Σήμα κινδύνου από την ΕΕ για τις τιμές ενέργειας πριν ανάψουν τα καλοριφέρ

Προειδοποίηση για τον κίνδυνο ενεργειακής κρίσης ενόψει του χειμώνα απευθύνει η Ευρωπαϊκή Ένωση στα κράτη μέλη, καθώς οι αναταράξεις στη Μέση Ανατολή επιβαρύνουν τις τιμές και δυσκολεύουν την προετοιμασία για την περίοδο θέρμανσης.

Σύμφωνα με το Bloomberg, ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν ζητά να εξεταστούν παρεμβάσεις για τη μείωση της ζήτησης και τη συνέχιση της αποθήκευσης φυσικού αερίου.

Σε επιστολή προς τους υπουργούς Ενέργειας των 27, ο επίτροπος συνδέει την κρίση τιμών με τις πιέσεις στον εφοδιασμό. Οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έχουν υπερδιπλασιαστεί από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, ενώ οι αποθήκες εμφανίζουν πληρότητα λίγο πάνω από το 70%, έναντι συνήθους εποχικού επιπέδου 86%.

Η συγκυρία δυσχεραίνει τις αγορές για αποθήκευση: οι υψηλές άμεσες τιμές, σε σχέση με τα χειμερινά συμβόλαια, περιορίζουν το οικονομικό κίνητρο πλήρωσης. Ο Γιόργκενσεν αναφέρει ότι η αξιοποίηση της ευελιξίας για στόχο 80% μπορεί να μετριάσει τις πιέσεις, ζητώντας παράλληλα να εξεταστούν μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.

Το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο διατηρεί τον βασικό στόχο πλήρωσης στο 90%, αλλά επιτρέπει μεγαλύτερα περιθώρια προσαρμογής στις συνθήκες της αγοράς. Συγκεκριμένα, προβλέπεται απόκλιση δέκα ποσοστιαίων μονάδων όταν η πλήρωση δυσκολεύεται, ενώ η Επιτροπή μπορεί να επιτρέψει πρόσθετη απόκλιση πέντε μονάδων εφόσον επιμένουν δυσμενείς συνθήκες.

Επομένως, το 80% αποτελεί δυνατότητα που εντάσσεται στους κανόνες ευελιξίας και δεν σημαίνει γενική κατάργηση του στόχου του 90%. Η διάκριση έχει σημασία, καθώς επιτρέπει προσαρμογές χωρίς να εγκαταλείπεται η υποχρέωση προετοιμασίας για τον χειμώνα.

Παράλληλα, έχει αλλάξει το χρονικό περιθώριο επίτευξης του στόχου. Αντί της αποκλειστικής προθεσμίας της 1ης Νοεμβρίου, τα κράτη μπορούν να τον καλύπτουν οποιαδήποτε στιγμή από την 1η Οκτωβρίου έως την 1η Δεκεμβρίου. Η αλλαγή προσφέρει περισσότερο χρόνο για αγορές, ώστε η υποχρεωτική αναπλήρωση αποθεμάτων να μη δημιουργεί πρόσθετες στρεβλώσεις στην αγορά. Οι σχετικοί κανόνες έχουν παραταθεί έως το τέλος του 2027.

Η σημασία των αποθεμάτων είναι καθοριστική: σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συνήθως καλύπτουν το 25% έως 30% του φυσικού αερίου που καταναλώνεται στην ΕΕ τον χειμώνα. Λειτουργούν ως εφεδρεία όταν αυξάνεται η ζήτηση ή διακόπτεται μέρος της τροφοδοσίας και περιορίζουν την ανάγκη πρόσθετων εισαγωγών.

Ωστόσο, η ευελιξία συνοδεύεται από προϋποθέσεις. Η χρήση της δεν πρέπει να επηρεάζει αρνητικά άλλα κράτη μέλη ή τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Εάν μια χώρα δεν πετύχει τον στόχο της, η Επιτροπή αξιολογεί τις επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή ασφάλεια εφοδιασμού και μπορεί, έπειτα από διαβουλεύσεις, να συστήσει διορθωτικά μέτρα.

Οι εθνικές αρχές παρακολουθούν μηνιαίως την πληρότητα και ενημερώνουν την Επιτροπή. Παράλληλα, προβλέπεται επιμερισμός του βάρους, ώστε το κόστος της ασφάλειας εφοδιασμού να μην επιβαρύνει αποκλειστικά τις χώρες που διαθέτουν αποθηκευτικές εγκαταστάσεις.