Στενά του Ορμούζ: Συμφωνία προ των πυλών Ιράν – Ομάν, έτοιμες οι ΗΠΑ να άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών

Σε τροχιά συμφωνίας για την επαναλειτουργία των Στενώ του Ορμούζ φαίνεται να βρίσκονται Ιράν και Ομάν, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, εξέλιξη που θα μπορούσε να αποκαταστήσει σταδιακά τις εξαγωγές πετρελαίου που έχουν πληγεί σοβαρά από τον πεντάμηνο πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Ο Αμερικανός αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, ανέφερε ότι η Ουάσινγκτον αναμένει σύντομα συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών που βρίσκονται εκατέρωθεν του στρατηγικής σημασίας στενού, ώστε να επανέλθει η ομαλή εμπορική ναυσιπλοΐα.

Μια συνεννόηση μεταξύ Ιράν και Ομάν για το καθεστώς λειτουργίας της πλωτής οδού θεωρείται κρίσιμο βήμα για την επίτευξη μιας ευρύτερης ειρηνευτικής συμφωνίας στην περιοχή.

Η Ουάσινγκτον συνδέει τη συμφωνία με άρση του αποκλεισμού

«Υπάρχει πρόοδος μεταξύ του Ομάν και του Ιράν στο στενό και αναμένουμε σύντομα μια συμφωνία», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος στο Reuters την Παρασκευή. «Μόλις ανακοινωθεί η συμφωνία για την αποκατάσταση της εμπορικής ναυτιλίας χωρίς εμπόδια, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμένων».

Παράλληλα, κατέστησε σαφές ότι οι επόμενες κινήσεις της Ουάσινγκτον θα εξαρτηθούν από την τήρηση των δεσμεύσεων της Τεχεράνης.

«Όπως πάντα, οι ενέργειες των ΗΠΑ θα συνεχίσουν να βασίζονται στην απόδοση και να συνδέονται με την εφαρμογή των δεσμεύσεών του από το Ιράν», δήλωσε ο αξιωματούχος.

Πριν από την έναρξη του πολέμου κατά του Ιράν από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, στις 28 Φεβρουαρίου, περίπου ένα στα πέντε βαρέλια πετρελαίου που καταναλώνονταν παγκοσμίως περνούσε από το Στενό του Ορμούζ.

Μετά την έναρξη των εχθροπραξιών, το Ιράν επέβαλε διόδια στα πετρελαιοφόρα και εξαπέλυσε επιθέσεις εναντίον πλοίων που επιχειρούσαν να περάσουν χωρίς άδεια. Οι σοβαρές αναταράξεις στη διακίνηση πετρελαίου συνέβαλαν στην άνοδο των διεθνών τιμών ενέργειας και ενίσχυσαν τις πληθωριστικές πιέσεις.

Επιφυλάξεις μετά τις προηγούμενες αποτυχημένες προσπάθειες

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει δηλώσει επανειλημμένα τις τελευταίες εβδομάδες ότι μια συμφωνία για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ βρίσκεται κοντά. Ωστόσο, η Τεχεράνη έχει κατά καιρούς διαψεύσει ότι διεξάγονται σχετικές συνομιλίες, δημιουργώντας αβεβαιότητα γύρω από την πορεία των διαπραγματεύσεων.

Ως εκ τούτου, παραμένει ασαφές κατά πόσο η νέα κινητικότητα μπορεί αυτή τη φορά να οδηγήσει σε μια σταθερή και βιώσιμη συμφωνία.

Την κατάσταση περιπλέκουν οι επιθέσεις εναντίον της ναυσιπλοΐας τόσο στο Στενό του Ορμούζ όσο και στην άλλη πλευρά της Αραβικής Χερσονήσου. Οι Χούθι της Υεμένης, σύμμαχοι της Τεχεράνης, έχουν εντείνει τις επιχειρήσεις τους εναντίον πλοίων στην περιοχή μεταξύ Ερυθράς Θάλασσας και Κόλπου του Άντεν, πλήττοντας ακόμη μία κρίσιμη αρτηρία του παγκόσμιου εμπορίου και της ενέργειας.

Επιθέσεις σε 15 πλοία της ADNOC

Η Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου του Άμπου Ντάμπι (ADNOC), ένας από τους μεγαλύτερους ενεργειακούς παραγωγούς παγκοσμίως, ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι 15 πλοία της έχουν δεχθεί επιθέσεις κατά τη διέλευσή τους από το Στενό του Ορμούζ από την έναρξη της σύγκρουσης.

Η εταιρεία έκανε λόγο για απρόκλητες επιθέσεις, οι οποίες έχουν προκαλέσει τον θάνατο ενός μέλους πληρώματος και τον τραυματισμό άλλων 20 ανθρώπων.

