Ριζικές αλλαγές στον τουριστικό χάρτη με διπλασιασμό της αρτιότητας στα κορεσμένα νησιά

Φρένο στην άναρχη τουριστική δόμηση, εισάγοντας αυστηρότερες αρτιότητες στις περιοχές με τη μεγαλύτερη πίεση και διαφορετική αντιμετώπιση του τουριστικού προϊόντος ανάλογα με την ένταση της τουριστικής ανάπτυξης, τις πιέσεις που ήδη δέχεται κάθε προορισμός, καθώς και τα ιδιαίτερα γεωγραφικά ή περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά του εισάγει το νέο ειδικό χωροταξικό του τουρισμού.

Σύμφωνα με το σχεδιασμό που παρουσίασε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη, η βασικότερη αλλαγή αφορά την αύξηση της ελάχιστης απαιτούμενης έκτασης για τουριστική ανάπτυξη στην εκτός σχεδίου δόμηση από τα 4 στρέμματα που ισχύουν σήμερα, στα 8 στρέμματα και έως τα 16 στρέμματα σε 18 δημοτικές ενότητες υψηλής τουριστικής επιβάρυνσης.

Οι αυστηρότερες αρτιότητες επιβάλλονται κυρίως σε κορεσμένες τουριστικά περιοχές που εκτείνονται σε 18 δημοτικές ενότητες — από την Κέρκυρα και την Πιερία, έως τις Σποράδες τρεις δημοτικές ενότητες στη Ζάκυνθο, σε Μύκονο, Σαντορίνη, Ρόδο και τμήματα της Κρήτης — όπου η πίεση στις υποδομές, στους φυσικούς πόρους και κυρίως στο νερό θεωρείται πλέον οριακή.

Για τις κορεσμένες περιοχές προβλέπεται ανώτατο όριο 100 κλινών για νέες τουριστικές αναπτύξεις ενώ για τις αναπτυσσόμενες περιοχές το όριο ορίζεται στις 350 κλίνες. Στις περιοχές χαμηλότερης τουριστικής πίεσης δεν προβλέπονται περιορισμοί.

Αυστηρή προστασία στη παράκτια ζώνη

Ιδιαίτερη πρόβλεψη κάνει το ειδικό χωροταξικό για την παράκτια ζώνη, όπου στα πρώτα 25 μέτρα από την ακτογραμμή απαγορεύεται πλήρως κάθε κατασκευή, με εξαίρεση τις αναγκαίες υποδομές για την πρόσβαση ατόμων με αναπηρία.

Ειδικές προβλέψεις θα υπάρξουν και για την βραχυχρόνια μίσθωση με την υπουργό Τουρισμού να δηλώνει ότι το ζήτημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αποσπασματικές παρεμβάσεις, αλλά απαιτεί συνολικό σχεδιασμό στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής για τον τουρισμό.

Χρονοδιάγραμμα

Το μήνυμα του υπουργείου είναι σαφές: η περαιτέρω ανάπτυξη δεν μπορεί να συνεχιστεί με τους ίδιους όρους της προηγούμενης δεκαετίας.

Η κυβέρνηση επιδιώκει να γυρίσει σελίδα στον χωροταξικό σχεδιασμό χωρίς ωστόσο να αιφνιδιάσει την αγορά. Στο πλαίσιο αυτό θα υπάρξει περίοδος πενήντα ημερών προκειμένου οι φορείς να καταθέσουν σχόλια και παρατηρήσεις πριν το νέο χωροταξικό θεσμοθετηθεί με κοινή υπουργική απόφαση.

Ο υπουργός Περιβάλλοντος Σταύρος Παπασταύρου διευκρίνισε κατά την παρουσίαση του σχεδίου ότι όλα τα έργα που έχουν εγκεκριμένη περιβαλλοντική μελέτη και στρατηγική περιβαλλοντική μελέτη δεν θα εμπίπτουν στους νέους κανόνες.

