Ρεκόρ αναφορών και καταγγελιών στο Συνήγορο του Πολίτη το 2025 για παραλείψεις και λάθη του δημοσίου

Σημαντική αύξηση στον αριθμό των αναφορών που δέχθηκε το 2025 κατέγραψε ο Συνήγορος του Πολίτη (Ανδρέας Ποττάκης), καθώς για πρώτη φορά από την ίδρυση της Αρχής ο συνολικός αριθμός ξεπέρασε το συμβολικό όριο των 20.000 υποθέσεων. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει τόσο την ένταση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν πολίτες και επιχειρήσεις στην καθημερινή τους συναλλαγή με τη διοίκηση, όσο και την αυξανόμενη εμπιστοσύνη που δείχνουν προς τον θεσμό της ανεξάρτητης διαμεσολάβησης.

Το τετραμηνιαίο ενημερωτικό δελτίο της Αρχής για την περίοδο Σεπτεμβρίου-Δεκεμβρίου 2025 παρουσιάζει χαρακτηριστικές υποθέσεις στις οποίες η παρέμβαση του Συνηγόρου συνέβαλε στην αποκατάσταση της νομιμότητας, την επίλυση διοικητικών δυσλειτουργιών και την προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων. Σύμφωνα με τον Συνήγορο του Πολίτη Ανδρέα Ποττάκη, οι υποθέσεις αυτές αναδεικνύουν τόσο τις στρεβλώσεις της δημόσιας διοίκησης όσο και την ανάγκη για πιο αποτελεσματική εφαρμογή των δημοσίων πολιτικών.

Διοικητικές δυσλειτουργίες και καθυστερήσεις

Μεγάλο μέρος των αναφορών αφορά προβλήματα στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης, όπως καθυστερήσεις σε πληρωμές, ελλιπή διοικητική ανταπόκριση ή γραφειοκρατικά εμπόδια. Σε χαρακτηριστική περίπτωση, μετά από παρέμβαση της Αρχής, προχώρησε η καταβολή τιμολογίου ύψους 23.000 ευρώ σε προμηθευτή του Δημοσίου, το οποίο παρέμενε απλήρωτο για μήνες. Αντίστοιχα, πολίτες πέτυχαν την καταβολή αποζημίωσης για ρυμοτόμηση οικοπέδου από δήμο, καθώς και την υδροδότηση κατοικίας που εκκρεμούσε επί χρόνια.

Σημαντικές παρεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν και σε ζητήματα φορολογικής διοίκησης, όπως η διόρθωση βεβαίωσης αναδρομικών αποδοχών ώστε να αποφευχθεί άδικη φορολόγηση, αλλά και σε περιπτώσεις καθυστέρησης κρατικής αρωγής για πυρόπληκτες κατοικίες.

Περιβάλλον, υποδομές και ποιότητα ζωής

Το δελτίο καταγράφει επίσης σοβαρά ζητήματα περιβαλλοντικής υποβάθμισης και αστικής λειτουργίας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανεξέλεγκτη διαχείριση και καύση αποβλήτων στον Ασπρόπυργο και το Θριάσιο Πεδίο, όπου η Αρχή διαπίστωσε επαναλαμβανόμενες αποθέσεις απορριμμάτων, ανεπαρκείς ελέγχους και έλλειψη συντονισμένου σχεδίου αντιμετώπισης. Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνονται η ενίσχυση των ελέγχων, η δημιουργία νέων χώρων διαχείρισης αποβλήτων και η χαρτογράφηση των σημείων παράνομης απόθεσης.

Παράλληλα, εξετάστηκαν αναφορές για ανθυγιεινές συνθήκες στο κέντρο της Αθήνας, με κατοίκους και επαγγελματίες να επισημαίνουν κινδύνους για τη δημόσια υγεία και την ασφάλεια, ενώ επισημάνθηκε η ανάγκη συντονισμένης δράσης των αρμόδιων φορέων για την αναβάθμιση της περιοχής.

Προστασία δικαιωμάτων εργαζομένων και πολιτών

Ο Συνήγορος παρενέβη και σε περιπτώσεις παραβίασης εργασιακών δικαιωμάτων. Σε μία από αυτές, εργαζόμενη που επέστρεψε από άδεια μητρότητας υπέστη μονομερή μεταβολή των όρων εργασίας της από τον εργοδότη, με τη σύμβασή της να μετατρέπεται σε μερικής απασχόλησης. Μετά τη διερεύνηση της υπόθεσης, η Αρχή εισηγήθηκε την επιβολή διοικητικού προστίμου για παραβίαση της εργατικής νομοθεσίας.

