1.500 αγνοούμενοι σε Νεπάλ και Θιβέτ, τα Ιμαλάια γίνονται όλο και πιο ευάλωτα

Μία από τις σοβαρότερες φυσικές καταστροφές των τελευταίων ετών στα Ιμαλάια βρίσκεται σε εξέλιξη στα σύνορα του Νεπάλ με το Θιβέτ, όπου σχεδόν 1.500 άνθρωποι αγνοούνται, μετά την κατάρρευση τεράστιου όγκου πάγου, βράχων και χώματος σε ποτάμι της ορεινής περιοχής.

Οι πλημμύρες που ακολούθησαν σάρωσαν ολόκληρους οικισμούς, δρόμους, γέφυρες, οχήματα και ενεργειακές εγκαταστάσεις, αφήνοντας πίσω τους ένα τοπίο καταστροφής. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, 826 άνθρωποι αγνοούνται στο Νεπάλ και 558 στην κομητεία Gyirong του Θιβέτ, ενώ ανάμεσά τους βρίσκονται περισσότεροι από 800 ξένοι υπήκοοι.

Στο Νεπάλ, η αστυνομία εκτιμά ότι ο αριθμός των νεκρών, που είχε ήδη ξεπεράσει τους 165, αναμένεται να αυξηθεί καθώς τα σωστικά συνεργεία αποκτούν πρόσβαση σε περιοχές οι οποίες παρέμεναν αποκομμένες.

Η περιοχή αποτελεί σημαντική οδική και τουριστική διαδρομή που συνδέει την Κατμαντού με τη Λάσα και χρησιμοποιείται κάθε χρόνο από χιλιάδες ταξιδιώτες, ορειβάτες και προσκυνητές.

Στο Νεπάλ, σχεδόν 600 από τους αγνοουμένους είναι ξένοι. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται 177 πολίτες της Ινδίας, 63 των Ηνωμένων Πολιτειών, 34 της Αυστραλίας, 33 της Βρετανίας και 25 του Καναδά, καθώς και υπήκοοι περισσότερων από δύο δεκάδων άλλων χωρών.

Στην κινεζική πλευρά, οι αρχές ανέφεραν ακόμη 260 αλλοδαπούς μεταξύ των 558 αγνοουμένων στην περιοχή Gyirong.

Πολλά από τα θύματα ταξίδευαν προς το Όρος Kailash και τη λίμνη Mansarovar, έναν από τους σημαντικότερους τόπους προσκυνήματος της Ασίας. Το Όρος Kailash θεωρείται ιερό από τους Ινδουιστές, τους Βουδιστές και άλλες θρησκευτικές παραδόσεις, με αποτέλεσμα η περιοχή να προσελκύει μεγάλους αριθμούς επισκεπτών παρά το μεγάλο υψόμετρο και τις δύσκολες συνθήκες.

Ολόκληροι οικισμοί εξαφανίστηκαν

Βίντεο από την κινεζική πλευρά των συνόρων κατέγραψαν ανθρώπους να προσπαθούν να διαφύγουν καθώς ένα τεράστιο μέτωπο νερού, λάσπης και βράχων κατέβαινε με μεγάλη ταχύτητα προς κατοικημένες περιοχές.

Στην πλευρά του Νεπάλ, σπίτια καλύφθηκαν από στρώματα λάσπης πάχους αρκετών μέτρων, αυτοκίνητα παρασύρθηκαν και γέφυρες κατέρρευσαν. Σε ορισμένες παραποτάμιες κοινότητες δεν έχουν απομείνει παρά συντρίμμια.

Οι μαρτυρίες των επιζώντων αποτυπώνουν την ταχύτητα με την οποία εξελίχθηκε η καταστροφή. Κάτοικοι περιγράφουν ένα τεράστιο κύμα λάσπης να εμφανίζεται ξαφνικά στην κοιλάδα, χωρίς να υπάρχει ουσιαστικός χρόνος για εκκένωση. Άλλοι σώθηκαν σκαρφαλώνοντας σε δέντρα ή σε υψηλότερα σημεία, ενώ έβλεπαν κτίρια και ανθρώπους να παρασύρονται.

Οι ένοπλες δυνάμεις και η αστυνομία του Νεπάλ έχουν κινητοποιήσει περισσότερους από 5.000 ανθρώπους για τις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης.

Ελικόπτερα πραγματοποιούν συνεχείς πτήσεις πάνω από τις πληγείσες κοιλάδες, μεταφέροντας τραυματίες και εγκλωβισμένους, ενώ παράλληλα ρίχνουν τρόφιμα, σκηνές και άλλα είδη πρώτης ανάγκης σε κοινότητες στις οποίες η πρόσβαση από το οδικό δίκτυο παραμένει αδύνατη.

