Στενά του Ορμούζ: Από το ελεύθερο εμπόριο στον απόλυτο ιρανικό έλεγχο

Πρόταση συμφωνίας μεταξύ του Ιράν και του Ομάν με στόχο τον τερματισμό του πεντάμηνου πολέμου μεταξύ Τεχεράνης και Ηνωμένων Πολιτειών εκχωρεί στο Ιράν τον έλεγχο των πλοίων που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Όπως δήλωσαν στο Reuters ανώτερη ιρανική πηγή και δύο περιφερειακοί αξιωματούχοι, πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη μέχρι σήμερα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Reuters: Στο Ιράν τα «κλειδιά» των Στενών του Ορμούζ – Στο τραπέζι συμφωνία που αλλάζει τις ισορροπίες

Πηγές αναφέρουν ότι η Τεχεράνη θα αποκτούσε έλεγχο στην εισερχόμενη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών, ενώ οι συνομιλίες με το Ομάν συνεχίζονται - Επιφυλάξεις για άμεση συμφωνία από ΗΠΑ

Από την πλευρά των ΗΠΑ δεν υπήρξε άμεσο σχόλιο. Παρά το γεγονός ότι ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε πως η επίτευξη συμφωνίας για το άνοιγμα των στενών είναι θέμα χρόνου, Αμερικανοί αξιωματούχοι διαμηνύουν σταθερά ότι δεν θα αποδεχθούν ποτέ τον έλεγχο από το Ιράν της σημαντικότερης θαλάσσιας οδού για τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό.

Μια συμφωνία που θα παραχωρούσε στην Τεχεράνη την αρμοδιότητα επί της ναυσιπλοΐας στα στενά συνεπάγεται ότι ο πόλεμος που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ τον Φεβρουάριο οδήγησε σε σημαντική μετατόπιση της περιφερειακής ισορροπίας δυνάμεων υπέρ του Ιράν. Πριν από τη σύρραξη, η διέλευση από τα στενά ήταν ελεύθερη για όλα τα πλοία χωρίς καταβολή τελών.

Στο πλαίσιο ευρύτερων διπλωματικών επαφών στην περιοχή, το Ιράν και το Ομάν διεξάγουν διμερείς διαπραγματεύσεις για τα στενά, τα οποία ελέγχουν μέσω των βορείων και νοτίων διαύλων τους. Η Τεχεράνη έκανε λόγο για «σημαντική πρόοδο» στις συνομιλίες, αναφέροντας ότι τόσο η εισερχόμενη όσο και η διερχόμενη ναυσιπλοΐα θα πραγματοποιείται μέσω των ιρανικών χωρικών υδάτων.

Παράλληλα, το Ιράν προειδοποίησε τα κράτη του Κόλπου ότι τυχόν νέα αμερικανική επίθεση στο έδαφός του θα πυροδοτήσει αντίποινα κατά κρίσιμων ενεργειακών υποδομών σε ολόκληρη την περιοχή, σύμφωνα με πέντε πηγές, καθώς η Τεχεράνη επιδιώκει να αυξήσει το κόστος μιας στρατιωτικής επιχείρησης απειλώντας τους στενότερους συμμάχους της Ουάσινγκτον.

Το Ιράν πραγματοποιεί επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά συμμάχων της Ουάσινγκτον στην περιοχή, ενώ στοχεύει επίσης εμπορικά πλοία που διασχίζουν τα στενά χωρίς την άδειά του.

Απευθυνόμενος σε υποστηρικτές του σε συγκέντρωση στο Λας Βέγκας, ο Τραμπ εξέφρασε την προτίμησή του στη διπλωματική οδό.

«Θα προτιμούσα να καταλήξουμε σε συμφωνία γιατί δεν θέλω να πεθαίνουν άνθρωποι. Δεν θέλω να σκοτώνουμε ανθρώπους, αλλά κάποια στιγμή θα αναγκαστούμε», ανέφερε ο Αμερικανός Πρόεδρος.

Το Ιράν αναφέρει περισσότερους από 3.400 νεκρούς από την έναρξη του πολέμου από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου, ενώ οι ΗΠΑ έχουν ανακοινώσει την απώλεια 18 στρατιωτικών.

