. Υπέρ τάχθηκαν οι βουλευτές της ΝΔ, το ΚΚΕ δήλωσε ότι το καταψηφίζει, ενώ τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης επιφυλάχθηκαν για την ψηφοφορία στην Ολομέλεια.

Σύμφωνα με το Άρθρο 74, «Κατά την εκκαθάριση των Ενιαίων Αιτήσεων Ενίσχυσης (εφεξής Ε.Α.Ε.) των ετών ενίσχυσης 2018 έως 2022, από τον διαπιστευμένο οργανισμό πληρωμών, για τους σκοπούς της χορήγησης, της πληρωμής, της εκκαθάρισης, του ελέγχου ή της ανάκτησης ενισχύσεων στο πλαίσιο της κοινής αγροτικής πολιτικής, τα αγροτεμάχια πρέπει να πληρούν σωρευτικά τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

α) είχαν δηλωθεί στην Ε.Α.Ε. του οικείου έτους ενίσχυσης στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου,

β) ήταν καλλιεργούμενα ή τελούσαν σε καθεστώς αγρανάπαυσης ή υπό άλλη επιλέξιμη κατά το ενωσιακό πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής γεωργική δραστηριότητα,

γ) πληρούσαν τους όρους και τις προϋποθέσεις επιλεξιμότητας του ενωσιακού και εθνικού πλαισίου που ίσχυε κατά το οικείο έτος ενίσχυσης για τη χορήγηση αυτής, όπως αποτυπώνονται στο πληροφοριακό σύστημα του Οργανισμού Πληρωμών, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη για τη διαπίστωση της συνδρομής των όρων και των προϋποθέσεων επιλεξιμότητας δεδομένα δασικών χαρτών, ανεξαρτήτως του χρόνου κύρωσης ή αναμόρφωσής τους, σύμφωνα και με την παρ. 10 του άρθρου 48 του ν. 4685/2020 (Α΄ 92) και τις σχετικές πράξεις της Διοίκησης του πρώην Οργανισμού Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων.

»2. Το παρόν εφαρμόζεται αποκλειστικά για τους σκοπούς χορήγησης, πληρωμής, εκκαθάρισης, ελέγχου και ανάκτησης ενισχύσεων της κοινής αγροτικής πολιτικής. Δεν θίγει το ιδιοκτησιακό ή το δασικό καθεστώς των εκτάσεων, δεν συνιστά αναγνώριση ή τεκμήριο κυριότητας ή άλλου εμπράγματου ή ενοχικού δικαιώματος, δεν επηρεάζει τις διαδικασίες κύρωσης, διόρθωσης ή αναμόρφωσης των δασικών χαρτών και δεν επηρεάζει την αποδεικτική ισχύ των δασικών χαρτών έναντι κάθε άλλης διοικητικής ή δικαστικής αρχής».

Με απλά λόγια, η ρύθμιση νομιμοποιεί τις επιδοτήσεις που δόθηκαν αρκεί να πληρούσαν τους όρους της επιλεξιμότητας εκείνη την περίοδο. Μάλιστα, επισημαίνεται ότι αυτές θα γίνουν «χωρίς να λαμβάνονται υπόψη για τη διαπίστωση της συνδρομής των όρων και των προϋποθέσεων επιλεξιμότητας δεδομένα δασικών χαρτών, ανεξαρτήτως του χρόνου κύρωσης ή αναμόρφωσής τους».

Το νομοσχέδιο υπερψηφίστηκε κατά πλειοψηφία, σε πρώτη ανάγνωση, από την αρμόδια επιτροπή της Βουλής. Υπέρ τάχθηκαν μόνο οι βουλευτές της ΝΔ, ενώ από την αντιπολίτευση  – εκτός από το ΚΚΕ που δήλωσε ότι καταψηφίζει – το ΠΑΣΟΚ μαζί με την ΕΛ.ΛΥ., τη ΝΙΚΗ, τον ΣΥΡΙΖΑ και την Πλεύση Ελευθερίας επιφυλάχθηκαν για την ψήφισή του στην Ολομέλεια.

ΣΥΡΙΖΑ: Ζητά απόσυρση του άρθρου 74

Σε ανακοίνωσή του ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ αναφέρει:

«Σοβαρά ερωτήματα προκαλεί η νέα “νυχτερινή” ρύθμιση της κυβέρνησης για τις αγροτικές ενισχύσεις των ετών 2018–2022.

Το άρθρο 74 δεν υπήρχε στο σχέδιο νόμου που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση και προστέθηκε εκ των υστέρων στο νομοσχέδιο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης για την αλιεία και τον Αλιευτικό Κώδικα, που κατατέθηκε στη Βουλή στις 15 Σεπτεμβρίου.

Με τη διάταξη ρυθμίζεται αναδρομικά η εκκαθάριση των Ενιαίων Αιτήσεων Ενίσχυσης 2018–2022, όχι μόνο για την πληρωμή αλλά και για τον έλεγχο και την ανάκτηση ενισχύσεων, ενώ προβλέπεται ότι κατά την εκκαθάριση δεν λαμβάνονται υπόψη δεδομένα των δασικών χαρτών.

Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ερευνά υποθέσεις απάτης στις αγροτικές ενισχύσεις της ίδιας περιόδου, με ψευδείς δηλώσεις βοσκοτόπων και εικονική εμφάνιση γεωργικής δραστηριότητας. Μόλις τον Ιούλιο, 57 κατηγορούμενοι καταδικάστηκαν για απάτη ύψους 1,7 εκατ. ευρώ σε ενισχύσεις του Εθνικού Αποθέματος για τα έτη 2019–2022.

Η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει άμεσα γιατί μια τόσο κρίσιμη διάταξη προστέθηκε μετά τη δημόσια διαβούλευση, ποιες εκκρεμείς υποθέσεις ελέγχου και ανάκτησης ενισχύσεων επηρεάζει και εάν έχει ενημερωθεί σχετικά η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ζητά την απόσυρση του άρθρου 74 και πλήρη διαφάνεια για τις συνέπειες της ρύθμισης. Σε μια περίοδο που το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ βρίσκεται υπό ευρωπαϊκή δικαστική διερεύνηση, καμία κυβερνητική παρέμβαση δεν μπορεί να αφήνει σκιές ως προς τον έλεγχο και την ανάκτηση παράνομων ενισχύσεων».