Ως τις 25 Μαΐου το κείμενο θα δέχεται σχόλια προκειμένου να ξεκινήσει ένας νέος κύκλος άτυπης διαβούλευσης. Αμέσως μετά ο πρόεδρος του εθνικού συμβουλίου χωροταξίας θα γνωμοδοτήσει και θα εκδώσει το σχετικό πόρισμα στις αρχές Ιουνίου. Το πόρισμα αυτό θα διαβιβαστεί στη συνέχεια στη διοίκηση για να εγκριθεί από το ΚΕΣΥΠΟΘΑ ώστε ως τα τέλη Ιουνίου να έχει εκδοθεί η ΚΥΑ και να έχει πάρει ΦΕΚ.

Μαρινάκης: Πυξίδα τουριστικής ανάπτυξης

O κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκη, δήλωσε σχετικά με το Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό:

Η πρόταση της Κυβέρνησης για το νέο Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό αποτελεί την πυξίδα της στρατηγικής μας για την τουριστική ανάπτυξη της χώρας τα επόμενα χρόνια.

Το ΕΧΠ Τουρισμού βασίζεται στο σχέδιο που είχε παρουσιαστεί τον Ιούλιο του 2024, εμπλουτισμένο με σχόλια που κατατέθηκαν στη δημόσια διαβούλευση.

Στόχος μας να οργανώσουμε τον χώρο, καθορίζοντας πού, πώς και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να αναπτυχθεί η τουριστική δραστηριότητα.

Έχει σημασία να τονιστεί ότι, για πρώτη φορά ταυτόχρονα, ολοκληρώνονται τρία Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια: του τουρισμού, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και της βιομηχανίας, με αποτέλεσμα τη μέγιστη δυνατή συσχέτιση μεταξύ των τριών αυτών σχεδίων.

Η χωρική αυτή οργάνωση του τουρισμού σε εθνικό επίπεδο πραγματοποιείται με όρους βιωσιμότητας, ανθεκτικότητας και προστασίας των φυσικών μας πόρων.

Προβλέπεται η κατηγοριοποίηση του εθνικού χώρου για τον τουρισμό, αναλύοντας την Ελλάδα, για πρώτη φορά:

• πρώτον, σε πέντε διακριτές κατηγορίες, βάσει της χωρικής κατανομής του τουριστικού φαινομένου. Δηλαδή, με ένα αντικειμενικό κριτήριο, τις υφιστάμενες κλίνες ανά στρέμμα.

• Δεύτερον, με βάση τα ειδικά γεωγραφικά χαρακτηριστικά, καθώς είναι άλλες οι απαιτήσεις για τις μητροπολιτικές περιοχές, άλλες για τα νησιά, την παράκτια ζώνη, τις ορεινές περιοχές.

• Καθώς και, τρίτον, βάσει ειδικού καθεστώτος που τις διέπει. Περιοχές του εθνικού συστήματος προστατευόμενων περιοχών, προστατευόμενοι, μικροί και εγκαταλελειμμένοι οικισμοί και αρχαιολογικοί χώροι.

Πιο συγκεκριμένα, με την πρώτη ρύθμιση η Ελλάδα χωρίζεται σε 1.035 Δημοτικές Ενότητες, για τις οποίες θέτουμε σαφείς κατευθύνσεις οργάνωσης:

• Περιοχή (Α): Περιοχές ελεγχόμενης ανάπτυξης – εκεί δηλαδή που υπάρχει ήδη έντονη πίεση και χρειάζεται επειγόντως ρύθμιση. Εδώ υπάγονται 1035 Δημοτικές Ενότητες και αποκτούν αρτιότητα 16.

• Περιοχή (Β): Ανεπτυγμένες περιοχές – στόχος είναι η ποιοτική αναβάθμιση, καθώς υπάρχει ήδη πίεση, όχι όμως στον ίδιο βαθμό όπως στην πρώτη κατηγορία. Η αρτιότητα εδώ γίνεται 12.