Παρεμβάσεις έγιναν επίσης για την αναγνώριση δικαιωμάτων μονογονεϊκών οικογενειών, τη χορήγηση κοινωνικών παροχών σε παιδιά με αναπηρία, καθώς και την πρόσβαση πολιτών σε διοικητικά αρχεία και πληροφορίες.

Περιπτώσεις 

Καθυστέρηση στην πληρωμή τιμολογίου 

Ενδεικτική της ταλαιπωρείας των επιχειρήσεων είναι η καθυστέρηση πληρωμής τιμολογίου ύψους 23.000 ευρώ σε προμηθευτή του Δημοσίου. Ο Συνήγορος του Πολίτη εξέτασε αναφορά προμηθευτή του Δημοσίου με αντικείμενο την καθυστέρηση πληρωμής τιμολογίου από Περιφέρεια. Η εν λόγω πληρωμή εκκρεμούσε ήδη για περίπου πέντε (5) μήνες μέχρι την υποβολή της αναφοράς στην Αρχή.
Ο Συνήγορος του Πολίτη επικοινώνησε επανειλημμένα, τόσο με τις εμπλεκόμενες περιφερειακές υπηρεσίες, όσο και με την Διεύθυνση Δημοσίων Επενδύσεων του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, δεδομένου ότι η πληρωμή θα πραγματοποιούνταν από πόρους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), σε μια προσπάθεια συντονισμού των υπηρεσιών για την ταχύτερη δυνατή καταβολή της οφειλής προς την επιχείρηση.
Κατόπιν της παρέμβασης της Αρχής, αλλά και την καλή συνεργασία των εμπλεκόμενων υπηρεσιών, τελικά προχώρησε η πληρωμή του προμηθευτή

Χορήγηση ορθής βεβαίωσης αναδρομικών αποδοχών για  φορολογική χρήση

Ο Συνήγορος του Πολίτη εξέτασε αναφορά δημοσίου υπαλλήλου, με αντικείμενο χορήγηση ενιαίας βεβαίωσης αναδρομικών αποδοχών για το ποσό που της καταβλήθηκε, σε συμμόρφωση της υπηρεσίας με δικαστική απόφαση, χωρίς επιμερισμό του ποσού στα αντίστοιχα τέσσερα έτη. Σύμφωνα με την απάντηση της υπηρεσίας σε σχετικό αίτημα, η εκκαθάριση της δικαστικής απόφασης βασίστηκε στην απόφαση του δικαστηρίου στην οποία δεν διαχωρίζεται το ποσό ανά έτος.
Σε έγγραφό του, ο Συνήγορος του Πολίτη επισήμανε ότι, σε εφαρμογή της βασικής αρχής του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (άρθρο 8 ν. 4172/2013), ο χρόνος κτήσης του εισοδήματος θεωρείται ο χρόνος που ο δικαιούχος απέκτησε το δικαίωμα είσπραξης. Η
Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) αναφέρει σε σχετικές οδηγίες της ότι, στην περίπτωση αναδρομικών ποσών μισθών και συντάξεων (συμπεριλαμβανόμενων των επιδικαζόμενων με δικαστική απόφαση), υποβάλλεται τροποποιητική δήλωση για τα έτη που τα ποσά αυτά αφορούν. Συνεπώς, οι σχετικές βεβαιώσεις για φορολογική χρήση που χορηγούν οι φορείς προς τους πολίτες, ή αναρτούν στο taxis, θα πρέπει να επιμερίζουν τα ποσά αντιστοίχως, ώστε να καθίσταται δυνατή η υποβολή των τροποποιητικών δηλώσεων.
Ο Συνήγορος του Πολίτη κατ’ αρχάς αναγνωρίζει την πρακτική δυσχέρεια που αντιμετωπίζουν οι οικονομικές υπηρεσίες στην κατανομή των ποσών ανά έτος, δεδομένου ότι οι δικαστικές αποφάσεις στο διατακτικό τους αναφέρουν το σύνολο του οφειλόμενου ποσού.
Στην προκειμένη περίπτωση, αφού μελέτησε τη δικαστική απόφαση, υπέδειξε τα σημεία της δικαστικής απόφασης από τα οποία προκύπτει η αναγωγή των ποσών ανά έτος, σε συνδυασμό και με άλλα έγγραφα του φακέλου της υπόθεσης. Επίσης, τόνισε ότι η φορολόγηση του συνόλου του ληφθέντος ποσού κατά το φορολογικό έτος είσπραξής του, που θα μπορούσε να αποτελέσει τη συνέπεια της χορήγησης μη ορθής βεβαίωσης, οδηγεί σε υπέρμετρη και άδικη φορολόγηση, αφού το σύνολο του ποσού υπόκειται σε φόρο εισοδήματος ενός έτους ενώ σύμφωνα με τη δικαστική απόφαση αντιστοιχεί σε περισσότερα, κάτι που συνεπάγεται τη φαλκίδευση του δεδικασμένου.
Τελικώς, η οικονομική υπηρεσία προχώρησε στον επιμερισμό των ποσών στα έτη που αφορούν, ενώ στην απάντησή της προς τον Συνήγορο του Πολίτη σημείωσε τις δυσχέρειες της διαδικασίας επιμερισμού και πρότεινε να προβλεφθεί η σύνταξη των αντίστοιχων
δικαστικών αποφάσεων κατά τρόπο ώστε τα επιδικαζόμενα ποσά να μην αναγράφονται συγκεντρωτικά για το σύνολο των απαιτήσεων της υπόθεσης, αλλά αναλυτικά και ξεχωριστά για κάθε έτος μέσα στο οποίο γεννήθηκε το δικαίωμα της απαίτησης.