Εκκρεμή ζητήματα

Όσον αφορά την ενδεχόμενη συμφωνία Ιράν – Ομάν, περιφερειακές και ιρανικές πηγές επισημαίνουν στο Reuters ότι παραμένουν ανοιχτά ουσιώδη ζητήματα, διαψεύδοντας τους ισχυρισμούς Τραμπ περί αμεσότατης επαναλειτουργίας των στενών.

«Η παραχώρηση όσον αφορά κάποιον μορφή ελέγχου στο Χορμούζ έχει ήδη γίνει», ανέφερε μία από τις περιφερειακές πηγές.

Δεύτερη περιφερειακή πηγή σημείωσε ότι απομένουν να καθοριστούν οι λεπτομέρειες σχετικά με τον ορισμό της έννοιας του «ελέγχου», με τους διαπραγματευτές των χωρών του Κόλπου να επιμένουν ότι οι επιθεωρήσεις των πλοίων πρέπει να επιβλέπονται από χώρες της περιοχής και η καταβολή τυχόν τελών να είναι εθελοντική.

Σύμφωνα με τον ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο, η Τεχεράνη επιδιώκει την επιβολή τελών ύψους 5% έως 7% επί της αξίας του φορτίου των πλοίων που χρησιμοποιούν τα στενά. Το Ομάν διαπραγματεύεται τέλη πέριξ του 3%, ενώ η Ουάσινγκτον απορρίπτει την επιβολή οποιουδήποτε τέλους.

Η ίδια ιρανική πηγή ανέφερε ότι το κείμενο της συμφωνίας προβλέπει τον έλεγχο των πλοίων που κατευθύνονται προς τον Περσικό Κόλπο, με το κύριο σημείο τριβής να εστιάζεται στον ρόλο που θα έχει το Ιράν στα πλοία που κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Σε δηλώσεις του στο επίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA, ο Υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, ανέφερε ότι η ρύθμιση «έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε τα εμπορικά πλοία να διέρχονται από τα ιρανικά χωρικά ύδατα, τόσο κατά την είσοδο όσο και κατά την έξοδο».

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι οι συνομιλίες με το Ομάν έχουν επιτύχει «θεμελιώδεις συγκλίσεις» και ότι «η πρόοδος βρίσκεται στο στάδιο της οριστικοποίησης».

Ο Γκαριμπαμπαντί σημείωσε επίσης ότι το Ιράν έλαβε μηνύματα από τις ΗΠΑ που υποδηλώνουν ετοιμότητα «πλήρους επιστροφής στις δεσμεύσεις» βάσει μνημονίου συναντίληψης στα μέσα Ιουνίου, το οποίο προέβλεπε άμεση παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Όπως ανέφερε, αυτό αποτελεί προϋπόθεση για το άνοιγμα των στενών, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν διεξήχθησαν απευθείας συνομιλίες με τις ΗΠΑ τις τελευταίες ημέρες.

Πιέσεις από τους ψηφοφόρους αντιμετωπίζει ο Τραμπ

Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος στην αρχή της σύρραξης δήλωνε ότι αυτή θα κατέληγε σε «άνευ όρων παράδοση» του Ιράν, βρίσκεται υπό πίεση να βρει διέξοδο από μια διαμάχη στην οποία αντιτίθεται η πλειοψηφία των Αμερικανών ψηφοφόρων, ενόψει των κρίσιμων ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.

Οι αμερικανικές στρατιωτικές προσπάθειες μηνών, συμπεριλαμβανομένης της αεροπορικής εκστρατείας του Ιουλίου, δεν έχουν κάμψει τον ιρανικό έλεγχο στα στενά. Αμερικανοί διοικητές ενημέρωσαν τον Τραμπ τον Ιούλιο για ελλείψεις σε ορισμένα πολεμοφόδια, ενώ αποκαλύφθηκε ότι ο αμερικανικός στρατός έχει εξαντλήσει σχεδόν το σύνολο των πυραύλων ακριβείας μεγάλου βεληνεκούς.

Οι τιμές του αργού πετρελαίου σημείωσαν κατακόρυφη πτώση τα τελευταία εικοσιτετράωρα, μετά την απόφαση Τραμπ να αναστείλει νέες επιθέσεις κατά του Ιράν, επικαλούμενος συνομιλίες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε τερματισμό της σύγκρουσης.