Πέθανε ο Στέφανος Μάνος, 87 ετών

Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 86 ετών ο πρώην υπουργός και επί σειρά ετών βουλευτής Στέφανος Μάνος, από τις πλέον αναγνωρίσιμες, αλλά και συχνά αντισυμβατικές προσωπικότητες της ελληνικής πολιτικής ζωής μετά τη Μεταπολίτευση.

Για σχεδόν πέντε δεκαετίες ο Στέφανος Μάνος είχε έντονη παρουσία όχι μόνο στην πολιτική αλλά και στον δημόσιο διάλογο. Παρέμεινε σταθερός υποστηρικτής του οικονομικού φιλελευθερισμού, της περιστολής των κρατικών δαπανών, του περιορισμού της γραφειοκρατίας, των ιδιωτικών επενδύσεων και της αξιολόγησης στον δημόσιο τομέα. Οι παρεμβάσεις του ήταν συχνά αιχμηρές και προκαλούσαν αντιδράσεις, καθώς δεν δίσταζε να συγκρουστεί ακόμη και με παρατάξεις ή πολιτικά πρόσωπα με τα οποία είχε συνεργαστεί.

Ο Στέφανος Μάνος γεννήθηκε στην Αθήνα στις 20 Δεκεμβρίου 1939. Σπούδασε μηχανολόγος μηχανικός στο Ομοσπονδιακό Πολυτεχνείο της Ζυρίχης και στη συνέχεια πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, αποκτώντας MBA από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ.

Πριν ασχοληθεί με την πολιτική είχε ήδη διαγράψει ενδεκαετή πορεία στον επιχειρηματικό χώρο – με την εταιρεία Αλλατίνη – εμπειρία που επηρέασε σε σημαντικό βαθμό τον τρόπο με τον οποίο προσέγγιζε αργότερα ζητήματα οικονομίας, δημόσιας διοίκησης και λειτουργίας του κράτους.

Η πολιτική του διαδρομή ξεκίνησε το 1977, όταν εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής με τη Νέα Δημοκρατία. Έκτοτε εξελέγη επανειλημμένα στο Κοινοβούλιο έως και το 2007, με εξαίρεση τις εκλογικές αναμετρήσεις του 1985 και του Νοεμβρίου του 1989.

Από τον Καραμανλή και τον Ράλλη στην κυβέρνηση Μητσοτάκη

Κατά τη διάρκεια της μακράς πολιτικής σταδιοδρομίας του ανέλαβε σειρά σημαντικών κυβερνητικών χαρτοφυλακίων στις κυβερνήσεις του Κωνσταντίνου Καραμανλή, του Γεωργίου Ράλλη και του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη.

Την περίοδο 1977-1980 διετέλεσε αρχικά υφυπουργός Δημοσίων Έργων και στη συνέχεια υπουργός Χωροταξίας, Οικισμού και Περιβάλλοντος. Στην κυβέρνηση Ράλλη ανέλαβε το υπουργείο Βιομηχανίας και Ενέργειας, ενώ επί κυβέρνησης Κωνσταντίνου Μητσοτάκη βρέθηκε στο υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων και αργότερα στα υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Η παρουσία του σε αυτά τα υπουργεία συνδέθηκε με παρεμβάσεις που άφησαν ισχυρό αποτύπωμα στην Αθήνα και στις υποδομές της χώρας.

Μεταξύ αυτών ήταν η αναμόρφωση της Πλάκας, η υπογραφή της σύμβασης για το Μετρό της Αθήνας, η συμβολή στον σχεδιασμό της Αττικής Οδού, καθώς και η εφαρμογή του μέτρου της απόσυρσης παλαιών και ρυπογόνων αυτοκινήτων. Στο βιογραφικό του καταγράφεται επίσης η μεταφορά του εργοστασίου φωταερίου από το κέντρο της Αθήνας στην Ελευσίνα.

Από τη Νέα Δημοκρατία στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ

Η πολιτική διαδρομή του Στέφανου Μάνου δεν περιορίστηκε στα στενά όρια ενός κόμματος. Το 1998 διαγράφηκε από τη Νέα Δημοκρατία, έπειτα από τη διαφοροποίησή του σε κρίσιμες κοινοβουλευτικές ψηφοφορίες, ενώ έναν χρόνο αργότερα, το 1999, ίδρυσε το κόμμα των Φιλελευθέρων. Στις εθνικές εκλογές του 2000 οι Φιλελεύθεροι συνεργάστηκαν με τη Νέα Δημοκρατία.