Απομάκρυνση στερεών αποβλήτων από κοίτη ρέματος στο Δήμο Ασπροπύργου
Ο Συνήγορος του Πολίτη διαμεσολάβησε κατόπιν διαμαρτυρίας πολίτη για ζητήματα που αφορούσαν τον κίνδυνο εκδήλωσης πλημμυρικών φαινομένων και την περιβαλλοντική υποβάθμιση του ρέματος «Μαύρη Ώρα» από την απόρριψη στερεών αποβλήτων εντός της κοίτης αυτού.
Τα απόβλητα αποτελούνταν ιδίως από ΟΤΚΖ (Οχήματα στο Τέλος Κύκλου Ζωής) προερχόμενα από παρακείμενο οικόπεδο που πραγματοποιούνταν εργασίες διάλυσης οχημάτων. Επίσης, εντός του ρέματος, είχε καταρρεύσει μάντρα περιτοίχισης από οικόπεδο
ιδιοκτησίας του ΔΕΔΔΗΕ.
Η Ανεξάρτητη Αρχή απηύθυνε έγγραφα προς όλες τις συναρμόδιες υπηρεσίες, προκειμένου να πραγματοποιηθούν οι απαιτούμενοι έλεγχοι και ενέργειες. Κατά τη διάρκεια της διαμεσολάβησης πραγματοποιήθηκε σύσκεψη με τις αρμόδιες υπηρεσίες, καθώς και
αυτοψία στην επίμαχη θέση.
Κατόπιν της διαμεσολάβησης του Συνηγόρου του Πολίτη αποτυπώθηκαν από όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες τα προβλήματα και καταβλήθηκαν από κοινού προσπάθειες για την επίλυσή τους. Συγκεκριμένα το Τμήμα Περιβάλλοντος και Υδροοικονομίας Δ. Αττικής
συνέταξε έκθεση ελέγχου και αναζήτησε τον υπεύθυνο για την απόρριψη των αποβλήτων σε συνεργασία με το αρμόδιο Αστυνομικό Τμήμα. Κατόπιν της ως άνω ενεργοποίησης των υπηρεσιών, τα απόβλητα ΟΤΚΖ απομακρύνθηκαν, από το εσωτερικό της κοίτης, από τον υπαίτιο παραγωγό αυτών. Αντίστοιχα η Δ/νση Τεχνικών Υπηρεσιών Δ. Αττικής, προβαίνοντας σε επανειλημμένες αυτοψίες για την εκτίμηση της κατάστασης στην περιοχή, ενέταξε τα έργα, για την εν λόγω θέση, στο πλαίσιο της εργολαβίας καθαρισμού ρεμάτων και προέβη στον καθαρισμό αυτού, απομακρύνοντας μεταξύ άλλων, και τα τμήματα της μάντρας που είχαν υποχωρήσει εντός της κοίτης του ρέματος.

Εδώ το ενημερωτικό δελτίο του τελευταίου τετραμήνου του 2025