Τσίπρας από το Παλλάς: Επιστρέφω για να ενώσω την προοδευτική παράταξη (vid)

Η ομιλία του πρώην πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα στο θέατρο Παλλάς την Τετάρτη (3 Δεκεμβρίου) το βράδυ, με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου του «Ιθάκη», εξελίχθηκε σε μια σαφή πολιτική δήλωση επιστροφής στην πολιτική. Σε ένα κατάμεστο θέατρο, με παρουσία σχεδόν ολόκληρης της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ και στελεχών της ευρύτερης Κεντροαριστεράς, ο Τσίπρας δεν περιορίστηκε στην παρουσίαση ενός βιβλίου. Διατύπωσε ένα πολιτικό μανιφέστο για την «αναγέννηση» της χώρας και την ανάγκη συγκρότησης ενός ενιαίου δημοκρατικού,  προοδευτικού μετώπου απέναντι σε αυτό που ο ίδιος περιέγραψε ως καθεστώς γενικευμένης διαφθοράς και θεσμικής εκτροπής υπό την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας.
Αφετηρία της ομιλίας του ήταν η αναδρομή στην περίοδο 2015-2019. Ο Τσίπρας δήλωσε υπερήφανος για το κυβερνητικό έργο της τότε κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, τονίζοντας ότι «η δική μας κυβέρνηση ήταν η εντιμότερη στη σύγχρονη πολιτική ιστορία του τόπου» και ότι παρέδωσε μια χώρα εκτός μνημονίων, με «καθαρό διάδρομο» για το μέλλον. Παράλληλα, άφησε αιχμές σε όσους κατά την άποψή του  διαστρεβλώνουν αυτή την περίοδο, παρουσιάζοντάς την αποκλειστικά ως εποχή αυστηρής λιτότητας, παραβλέποντας την κοινωνική της διάσταση και τις προσπάθειες στήριξης των πιο αδύναμων.
Από αυτό το παρελθόν, ο λόγος του πέρασε στο παρόν, το οποίο σκιαγράφησε με ιδιαίτερα σκοτεινά χρώματα. Περιέγραψε μια Ελλάδα που «ασφυκτιά μέσα σε μια ατμόσφαιρα πρωτοφανούς και γενικευμένης διαφθοράς», με παράλυση του κράτους δικαίου, ατιμωρησία των ισχυρών και υποβάθμιση των θεσμών ελέγχου της εκτελεστικής εξουσίας. Στο στόχαστρο της κριτικής του βρέθηκε η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, που όπως υποστήριξε επαναφέρει τις «παλιές συνταγές» που οδήγησαν τη χώρα στην κρίση με στρεβλό παραγωγικό μοντέλο, εκτίναξη των ανισοτήτων, κερδοσκοπία και ένα κοινωνικό κράτος που τείνει να γίνει «κενό γράμμα».
Ο Τσίπρας μίλησε για την ανάγκη ενός «σοκ εντιμότητας, δικαιοσύνης και δημοκρατίας», παρουσιάζοντας ένα ολιστικό «Εθνικό Σχέδιο Αναγέννησης» με τέσσερις κεντρικούς πυλώνες: Ανάπτυξη, Αναδιανομή, Ασφάλεια και Ανθεκτικότητα.
Στον πυλώνα της Ανάπτυξης, τόνισε την ανάγκη για παραγωγικό αναπροσανατολισμό, ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα, της μεταποίησης και της βιομηχανίας, στήριξη της καινοτομίας και των start-ups υψηλής τεχνολογίας, αλλά και στρατηγική επένδυση σε κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια, τα φάρμακα, η αμυντική βιομηχανία και η ναυπηγική. Στόχος, όπως ανέφερε, είναι μια ανάπτυξη βιώσιμη και δίκαιη, που να μη βασίζεται στο «φθηνό εργατικό χέρι» και στην εκποίηση δημόσιου πλούτου, αλλά στη δημιουργία προστιθέμενης αξίας μέσα στη χώρα.
Ο δεύτερος πυλώνας, η Αναδιανομή, συνδέθηκε άμεσα με την κριτική του στις κοινωνικές ανισότητες. Η δικαιοσύνη, εξήγησε, σημαίνει «να μοιραστούμε δίκαια τα βάρη» της εθνικής ανασυγκρότησης. Πρότεινε, μάλιστα, μια «πατριωτική εισφορά» για τα πολύ υψηλά εισοδήματα, φυσικά και νομικά πρόσωπα, τα έσοδα της οποίας θα κατευθύνονται σε ειδικό λογαριασμό αποκλειστικά για τη στήριξη των νέων γενεών, με αιχμή τη στεγαστική πολιτική για νέους και νέα ζευγάρια. Με αυτόν τον τρόπο, όπως τόνισε, ο «μεγάλος πλούτος» καλείται να συμβάλει ουσιαστικά στην οικοδόμηση του αύριο, αντί να απολαμβάνει φορολογικά και θεσμικά προνόμια.
Η Ασφάλεια, ως τρίτος πυλώνας, δεν περιορίστηκε στη στενή έννοια της δημόσιας τάξης. Ο Τσίπρας μίλησε για ασφάλεια κοινωνική, οικονομική και θεσμική, σταθερότητα στην εργασία, δικαιώματα που δεν ανατρέπονται από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά και ένα κράτος που προστατεύει τους πολίτες του από την αυθαιρεσία είτε των αγορών είτε της ίδιας της εξουσίας. Σε αυτό ενέταξε και την ανάγκη για ουσιαστική θωράκιση του κράτους δικαίου, με πραγματικό έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας και ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.
Η Ανθεκτικότητα, τέλος, συνδέθηκε με δύο μεγάλες προκλήσεις, την κλιματική κρίση και τη δημογραφική κατάρρευση. Αναφέρθηκε στην ανάγκη για πολιτικές θωράκισης απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα και στις φυσικές καταστροφές, αλλά και σε μια συνεκτική δημογραφική και στεγαστική πολιτική, ικανή να δώσει ξανά προοπτική σε νέους ανθρώπους που σήμερα είτε μεταναστεύουν είτε ζουν εγκλωβισμένοι σε ακριβές και ανασφαλείς συνθήκες.

