Πρόοδος στις συνομιλίες ΗΠΑ, Ιράν για τα πυρηνικά, αλλά ο κίνδυνος σύγκρουσης παραμένει

Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι κατέγραψαν «σημαντική πρόοδο» στις έμμεσες διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, που πραγματοποιήθηκαν στη Γενεύη με τη μεσολάβηση του Ομάν. Αυτό αναφέρουν ξένα μέσα ενημέρωσης προσθέτοντας ότι παραμένει αβέβαιο αν οι συνομιλίες θα οδηγήσουν σε μια συμφωνία ικανή να αποτρέψει μια νέα στρατιωτική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Ο Μπαντρ Αλμπουσάιντι, υπουργός Εξωτερικών του Ομάν και βασικός μεσολαβητής, δήλωσε ότι οι δύο πλευρές θα επαναλάβουν σύντομα τις συνομιλίες, αφού προηγηθούν διαβουλεύσεις στις πρωτεύουσές τους. Παράλληλα, τεχνικές διαπραγματεύσεις αναμένεται να πραγματοποιηθούν στη Βιέννη την επόμενη εβδομάδα.

Από ιρανικής πλευράς, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί έκανε λόγο για «καλή πρόοδο», επισημαίνοντας ότι έχει επιτευχθεί σύγκλιση σε ορισμένα ζητήματα, ενώ σε άλλα παραμένουν διαφωνίες. Ο ίδιος τόνισε ότι ο επόμενος γύρος συνομιλιών θα γίνει σε λιγότερο από μία εβδομάδα.

Οι συνομιλίες διεξήχθησαν σε δύο συνεδρίες στην κατοικία του πρέσβη του Ομάν στη Γενεύη.

Η βασική διαφωνία αφορά τον εμπλουτισμό ουρανίου: Οι ΗΠΑ ζητούν τον πλήρη τερματισμό του εμπλουτισμού στο ιρανικό έδαφος και τη μεταφορά των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου (περίπου 400 κιλά) εκτός χώρας. Το Ιράν επιμένει ότι έχει δικαίωμα στην ειρηνική πυρηνική ενέργεια και απορρίπτει το ενδεχόμενο πλήρους διακοπής.

Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα εξετάζεται συμβιβαστική πρόταση που θα επέτρεπε στο Ιράν να επαναλάβει περιορισμένο εμπλουτισμό σε χαμηλό επίπεδο μετά από αναστολή τριών έως πέντε ετών, υπό αυστηρή διεθνή επιτήρηση.

Σε αντάλλαγμα, η Τεχεράνη απαιτεί την άρση των αμερικανικών κυρώσεων που έχουν πλήξει σοβαρά την οικονομία της. Αντίπαλοι του ιρανικού καθεστώτος υποστηρίζουν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα ενίσχυε πολιτικά την ηγεσία της χώρας.

Στρατιωτική κινητοποίηση και απειλές

Η διπλωματική κινητικότητα εξελίσσεται παράλληλα με αυξημένη στρατιωτική ένταση. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει διατάξει τη μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική ανάπτυξη στη Μέση Ανατολή από το 2003.

Στην περιοχή έχουν αναπτυχθεί:

Δύο αεροπλανοφόρα

Πολεμικά πλοία συνοδείας

Μαχητικά αεροσκάφη

Αεροσκάφη ανεφοδιασμού

Χιλιάδες επιπλέον στρατιώτες

Ο Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικού πλήγματος, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν επιδιώκει να αναβιώσει πρόγραμμα πυρηνικών όπλων και να αναπτύξει πυραύλους ικανούς να πλήξουν τις ΗΠΑ. Ωστόσο, δεν έχει παρουσιάσει συγκεκριμένα στοιχεία.

Από την πλευρά του, ο Αραγτσί δήλωσε δημόσια ότι το Ιράν «δεν θα αναπτύξει ποτέ πυρηνικά όπλα σε καμία περίπτωση».

Ο ρόλος της Διεθνούς Επιτήρησης

Στις συνομιλίες συμμετείχε και ο επικεφαλής του Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι. Ο ΔΟΑΕ είναι υπεύθυνος για την επιθεώρηση και παρακολούθηση των πυρηνικών προγραμμάτων παγκοσμίως. Το Ιράν, αν και δεν διαθέτει πυρηνικά όπλα, είναι η μόνη χώρα χωρίς πυρηνικό οπλοστάσιο που έχει εμπλουτίσει ουράνιο σε επίπεδα που πλησιάζουν αυτά που απαιτούνται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.

Μετά τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς σε τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις τον περασμένο Ιούνιο, η Τεχεράνη ανακοίνωσε διακοπή της δραστηριότητας εμπλουτισμού, αλλά δεν έχει επιτρέψει πλήρη πρόσβαση των επιθεωρητών στις εγκαταστάσεις που επλήγησαν.

Από την άλλη πλευρά του ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, προειδοποίησε ότι δεν θα πρέπει να υπάρξει συμφωνία που να μην περιλαμβάνει και το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν ή τη δράση των συμμάχων του. Το Ισραήλ θεωρεί διαχρονικά το Ιράν ως τη σημαντικότερη απειλή για την ασφάλειά του. Παρότι δεν το επιβεβαιώνει επίσημα, θεωρείται ευρέως ότι διαθέτει πυρηνικά όπλα.