Ιδιαίτερο σταθμό αποτέλεσε το 2004, όταν ο Στέφανος Μάνος ανταποκρίθηκε στο άνοιγμα που επιχείρησε ο τότε νέος πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Γιώργος Παπανδρέου, προς προσωπικότητες εκτός του παραδοσιακού κομματικού χώρου. Ο Μάνος τοποθετήθηκε στην τρίτη θέση του ψηφοδελτίου Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ και εξελέγη βουλευτής, διατηρώντας την πολιτική και ιδεολογική του αυτοτέλεια.

Η συνεργασία αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις την εποχή εκείνη, καθώς ένας πολιτικός που είχε διατελέσει κορυφαίος υπουργός κυβερνήσεων της Νέας Δημοκρατίας βρισκόταν πλέον στο ψηφοδέλτιο του βασικού πολιτικού της αντιπάλου. Αντιδράσεις καταγράφηκαν τόσο από στελέχη της ΝΔ όσο και στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ.

Ο ίδιος ο Μάνος είχε εξηγήσει τότε την επιλογή του υποστηρίζοντας ότι έβλεπε στην ανάληψη της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ από τον Γιώργο Παπανδρέου μια δυνατότητα για ρήξεις και μεταρρυθμίσεις, ενώ εκτιμούσε ότι σε ζητήματα πολιτικού φιλελευθερισμού, ατομικών δικαιωμάτων και εξωτερικής πολιτικής υπήρχαν σημαντικά σημεία σύγκλισης.

Η συνεργασία του με το ΠΑΣΟΚ ολοκλήρωσε ακόμη μία ασυνήθιστη στροφή σε μια πολιτική πορεία που χαρακτηριζόταν περισσότερο από την προσήλωση στις προσωπικές του θέσεις παρά από την κομματική πειθαρχία.

Το 2009 βρέθηκε και πάλι στην πρώτη γραμμή μιας νέας πολιτικής προσπάθειας, καθώς υπήρξε μεταξύ των ιδρυτών της Δράσης, με βασικούς άξονες τις μεταρρυθμίσεις, τον περιορισμό του κρατισμού, τη δημοσιονομική πειθαρχία και την ενίσχυση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας.

Η επιμονή στις μεταρρυθμίσεις

Ακόμη και μετά την αποχώρησή του από την ενεργό κοινοβουλευτική πολιτική, δεν αποσύρθηκε από τη δημόσια συζήτηση. Συνέχισε να αρθρογραφεί και να παρεμβαίνει για ζητήματα οικονομίας, δημόσιας διοίκησης, παιδείας, υποδομών και θεσμών.

Βασικός άξονας των θέσεών του παρέμεινε η πεποίθηση ότι το ελληνικό κράτος χρειαζόταν βαθιές διαρθρωτικές αλλαγές. Υποστήριζε συστηματικά την αξιολόγηση των δημοσίων υπηρεσιών και των εργαζομένων, τον περιορισμό της σπατάλης και του πελατειακού κράτους και ένα οικονομικό μοντέλο περισσότερο προσανατολισμένο στον ανταγωνισμό και στην ιδιωτική πρωτοβουλία. Η συνέπεια με την οποία διατύπωνε αυτές τις απόψεις τον έκανε για άλλους έναν επίμονο μεταρρυθμιστή και για άλλους έναν πολιτικό με υπερβολικά σκληρές οικονομικές προσεγγίσεις.

Αυτό που δύσκολα αμφισβητήθηκε, πάντως, ήταν η προθυμία του να υποστηρίζει δημόσια τις θέσεις του ακόμη και όταν γνώριζε ότι αυτές ήταν αντιδημοφιλείς.

Η Λεγεώνα της Τιμής και η οικογένειά του

Για τη διαδρομή και τη δραστηριότητά του είχε τιμηθεί από τη Γαλλική Δημοκρατία με τον τίτλο του Ιππότη της Λεγεώνας της Τιμής, μία από τις σημαντικότερες γαλλικές διακρίσεις.

Ήταν παντρεμένος και πατέρας πέντε παιδιών.