• Περιοχές (Γ-Δ): Αναπτυσσόμενες περιοχές και περιοχές πρώιμης ανάπτυξης, όπου ο σχεδιασμός δίνει ευκαιρίες, πάντα όμως με όρους βιωσιμότητας.

• Περιοχή (Ε): Περιοχές ενίσχυσης ειδικής ανάπτυξης – στις οποίες παρέχουμε περισσότερα κίνητρα για τουριστική ανάπτυξη.

Προστατεύουμε έτσι το περιβάλλον, ενισχύουμε τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη και αποκλείουμε τη διάσπαρτη δόμηση.

Η δεύτερη ρύθμιση αφορά τις μέγιστες επιτρεπόμενες κλίνες στα νησιά, σε κάθε κατηγορία περιοχών: Περιοχές Α: 100 κλίνες, Περιοχές Β: έως 350 κλίνες, Περιοχές Γ-Ε: δεν έχουν περιορισμό.

Ως προς τις περιοχές με ειδικά γεωγραφικά χαρακτηριστικά, επικεντρωνόμαστε στα νησιά μας, με βάση την έκταση.

• Ομάδα Ι: Μεγάλα νησιά, πάνω από 250 τετρ. χλμ. – ελέγχονται αυστηρά.

• Ομάδα ΙΙ: Νησιά μεσαίας έκτασης 20-250 τετρ. χλμ. – επιτρέπεται μόνο ήπιας μορφής ανάπτυξη, έως 100 κλίνες.

• Ομάδα ΙΙΙ: Μικρά νησιά κάτω των 20 τετρ. χλμ. – πάντα ήπιες χρήσεις, έως 100 κλίνες επίσης.

• Ειδική κατηγορία: Νησιά μικρότερα από 1.000 στρέμματα – πρακτικά θωρακίζονται με ειδικές ρυθμίσεις.

Σε περίπτωση αλληλεπικάλυψης, ισχύουν οι αυστηρότεροι περιβαλλοντικά όροι.

Επιπλέον, έχουμε διαφορετικές προβλέψεις για:

• Το Εθνικό Σύστημα Προστατευόμενων Περιοχών.

• Τους προστατευόμενους παραδοσιακούς και εγκαταλελειμμένους οικισμούς.

• Τους αρχαιολογικούς χώρους, μνημεία, ιστορικούς τόπους.

Για την παράκτια ζώνη: προβλέπεται ότι στα πρώτα 25 μέτρα από την ακτογραμμή τίθενται υπό καθεστώς πλήρους προστασίας. Επιτρέπονται μόνο έργα κοινής ωφέλειας: πρόσβαση για άτομα με αναπηρία, ασθενοφόρα ή έργα που προβλέπει ρητά η νομοθεσία.
Επίσης, προβλέπονται κατευθυντήριες γραμμές για την προστασία του νερού και ειδικές ρυθμίσεις για τη βραχυχρόνια μίσθωση.

Με το ΕΧΠ Τουρισμού, για πρώτη φορά, η κατηγοριοποίηση του χώρου συνδέεται με συγκεκριμένους κανόνες δόμησης, η ανάπτυξη συνδέεται με τη φέρουσα ικανότητα, ο τουρισμός εντάσσεται σε ενιαίο χωρικό σχεδιασμό. Και ο Χωροταξικός Σχεδιασμός θα εξειδικευθεί από τα υποκείμενα Τοπικά (ΤΠΣ) και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΕΠΣ), καθώς και τα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια.

Οι αλλαγές δεν είναι εύκολες, είναι όμως απαραίτητες για να αφήσουμε πίσω την αποσπασματικότητα και τις εκκρεμότητες του χθες για να χτίσουμε με σχέδιο, κανόνες και προοπτική την Ελλάδα του αύριο.