Νέο αμυντικό σύμφωνο Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν

Την ίδια ώρα, οι περιφερειακές ανακατατάξεις επιταχύνονται. Σαουδική Αραβία, Τουρκία και Πακιστάν υπέγραψαν την Παρασκευή στη Μέκκα κοινή συμφωνία αμοιβαίας άμυνας, εν μέσω αυξανόμενης ανησυχίας για την επέκταση της σύγκρουσης και τις ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις εναντίον πετρελαιοπαραγωγών χωρών του Κόλπου.

Η συμφωνία συνδέει τρεις συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών, με πληθυσμούς κατά πλειοψηφία σουνιτικού μουσουλμανικού δόγματος, και έχει ως στόχο την ενίσχυση της συλλογικής αποτροπής.

Σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση, ένοπλη επίθεση εναντίον οποιασδήποτε από τις τρεις χώρες θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.

Η Άγκυρα υπογράμμισε ότι η συμφωνία δεν στρέφεται εναντίον συγκεκριμένου κράτους και έχει αποκλειστικά αμυντικό χαρακτήρα. Η υπογραφή της, ωστόσο, αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα λόγω της έντασης με το σιιτικό Ιράν και της ευρύτερης αστάθειας στη Μέση Ανατολή.

Λίβανος και Ισραήλ συμφώνησαν για τον έλεγχο του αφοπλισμού της Χεζμπολάχ

Παράλληλα, οι ΗΠΑ επιχειρούν να διαμεσολαβήσουν για τον τερματισμό των συγκρούσεων σε ένα ακόμη μέτωπο, αυτό μεταξύ του Ισραήλ και της υποστηριζόμενης από το Ιράν Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο.

Λιβανέζος αξιωματούχος δήλωσε την Παρασκευή ότι Λίβανος και Ισραήλ κατέληξαν σε κατάλογο χωρών οι οποίες θα μπορούσαν να στείλουν στρατιωτικές δυνάμεις για να επιβλέψουν και να επαληθεύσουν τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ, στο πλαίσιο συμφωνίας που επιτεύχθηκε με αμερικανική μεσολάβηση.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επιλέξουν από τη συγκεκριμένη λίστα τις χώρες που θα αναλάβουν την αποστολή.

Στο επίκεντρο ξανά η διπλωματία ΗΠΑ – Ιράν

Ουάσινγκτον και Τεχεράνη δεν έχουν πραγματοποιήσει απευθείας συνομιλίες υψηλού επιπέδου από τον Ιούνιο, όταν ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς συναντήθηκε με Ιρανούς αξιωματούχους στην Ελβετία, λίγο μετά την επίτευξη συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός.

Το μνημόνιο συνεννόησης της 17ης Ιουνίου προέβλεπε όρους για την επανέναρξη της μεταφοράς πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ και είχε οδηγήσει σε προσωρινή παύση των εχθροπραξιών.

Η συμφωνία, ωστόσο, αποδείχθηκε βραχύβια. Εν μέσω αντιδράσεων τόσο στις ΗΠΑ όσο και στο Ιράν, οι εχθροπραξίες επαναλήφθηκαν στις 7 Ιουλίου, προτού ανασταλούν εκ νέου. Η Κεντρική Διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων δεν έχει αναφέρει επίθεση στο Ιράν από τις 29 Ιουλίου.

Οι εσωτερικές ισορροπίες στην Τεχεράνη

Οι ειρηνευτικές προσπάθειες επηρεάζονται και από τις εσωτερικές ισορροπίες εξουσίας στο Ιράν. Αναλυτές επισημαίνουν ενδείξεις διαφοροποίησης ανάμεσα στον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν και άλλα ισχυρά κέντρα εξουσίας, κυρίως τον Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ και το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.

Οι ενδεχόμενες αυτές ρωγμές θεωρείται ότι μπορούν να δυσχεράνουν την προσπάθεια για μια συνολική διπλωματική διευθέτηση.

Ο Πεζεσκιάν, σε συνέντευξή του στην κρατική τηλεόραση την Παρασκευή, υπερασπίστηκε την επιλογή της κυβέρνησής του να επιδιώκει διάλογο με τις Ηνωμένες Πολιτείες, απαντώντας στις επικρίσεις των σκληροπυρηνικών που αντιτίθενται στις διαπραγματεύσεις.

Όπως ανέφερε, οι περισσότεροι ανώτατοι στρατιωτικοί διοικητές υποστήριξαν τις συνομιλίες για την επίτευξη συμφωνίας που θα μπορούσε να οδηγήσει σε οριστικό τερματισμό των μαχών.

«Ο μεγαλύτερος εχθρός της Αμερικής είναι η Κίνα, γιατί δεν πολεμούν; Η Κίνα κάνει τα δικά της και δυναμώνει μέρα με τη μέρα. Όταν μπορούμε να διεκδικήσουμε τα δικαιώματά μας μέσω διαλόγου, γιατί να μην το κάνουμε;» είπε.