Πέρασε με την απαιτούμενη πλειοψηφία η εμπορική συμφωνία ΕΕ – Mercosur – Ποιες χώρες διαφώνησαν

Με την απαιτούμενη πλειοψηφία των χωρών μελών της ΕΕ εγκρίθηκε την Παρασκευή την πολυαναμενόμενη εμπορική συμφωνία του μπλοκ με το νοτιοαμερικανικό μπλοκ Mercosur, δήλωσαν τέσσερις διπλωμάτες της ΕΕ, όπως μεταδίδει το Politico

Η Γαλλία, η Πολωνία, η Αυστρία, η Ιρλανδία και η Ουγγαρία εξέφρασαν την αντίθεσή τους, ενώ το Βέλγιο απείχε. Η Ιταλία ψήφισε υπέρ, αφού επέβαλε αναβολή τον περασμένο μήνα.

Η Ελλάδα είναι μεταξύ των χωρών που βλέπει θετικά τη συμφωνία, ωστόσο έχει ζητήσει διασφαλίσεις για τα ελληνικά προϊόντα.

Οι πρωτεύουσες της ΕΕ έχουν πλέον προθεσμία μέχρι τις 5 μ.μ. την Παρασκευή για να υποβάλουν τυχόν αντιρρήσεις και να επισημοποιήσουν την ψηφοφορία. Αυτή η λεγόμενη γραπτή διαδικασία παρέχει πολιτική υποστήριξη στην άτυπη έγκριση που δόθηκε από τους πρέσβεις με έδρα τις Βρυξέλλες.

Πρόσθετες διασφαλίσεις για την αγορά γεωργικών προϊόντων που θα τεθούν σε ισχύ σε περίπτωση αύξησης των εισαγωγών από τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη κέρδισαν επίσης την έγκριση των πρεσβευτών της ΕΕ, δήλωσαν οι διπλωμάτες, υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Η συμφωνία ΕΕ-Mercosur πρόκειται να δημιουργήσει τη μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερων συναλλαγών στον κόσμο, καλύπτοντας περίπου 700 εκατομμύρια ανθρώπους. Από την οπτική γωνία των Βρυξελλών, η συμφωνία αποτελεί μια σημαντική γεωπολιτική νίκη υπό το πρίσμα του αυξανόμενου μεριδίου της Κίνας στο εμπόριο και την επιρροή της στη Λατινική Αμερική.

Καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εντείνει την επιβολή δασμών σε παγκόσμιο επίπεδο, η συνθήκη έρχεται επίσης σε μια εποχή που τόσο η Ευρώπη όσο και χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Βραζιλίας, αναζητούν μεγαλύτερη προβλεψιμότητα. Οι ευρωπαϊκοί τομείς που αναμένεται να επωφεληθούν από τη μείωση των δασμών περιλαμβάνουν την αυτοκινητοβιομηχανία, την αεροπορία, την κατασκευή μηχανημάτων και τις γεωργικές εξαγωγές όπως το κρασί και το τυρί.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόκειται να μεταβεί στην Παραγουάη την επόμενη εβδομάδα για να υπογράψει τη συμφωνία.

Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής, Όλαφ Γκιλ, δεν επιβεβαίωσε τα ταξιδιωτικά σχέδια της φον ντερ Λάιεν σε συνέντευξη Τύπου την Παρασκευή. «Αυτή τη στιγμή, επικεντρωνόμαστε στις διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα στο Συμβούλιο [της ΕΕ]. Θα ασχοληθούμε με τα επόμενα βήματα μόλις ολοκληρωθούν», δήλωσε.

Μετά την υπογραφή της συμφωνίας από την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τους ομολόγους της από την Mercosur, το κείμενο θα ψηφιστεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ορισμένα τμήματα της συμφωνίας που υπερβαίνουν την εμπορική πολιτική θα πρέπει επίσης να ψηφιστούν στα εθνικά κοινοβούλια της ΕΕ.

Η συμφωνία ΕΕ-Mercosur βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και 25 χρόνια και έχει περάσει από βασανιστικές διαπραγματεύσεις. Το 2025, η ΕΕ τροποποίησε τη συμφωνία για να εξασφαλίσει δισεκατομμύρια ευρώ για την υποστήριξη των αγροτών που φοβούνται τις εισαγωγές από την αγορά της Νότιας Αμερικής.

Τι είναι η Mercosur και τι φέρνει η συμφωνία με την ΕΕ – Γιατί οι αγρότες βγαίνουν με τρακτέρ στους δρόμους σε Γαλλία και Ελλάδα

Η Mercosur είναι το «Κοινό Νότιο Παζάρι» της Νότιας Αμερικής. Ενα περιφερειακό σχήμα οικονομικής ολοκλήρωσης που ξεκίνησε με τη Συνθήκη του Ασουνσιόν (1991) και εξελίχθηκε σε τελωνειακή ένωση.