Ιδιαίτερο βάρος έδωσε και στη διεθνή θέση της χώρας. Μίλησε για «νέα εθνική πυξίδα» που θα κρατήσει την Ελλάδα μακριά από «αχαρτογράφητα και επικίνδυνα νερά». Ζήτησε μια εξωτερική πολιτική που να αντιστέκεται τόσο στην ρωσική εισβολή στην Ουκρανία όσο και στην «αντιρωσική υστερία», προβάλλοντας την Ελλάδα ως δύναμη ειρήνης. Ανάλογη θέση πήρε και για τη Γάζα, ζητώντας καθαρή στάση απέναντι στη γενοκτονία και αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτους, ενώ άσκησε κριτική στην Ευρώπη που αυξάνει τις στρατιωτικές δαπάνες σε βάρος του κοινωνικού κράτους και επιτρέπει στα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα να φαλκιδεύουν τη δημοκρατία.
Όλα τα παραπάνω, όμως, δεν παρουσιάστηκαν ως ένα τεχνοκρατικό πρόγραμμα ενός μεμονωμένου πολιτικού. Ο Τσίπρας επέμεινε στην ανάγκη να «επιστρέψουν οι πολίτες στην πολιτική», να βγουν όπως είπε από την απογοήτευση, να ξαναπιστέψουν ότι η δημοκρατία δεν είναι τυπική διαδικασία αλλά καθημερινός αγώνας.

Κάλεσμα για επανίδρυση της Δημοκρατίας 
Από αυτό το σημείο ξεδιπλώθηκε το δεύτερο μεγάλο σκέλος της ομιλίας του: το κάλεσμα για επανίδρυση της δημοκρατικής παράταξης και δημιουργία ενός ευρύτατου, ενιαίου προοδευτικού μετώπου απέναντι στη σημερινή κυβέρνηση. Ασκώντας κριτική στη σημερινή εικόνα της αντιπολίτευσης, έκανε λόγο για κόμματα «περίκλειστα στην αυταρέσκειά τους» και ηγεσίες που δίνουν την εντύπωση πως δεν τα απασχολεί αν η κυβέρνηση Μητσοτάκη κερδίσει και τρίτη τετραετία. Πρότεινε, αντίθετα, μια «ριζική ανασύνθεση του προοδευτικού χώρου» και τη δημιουργία μιας «μεγάλης, πολύχρωμης, κινηματικής αλλά προγραμματικά συμπαγούς προοδευτικής παράταξης», ικανής να αγκαλιάσει αριστερούς, δημοκρατικούς και ευαίσθητους πολίτες, με στόχο την προοδευτική διακυβέρνηση του τόπου στις επόμενες εκλογές.

Ο πρώην πρωθυπουργός εμφανίστηκε ουσιαστικά να δηλώνει ότι «επιστρέφει» στην πολιτική ως ενεργός παράγοντας ενός νέου ενιαίου μετώπου απέναντι σε μια διεφθαρμένη και ολιγαρχική διακυβέρνηση.

Κλείνοντας, ο Τσίπρας συνέδεσε το συμβολισμό της «Ιθάκης» με το πολιτικό παρόν. Όπως τότε, μέσα στην κρίση, «κατάφερε» – όπως λέει ο ίδιος –  να οδηγήσει τη χώρα στον προορισμό της, έτσι και τώρα θεωρεί πως μπορεί να συμβάλει σε μια νέα πορεία, αυτή τη φορά με ξεκάθαρο στόχο την αναγέννηση της δημοκρατίας και την αποκατάσταση της κοινωνικής δικαιοσύνης.
Μένει βέβαια ανοιχτό το ερώτημα αν η κοινωνία και ο προοδευτικός χώρος θα ανταποκριθούν στο κάλεσμά του για ένα ενιαίο μέτωπο, ή αν η ομιλία στο Παλλάς θα μείνει ως μια πρώτη, συμβολική «πρόβα επιστροφής» ενός πολιτικού που επιχειρεί να επανατοποθετηθεί στο κέντρο των εξελίξεων. Σε κάθε περίπτωση, η βραδιά στο Παλλάς κατέδειξε ότι ο Αλέξης Τσίπρας δεν αντιλαμβάνεται την «Ιθάκη» ως τέλος, αλλά ως αφετηρία ενός νέου πολιτικού ταξιδιού.