11η Σεπτεμβρίου, 25 χρόνια μετά: Η μνήμη επιστρέφει στο Ground Zero υπό δρακόντεια μέτρα ασφαλείας

Είκοσι πέντε χρόνια έχουν περάσει από το πρωινό της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, όταν εκδηλώθηκαν τρομοκρατικές αεροπορικές επιθέσεις στο έδαφος της Νέας Υόρκης και σε άλλες πολιτείες με χιλιάδες νεκρούς. Στο Ground Zero, εκεί όπου υψώνονταν οι Δίδυμοι Πύργοι του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου, οι οικογένειες των θυμάτων συγκεντρώνονται και φέτος για να θυμηθούν έναν προς έναν τους ανθρώπους που χάθηκαν και να μεταφέρουν τη μνήμη της τραγωδίας σε μια γενιά που δεν την έζησε.

Η φετινή επέτειος έχει ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς συμπληρώνεται ένα τέταρτο του αιώνα από τις επιθέσεις. Η επίσημη τελετή στο Εθνικό Μνημείο της 11ης Σεπτεμβρίου ξεκινά το πρωί και παραμένει κατά κύριο λόγο μια εκδήλωση των οικογενειών. Συγγενείς διαβάζουν τα ονόματα των 2.983 ανδρών, γυναικών και παιδιών που σκοτώθηκαν στις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 και στη βομβιστική επίθεση του 1993 στο World Trade Center.

Ιδιαίτερη σημασία έχει εφέτος η προσθήκη μιας έβδομης στιγμής σιγής. Οι έξι παραδοσιακές στιγμές αντιστοιχούν στα χτυπήματα και στην κατάρρευση των δύο Πύργων, στην επίθεση στο Πεντάγωνο και στη συντριβή της πτήσης 93 στην Πενσιλβάνια. Η έβδομη αφιερώνεται για πρώτη φορά στους διασώστες, εργαζομένους και κατοίκους που έχασαν τη ζωή τους τα επόμενα χρόνια από προβλήματα υγείας συνδεδεμένα με την έκθεση στη σκόνη, στον καπνό και στα τοξικά υλικά της καταστροφής.

Η Νέα Υόρκη βρίσκεται υπό αυξημένα μέτρα ασφαλείας, τα οποία είναι αυστηρότερα σε σχέση με προηγούμενες επετείους εξαιτίας της διεθνούς έντασης και των εχθροπραξιών με το Ιράν. Σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, δεν έχει εντοπιστεί συγκεκριμένη απειλή εναντίον της τελετής, ωστόσο η αστυνομική παρουσία και τα προληπτικά μέτρα έχουν ενισχυθεί γύρω από το νότιο Μανχάταν.

Απών από την τελετή στο Ground Zero είναι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επέλεξε να παραστεί στην αντίστοιχη εκδήλωση μνήμης στο Πεντάγωνο, όπου στις 11 Σεπτεμβρίου 2001 συνετρίβη η American Airlines Flight 77. Την κυβέρνηση στη Νέα Υόρκη εκπροσωπεί ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς ενώ στην τελετή αναμένεται να δώσουν το «παρών» οι εν ζωή πρώην πρόεδροι Τζο Μπάιντεν, Μπαράκ Ομπάμα, Τζορτζ Μπους και Μπιλ Κλίντον.

Όπως συμβαίνει παραδοσιακά, στο Ground Zero δεν πραγματοποιούνται πολιτικές ομιλίες, αλλά των οικογενειών, ώστε η επέτειος να διατηρεί τον χαρακτήρα μιας τελετής προσωπικής και συλλογικής μνήμης.

Το βράδυ, το νότιο Μανχάταν θα φωτιστεί ξανά από τις δύο χαρακτηριστικές κατακόρυφες δέσμες του «Tribute in Light», που συμβολίζουν τους Δίδυμους Πύργους. Δίπλα στο Ground Zero, ο ελληνορθόδοξος Ναός του Αγίου Νικολάου, ο μοναδικός ναός που καταστράφηκε ολοσχερώς από την κατάρρευση των Πύργων και στη συνέχεια ανοικοδομήθηκε, αποτελεί και αυτός μέρος του συμβολισμού της ημέρας, με εκδηλώσεις μνήμης και προσευχής.

Η τραγωδία που δεν τελείωσε το 2001

Η κληρονομιά της 11ης Σεπτεμβρίου δεν περιορίζεται στους σχεδόν 3.000 ανθρώπους που σκοτώθηκαν την ημέρα των επιθέσεων. Η έκθεση χιλιάδων διασωστών, εργαζομένων, εθελοντών και κατοίκων του Μανχάταν στα τοξικά υλικά είχε συνέπειες που εμφανίστηκαν ακόμη και πολλά χρόνια αργότερα. Σύμφωνα με το World Trade Center Health Program των αμερικανικών Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), περισσότεροι από 96.000 άνθρωποι έχουν διαγνωστεί με σωματικές ή ψυχικές παθήσεις που σχετίζονται με την έκθεση στα γεγονότα και στα υλικά της 11ης Σεπτεμβρίου. Μεταξύ των προβλημάτων που έχουν καταγραφεί περιλαμβάνονται καρκίνοι, αναπνευστικές παθήσεις και προβλήματα ψυχικής υγείας.

Το πρόγραμμα δημιουργήθηκε με τον νόμο James Zadroga 9/11 Health and Compensation Act του 2010 για την παρακολούθηση και θεραπεία όσων επηρεάστηκαν από τις επιθέσεις και την επιχείρηση διάσωσης και αποκατάστασης. Η λειτουργία του έχει παραταθεί έως το 2090, μια ένδειξη ότι οι υγειονομικές συνέπειες της καταστροφής θεωρούνται υπόθεση πολλών ακόμη δεκαετιών.

Ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση της 25ης επετείου είναι πλέον η μετάδοση της μνήμης. Περίπου 100 εκατομμύρια Αμερικανοί είναι σήμερα πολύ νέοι για να θυμούνται την 11η Σεπτεμβρίου ή δεν είχαν ακόμη γεννηθεί, γεγονός που έχει στρέψει το 9/11 Memorial & Museum περισσότερο προς την εκπαίδευση, τις προσωπικές μαρτυρίες και τα προγράμματα για μαθητές και νεότερους επισκέπτες.

Η 11η Σεπτεμβρίου άλλαξε ριζικά όχι μόνο τη Νέα Υόρκη αλλά και την αμερικανική και διεθνή πραγματικότητα. Ακολούθησε η εισβολή των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν, δημιουργήθηκε το Department of Homeland Security, ενισχύθηκαν οι έλεγχοι στα αεροδρόμια και επεκτάθηκαν οι μηχανισμοί αντιτρομοκρατίας και επιτήρησης. Οι συνέπειες των αποφάσεων εκείνης της περιόδου επηρέασαν την αμερικανική εξωτερική πολιτική για περισσότερο από δύο δεκαετίες.