Ιδρυτικά-κεντρικά μέλη:
Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη, Ουρουγουάη.  Η Βολιβία έχει ενταχθεί ως πλήρες μέλος τα τελευταία χρόνια (γεγονός που εξηγεί γιατί σε μέρος της ειδησεογραφίας εμφανίζεται «Mercosur των 5»). Η Βενεζουέλα έχει ανασταλεί από το μπλοκ.

Στόχος της Mercosur είναι να κάνει πιο «ενιαία» την αγορά μεταξύ των κρατών-μελών (δασμοί, κοινή εμπορική πολιτική σε κάποιο βαθμό, διευκόλυνση εμπορίου).
Η συμφωνία που καίει πολιτικά στην Ευρώπη δεν είναι απλώς «μια ακόμα εμπορική συμφωνία». Είναι από τις μεγαλύτερες της ΕΕ, γιατί αγγίζει μια αγορά άνω των 700 εκατ. καταναλωτών και περιλαμβάνει μεγάλες μειώσεις δασμών. Σύμφωνα με τα επίσημα έγγραφα της ΕΕ τον Σεπτέμβριο 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσε προτάσεις για δύο νομικά εργαλεία:

• το ευρύτερο EU-Mercosur Partnership Agreement (EMPA) (απαιτεί και εθνικές κυρώσεις), και
• μια ενδιάμεση “Interim Trade Agreement (iTA)” για να «τρέξει» το εμπορικό σκέλος πιο γρήγορα.

Η iTA μπορεί να τεθεί σε πλήρη ισχύ αφού υπάρξει συμφωνία στο Συμβούλιο με ειδική πλειοψηφία και συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Στις αρχές Ιανουαρίου 2026 η υπόθεση μπήκε στην τελική ευθεία. Πολλές κυβερνήσεις δίνουν «πράσινο φως», με Γαλλία και Ιρλανδία να δηλώνουν αντίθετες, αλλά χωρίς να είναι βέβαιο ότι συγκροτούν μπλοκάρισμα.  Η Κομισιόν επιδίωξε να «κλειδώσει» κρίσιμες ψήφους (ιδίως της Ιταλίας) με πακέτο καθησυχαστικών μέτρων και χρηματοδοτήσεων για τον αγροτικό κόσμο.

Τι ανοίγει για τα αγροτικά προϊόντα: οι ποσοστώσεις που φοβίζουν
Το κεντρικό επιχείρημα της Επιτροπής είναι ότι οι «ευαίσθητοι» τομείς προστατεύονται με ποσοστώσεις (tariff-rate quotas) και ρήτρα διασφάλισης.

Ενδεικτικά, με βάση το επίσημο factsheet της ΕΕ:

• Βοδινό: 99.000 τόνοι με δασμό 7,5% (όχι πλήρως αδασμολόγητο).
• Πουλερικά: 180.000 τόνοι αδασμολόγητοι (σταδιακή εφαρμογή).
• Ζάχαρη: 180.000 τόνοι ακατέργαστης ζάχαρης (στο πλαίσιο υπάρχουσας ποσόστωσης) και πρόσθετη μικρότερη ποσόστωση για Παραγουάη.
• Αιθανόλη: 450.000 τόνοι αδασμολόγητοι για χημική βιομηχανία + 200.000 τόνοι με μειωμένο δασμό για άλλες χρήσεις.
• Μέλι: 45.000 τόνοι αδασμολόγητοι.
• Ρύζι: 60.000 τόνοι αδασμολόγητοι.

Υπάρχει επίσης διμερής ρήτρα διασφάλισης (safeguard) αν οι εισαγωγές «προκαλέσουν ή απειλήσουν να προκαλέσουν σοβαρή ζημία» σε ευρωπαϊκούς κλάδους και μάλιστα προβλέπεται να καλύπτει και εισαγωγές που γίνονται εντός των ποσοστώσεων.

Έχουν δίκιο οι αγρότες Γαλλίας και Ελλάδας που φοβούνται;

1) Στο καθαρά οικονομικό ο φόβος είναι λογικός, αλλά η κλίμακα είναι αντικείμενο διαφωνίας

Οι αγρότες στη Γαλλία (ιδίως κτηνοτροφία) φοβούνται ότι το άνοιγμα, ακόμη κι αν είναι «ποσοστώσεις», θα πιέσει τις τιμές σε μια αγορά ήδη σφιχτή από κόστος παραγωγής και κανονισμούς.