Η Ινδία έχει ήδη αποστείλει ανθρωπιστική βοήθεια, ενώ ομάδες του ΟΗΕ και διεθνείς οργανισμοί συμμετέχουν στην παροχή υποστήριξης. Τα Ηνωμένα Έθνη επιβεβαίωσαν ότι ο συντονιστής τους στο Νεπάλ ηγείται της υποστήριξης των διεθνών ανθρωπιστικών επιχειρήσεων.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν επίσης αρχική βοήθεια 500.000 δολαρίων και την αποστολή ειδικού συμβούλου αντιμετώπισης καταστροφών. Κυβερνήσεις χωρών με πολίτες μεταξύ των αγνοουμένων προσπαθούν παράλληλα να εξακριβώσουν την τύχη τους.

Κατάρρευση παγετώνα πίσω από την πλημμύρα

Οι πρώτες εκτιμήσεις είχαν δημιουργήσει την εντύπωση ότι σεισμός μεγέθους περίπου 4,4 βαθμών ενδέχεται να προκάλεσε την καταστροφή. Ωστόσο, η σεισμική ενέργεια που καταγράφηκε φαίνεται να προήλθε από την ίδια την κατάρρευση τεράστιας μάζας πάγου και βράχων και όχι από έναν συμβατικό τεκτονικό σεισμό.

Δορυφορικές εικόνες έδειξαν ότι τμήμα παγετώνα σε υψόμετρο περίπου 5.200 μέτρων αποκολλήθηκε και κατέπεσε περισσότερο από 1.200 μέτρα προς την κοιλάδα. Η μάζα πάγου και βράχων κατέληξε στο υδρογραφικό δίκτυο και δημιούργησε έναν εξαιρετικά ισχυρό χείμαρρο, γεμάτο λάσπη, βράχους και φερτά υλικά.

Σύμφωνα με τις πρώτες αναλύσεις δορυφορικών δεδομένων, η πλημμυρική ροή κινήθηκε μέσω του ποταμού Lhende, περίπου 20 χιλιόμετρα βορειοανατολικά του συνοριακού περάσματος Rasuwagadhi μεταξύ Νεπάλ και Κίνας.

Νέος κίνδυνος από φυσικό φράγμα στο Θιβέτ

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και ένας ακόμη κίνδυνος στην κινεζική πλευρά. Οι αρχές εντόπισαν φραγμένη λίμνη που δημιουργήθηκε από τα υλικά της κατολίσθησης σε σημείο ανάντη της πληγείσας περιοχής.

Εάν το φυσικό αυτό φράγμα υποχωρήσει απότομα, υπάρχει κίνδυνος να απελευθερωθεί νέα μεγάλη ποσότητα νερού και φερτών υλικών προς τις ήδη κατεστραμμένες κοιλάδες. Οι κινεζικές υπηρεσίες παρακολουθούν στενά την περιοχή και έχουν πραγματοποιήσει εκκενώσεις σε σημεία που θεωρούνται υψηλού κινδύνου.

Τα Ιμαλάια γίνονται όλο και πιο ευάλωτα

Σύμφωνα με το International Centre for Integrated Mountain Development (ICIMOD), οι παγετώνες της περιοχής έχασαν πάγο με 65% ταχύτερο ρυθμό την περίοδο 2011-2020 σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία. Νεότερη αξιολόγηση του οργανισμού το 2026 αναφέρει ότι ο ρυθμός απώλειας πάγου στα Ιμαλάια έχει περίπου διπλασιαστεί σε σχέση με τις αρχές του αιώνα.

Η υποχώρηση των παγετώνων δεν σημαίνει ότι κάθε μεμονωμένη καταστροφή μπορεί να αποδοθεί απευθείας στην κλιματική αλλαγή. Αυξάνει όμως την αστάθεια των ορεινών συστημάτων, δημιουργεί ή μεγαλώνει παγετωνικές λίμνες και ενισχύει τον κίνδυνο απότομων πλημμυρών και κατολισθήσεων.

Το ICIMOD έχει καταγράψει περισσότερες από 25.000 παγετωνικές λίμνες στην ευρύτερη περιοχή Hindu Kush–Himalaya, ενώ προειδοποιεί ότι οι πλημμύρες και οι κατολισθήσεις που σχετίζονται με τις αλλαγές στην κρυόσφαιρα αποτελούν αυξανόμενο κίνδυνο για ορεινές κοινότητες και υποδομές.