Αυτός ο φόβος είναι συνεπής με το ότι η ΕΕ αναγνωρίζει συγκεκριμένους κλάδους ως ευάλωτους σε νέες εισαγωγές (π.χ. βοδινό, πουλερικά, ζάχαρη, ρύζι).

Από την άλλη, μελέτες και εκτιμήσεις που συνοψίζουν οικονομικά μοντέλα δείχνουν ότι οι επιπτώσεις στις τιμές μπορεί να είναι περιορισμένες (π.χ. «μικρή» μείωση τιμών στο βοδινό, της τάξης λίγων ποσοστιαίων μονάδων).

Δηλαδή ο φόβος δεν είναι «φανταστικός», όμως το αν μετατρέπεται σε μαζική κατάρρευση εισοδήματος εξαρτάται από το πόσο πραγματικά θα “γεμίσουν” οι ποσοστώσεις, πού θα κατευθυνθούν οι ροές και πόσο γρήγορα θα ενεργοποιούνται οι δικλείδες ασφαλείας.

2) Στα «ίδια μέτρα και σταθμά»: εδώ οι αγρότες έχουν το πιο ισχυρό επιχείρημα

Το σύνθημα «δεν γίνεται να μας ζητάτε υψηλά στάνταρ και να φέρνετε εισαγωγές που δεν τα τηρούν» είναι ο πυρήνας της οργής.

Η Κομισιόν απαντά ότι η υγεία και ηασφάλεια τροφίμων της ΕΕ “δεν είναι διαπραγματεύσιμη” και ότι ό,τι πωλείται στην ΕΕ πρέπει να συμμορφώνεται με τους κανόνες.

Ωστόσο, στην πράξη υπάρχουν δύο «επίπεδα»:

Τελικό προϊόν στην αγορά (υπολείμματα, υγειονομικά/κτηνιατρικά κ.λπ.) → εδώ η ΕΕ έχει σαφές πλαίσιο ελέγχων.

Μέθοδοι παραγωγής (π.χ. «mirror clauses», πρακτικές που επιτρέπονται εκτός ΕΕ αλλά όχι εντός) . Εδώ είναι πιο δύσκολο πολιτικά και νομικά να επιβληθεί πλήρης αντιστοίχιση.

Γι’ αυτό βλέπουμε τις τελευταίες εβδομάδες να συζητούνται/ανακοινώνονται πρόσθετες κινήσεις για ελέγχους στα σύνορα και όρια υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων.

3) Περιβάλλον/αποψίλωση: ο φόβος δεν έφυγε και μάλιστα «μπλέχτηκε» με τις καθυστερήσεις της ΕΕ

Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, με τους κανόνες για «αποψίλωση-free» προϊόντα, οι εισαγωγές δεν θα συνδέονται με καταστροφή δασών.

Όμως εδώ υπάρχει ένα κρίσιμο “αλλά” για το timing. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε αναβολή της εφαρμογής της ευρωπαϊκής νομοθεσίας κατά της αποψίλωσης:

• Μεγάλοι φορείς από 30 Δεκεμβρίου 2026
• Μικρότεροι από 30 Ιουνίου 2027

Άρα, αν και η συμφωνία συνοδεύεται από κεφάλαια και δεσμεύσεις για βιωσιμότητα και αναφορές σε αποψίλωση, το «σκληρό» εργαλείο που πολλοί θεωρούν καταλυτικό (η νομοθεσία αποψίλωσης) δεν είναι άμεσα σε πλήρη εφαρμογή. Αυτό ενισχύει όσους λένε ότι οι οικολογικές δικλείδες παραμένουν πιο «χαλαρές» από όσο παρουσιάζονται πολιτικά.

4) Η ελληνική διάσταση: λιγότερο «Mercosur-στόχος», περισσότερο «άγχος επιβίωσης» και προηγούμενο

Η Ελλάδα δεν είναι ο κατεξοχήν «στόχος» στις ίδιες κατηγορίες με τη γαλλική βοοτροφία. Όμως, οι κινητοποιήσεις στην Ελλάδα εντάσσονται σε ευρύτερη πίεση από κόστος, καθυστερήσεις επιδοτήσεων και αίσθηση ότι «ανοίγει η αγορά χωρίς επαρκή αντιστάθμιση».

Υπάρχει και η αντίστροφη ανάγνωση. Η συμφωνία υπόσχεται καλύτερη πρόσβαση για ευρωπαϊκά προϊόντα στη Νότια Αμερική (π.χ. κρασί, τυριά, ελαιόλαδο), κάτι που θεωρητικά μπορεί να ευνοήσει και ελληνικές εξαγωγές.